Chính quyền địa phương 2 cấp trong mắt một bí thư phường

Lời tòa soạn: Câu chuyện tổ chức bộ máy và con người ở cấp xã là một trong những vấn đề đặt ra đối với chính quyền địa phương 2 cấp sau một năm vận hành. Đây cũng là vấn đề mà nhiều địa phương quan tâm và có kiến nghị để vận hành hiệu quả, nâng cao chất lượng quản trị và bảo đảm năng lực thực thi của chính quyền địa phương 2 cấp như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu.

VietNamNet tổ chức loạt bài “Định vị lại cấp xã trong chính quyền địa phương 2 cấp” ghi nhận thực tế về tổ chức bộ máy và con người ở cấp xã cũng như các kiến nghị, giải pháp để chính quyền địa phương 2 cấp vận hành hiệu quả, hiệu lực hơn trong thời gian tới.

Trao đổi với VietNamNet, đại biểu Quốc hội - Bí thư, Chủ tịch HĐND phường Cửa Nam Nguyễn Hoàng Trường đã chia sẻ những trải nghiệm của người trong cuộc và đề xuất nhiều giải pháp đáng chú ý để chính quyền địa phương 2 cấp vận hành hiệu quả hơn trong thời gian tới.

Thưa ông, với tư cách là đại biểu Quốc hội trực tiếp tham gia xây dựng, giám sát việc thực hiện chính sách, vừa là Bí thư phường Cửa Nam, một trong những địa bàn trung tâm của Hà Nội, ông nhìn nhận như thế nào về kết quả sau một năm triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp?

Sau một năm triển khai, có thể khẳng định mô hình chính quyền địa phương 2 cấp là một chủ trương lớn, đúng đắn và phù hợp với yêu cầu đổi mới tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị theo hướng tinh gọn, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả.

Từ thực tiễn tại phường Cửa Nam, chúng tôi nhận thấy mô hình mới đã tạo ra những chuyển biến tích cực trên nhiều phương diện. Trước hết là giảm tầng nấc trung gian, tăng tính chủ động của chính quyền cơ sở trong giải quyết công việc cho người dân và doanh nghiệp.

Các nhiệm vụ được phân cấp, phân quyền rõ hơn; quy trình xử lý công việc được rút ngắn; trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị và người đứng đầu được nâng cao.

Một trong những kết quả rõ nét nhất là chất lượng phục vụ người dân ngày càng được cải thiện. Từ ngày 1/7/2025 đến ngày 30/4/2026, phường Cửa Nam đã tiếp nhận 12.774 hồ sơ thủ tục hành chính; tỷ lệ giải quyết đúng hạn đạt 99,02%; 100% hồ sơ dịch vụ công trực tuyến toàn trình được thực hiện trên môi trường số. Đây là minh chứng cho thấy mô hình mới không chỉ tinh gọn bộ máy mà còn nâng cao hiệu quả phục vụ nhân dân.

Quan trọng hơn, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã tạo động lực để đội ngũ cán bộ cơ sở đổi mới tư duy từ quản lý hành chính sang quản trị địa phương hiện đại, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ. Đây là nền tảng rất quan trọng để xây dựng nền hành chính chuyên nghiệp, hiện đại và gần dân hơn trong giai đoạn tới.

Thu hút nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực chuyên môn sâu

HĐND thành phố Hà Nội vừa thông qua chủ trương cho phép cấp xã tăng số cơ quan chuyên môn và dự kiến thành lập trung tâm phục vụ hành chính công cấp xã. Theo ông, những điều chỉnh này sẽ giúp chính quyền cơ sở phục vụ người dân tốt hơn như thế nào?

