Chủ tịch Hiệp hội muốn có ngân hàng số chuyên cho doanh nghiệp nhỏ và vừa vay

Ngân hàng không thể hạ chuẩn cho vay

Khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) chiếm tới 98% tổng số DN đang hoạt động, là lực lượng đông đảo, năng động, có mặt ở hầu hết các ngành, lĩnh vực; có vai trò quan trọng trong việc tạo việc làm, thúc đẩy sản xuất kinh doanh. Tuy nhiên, khu vực này còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc trong việc tiếp cận vốn tín dụng.

Tại Hội nghị “Tăng cường khả năng tiếp cận vốn tín dụng cho DNNVV” do Ngân hàng Nhà nước (NHNN) tổ chức sáng 18/9, Phó Thống đốc NHNN Nguyễn Ngọc Cảnh cho biết, đến ngày 28/8/2026 dư nợ tín dụng đối với nền kinh tế đạt gần 20,5 triệu tỷ đồng, tăng 10,24% so với cuối năm 2025.

Đối với DNNVV, dư nợ tín dụng đạt trên 4,1 triệu tỷ đồng, tăng 12,37% và chiếm khoảng 20% tổng dư nợ của nền kinh tế. 

Trong bối cảnh phấn đấu tăng trưởng hai con số, tháng 8, NHNN đã chỉ đạo các tổ chức tín dụng (TCTD) triển khai các chương trình tín dụng hướng đến DNNVV và doanh nghiệp, cá nhân sản xuất, kinh doanh trong các lĩnh vực tạo động lực tăng trưởng.

Sau hơn 1 tháng triển khai, từ chỗ chỉ có 4 ngân hàng thương mại nhà nước đăng ký với gói tín dụng 220.000 tỷ đồng, đến nay đã có 19 ngân hàng thương mại đăng ký tham gia với quy mô khoảng 407.000 tỷ đồng, lãi suất ưu đãi thấp hơn từ 1-2%/năm so với mức lãi suất cho vay bình quân cùng kỳ hạn.

Tuy nhiên, Phó Thống đốc cho rằng cần thẳng thắn nhìn nhận khả năng tiếp cận vốn của DNNVV vẫn còn những khó khăn và vướng mắc, cần tiếp tục được tháo gỡ. 

“Có thể thấy các DNNVV và doanh nghiệp siêu nhỏ với năng lực tài chính, vốn chủ sở hữu và sức chống chịu còn hạn chế; năng lực quản trị và lập kế hoạch sản xuất kinh doanh chưa đồng đều; một bộ phận doanh nghiệp chưa có phương án sản xuất kinh doanh; không đủ khả thi để chứng minh khả năng trả nợ; thông tin tài chính, báo cáo tài chính, dòng tiền chưa minh bạch”, Phó Thống đốc nói.

Trong khi đó, các TCTD đẩy mạnh áp dụng chuẩn mực rủi ro theo thông lệ quốc tế ngày càng cao về tính minh bạch thông tin tài chính, tài sản bảo đảm (TSBĐ) của khách hàng. Do đó, Phó Thống đốc cho rằng không thể thực hiện giải pháp về hạ chuẩn để tạo điều kiện cấp tín dụng. 

“Việc thẩm định các khoản vay không có tài sản bảo đảm đòi hỏi các TCTD phải có đầy đủ thông tin về tình hình tài chính, dòng tiền, lịch sử hoạt động, khả năng trả nợ của doanh nghiệp. Đây chính là vấn đề trọng tâm, cốt lõi nhất trong việc khơi thông dòng vốn cho nền kinh tế. Việc tháo gỡ điểm nghẽn này đòi hỏi giải pháp mang tính đột phá, từ cơ chế chính sách của ngân hàng, sự chủ động, minh bạch tài chính từ chính các doanh nghiệp”, Phó Thống đốc cho hay.

Ông Nguyễn Xuân Bắc, Phó Vụ trưởng phụ trách Vụ Tín dụng, NHNN, cũng cho rằng việc thẩm định các khoản vay không có tài sản bảo đảm cần có đầy đủ thông tin về tình hình tài chính, dòng tiền, lịch sử trả nợ, khả năng trả nợ của doanh nghiệp. 

Theo ông Bắc, khó khăn lớn nhất của DNNVV là hạn chế về năng lực tài chính, năng lực quản trị và kế hoạch sản xuất kinh doanh chưa đồng đều, báo cáo