Tôi đánh giá rất cao chủ trương này của Hà Nội, bởi đây là bước hoàn thiện rất cần thiết đối với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp sau một năm vận hành thực tế. Hiện nay, chính quyền cơ sở không chỉ thực hiện nhiệm vụ quản lý hành chính thường xuyên mà còn tiếp nhận thêm nhiều nhiệm vụ được phân cấp, ủy quyền trong các lĩnh vực như quản lý đô thị, đất đai, xây dựng, đầu tư công, tài chính, văn hóa, giáo dục, y tế, an sinh xã hội, chuyển đổi số và cải cách hành chính.

Mỗi phòng chuyên môn phải bao quát nhiều lĩnh vực khác nhau, có những lĩnh vực đòi hỏi trình độ chuyên sâu, kinh nghiệm thực tiễn và khả năng xử lý nghiệp vụ rất cụ thể. Điều này dẫn đến tình trạng một số cán bộ phải tham mưu, giải quyết công việc ngoài chuyên ngành đào tạo hoặc vượt quá sở trường chuyên môn, ảnh hưởng đến chất lượng tham mưu, tiến độ xử lý hồ sơ và tạo áp lực lớn cho đội ngũ cán bộ cơ sở.

Vì vậy, việc tăng số lượng cơ quan chuyên môn là cần thiết, nhưng phải được đặt trong tổng thể việc bổ sung biên chế, bố trí đúng người, đúng việc và bảo đảm nguồn nhân lực có chuyên môn phù hợp.

Nếu chỉ tăng thêm đầu mối phòng, ban nhưng tổng số biên chế không tăng, vẫn là từng ấy con người phải chia ra để đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ hơn thì rất khó tạo chuyển biến thực chất trong chất lượng hoạt động của chính quyền cơ sở.

Theo tôi, cần nghiên cứu cơ chế tổ chức bộ máy và biên chế linh hoạt hơn đối với cấp xã, phường, nhất là các phường trung tâm có quy mô dân cư lớn, mật độ hoạt động kinh tế - xã hội cao, khối lượng thủ tục hành chính nhiều và yêu cầu quản lý đô thị phức tạp.

Việc tăng phòng chuyên môn phải đi đôi với bổ sung biên chế hợp lý, đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu và có cơ chế thu hút nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực còn thiếu như đất đai, xây dựng, tài chính, đầu tư công, công nghệ thông tin và chuyển đổi số.

Đối với việc thành lập Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã, tôi cho rằng đây là một bước tiến quan trọng trong cải cách hành chính và xây dựng chính quyền phục vụ.

Khi Trung tâm được tổ chức ngay tại cấp xã, phường, người dân sẽ được tiếp cận các dịch vụ hành chính công tại một đầu mối thống nhất, thuận tiện hơn trong quá trình thực hiện thủ tục hành chính.

Trách nhiệm giải quyết thủ tục hành chính sẽ gắn trực tiếp với chính quyền cơ sở - nơi gần dân, sát dân nhất. Những khó khăn, vướng mắc phát sinh sẽ được xử lý nhanh hơn, giảm các khâu trung gian, tăng tính chủ động của địa phương và nâng cao trách nhiệm giải trình đối với người dân.

Đây cũng là điều kiện thuận lợi để đẩy mạnh chuyển đổi số ở cơ sở, chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ, liên thông dữ liệu, nâng cao tỷ lệ dịch vụ công trực tuyến và hình thành môi trường làm việc hiện đại, minh bạch. Không chỉ là nơi tiếp nhận hồ sơ, Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã sẽ từng bước trở thành trung tâm hỗ trợ người dân tiếp cận các dịch vụ số, các tiện ích công và các nền tảng quản trị hiện đại.

Tôi tin rằng, khi được triển khai đồng bộ cùng với việc tăng cường phân cấp, phân quyền và bảo đảm nguồn lực phù hợp, hai chủ trương này sẽ góp phần nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân, xây dựng chính quyền cơ sở chuyên nghiệp hơn, hiệu quả hơn và thực sự lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ.

Theo ông, chính sách về tiền lương, phụ cấp, thu hút và giữ chân cán bộ hiện nay đã phù hợp chưa?

Có thể khẳng định rằng, trách nhiệm của đội ngũ cán bộ cơ sở hiện nay đã tăng lên rất nhiều so với trước đây.

Cấp xã, phường đang trực tiếp thực hiện ngày càng nhiều nhiệm vụ được phân cấp, đồng thời phải đáp ứng yêu cầu cao hơn về chất lượng phục vụ, chuyển đổi số, cải cách hành chính và quản trị đô thị hiện đại.

Trong bối cảnh đó, chính sách tiền lương, phụ cấp và chế độ đãi ngộ cần tiếp tục được nghiên cứu hoàn thiện theo hướng tương xứng với khối lượng công việc, mức độ trách nhiệm và áp lực thực tế của đội ngũ cán bộ cơ sở.

Bên cạnh chính sách thu nhập, cần quan tâm hơn đến môi trường làm việc, cơ hội đào tạo, bồi dưỡng, phát triển nghề nghiệp và cơ chế bảo vệ, khuyến khích cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Đặc biệt, cần có cơ chế thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực chuyên môn sâu như quy hoạch, xây dựng, tài chính, đất đai, công nghệ thông tin và chuyển đổi số để đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Hoàn thiện chính sách tiền lương, phụ cấp

Với tư cách đại biểu Quốc hội đồng thời là người trực tiếp điều hành ở cơ sở, nếu kiến nghị với Trung ương một số chính sách để hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp trong giai đoạn tới, ông sẽ đề xuất những nội dung gì?

Từ thực tiễn triển khai tại cơ sở, tôi xin đề xuất một số nhóm giải pháp trọng tâm.

Thứ nhất, tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật về tổ chức chính quyền địa phương theo hướng phân cấp, phân quyền mạnh mẽ hơn nhưng phải đi đôi với giao đủ nguồn lực, công cụ quản lý và cơ chế kiểm tra, giám sát phù hợp.

Thứ hai, nghiên cứu hoàn thiện cơ chế tổ chức bộ máy và định biên theo hướng linh hoạt, phù hợp với đặc điểm từng địa phương. Việc xác định số lượng cơ quan chuyên môn, cấp phó và biên chế cần căn cứ vào quy mô dân số, khối lượng công việc, mức độ phân cấp và tính chất quản lý của từng địa bàn.

Đối với các địa phương có quy mô lớn, tốc độ đô thị hóa cao hoặc phát sinh nhiều nhiệm vụ quản lý chuyên ngành, cần bố trí tổ chức bộ máy và biên chế tương xứng, bảo đảm việc tăng cơ quan chuyên môn đi đôi với tăng năng lực thực thi.

Thứ ba, hoàn thiện cơ chế phân bổ ngân sách theo hướng tính đến đặc thù của từng địa bàn, nhất là các đô thị lõi trung tâm, nơi phải quản lý lượng người, lượng khách và các hoạt động kinh tế - xã hội lớn hơn rất nhiều so với dân số cư trú.

Thứ tư, đẩy mạnh đầu tư hạ tầng số, xây dựng hệ thống dữ liệu dùng chung, kết nối liên thông các cơ sở dữ liệu và nghiên cứu cơ chế chia sẻ dữ liệu cho chính quyền cơ sở nhằm nâng cao năng lực quản trị địa phương.

Thứ năm, tiếp tục hoàn thiện chính sách tiền lương, phụ cấp, đào tạo, bồi dưỡng và thu hút nhân lực chất lượng cao cho khu vực công, đặc biệt là cấp cơ sở.

Tôi tin tưởng rằng với việc tiếp tục hoàn thiện thể chế, tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với nguồn lực và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp sẽ ngày càng phát huy hiệu quả, góp phần xây dựng nền hành chính hiện đại, chuyên nghiệp, phục vụ nhân dân và tạo động lực phát triển bền vững cho đất nước trong giai đoạn mới.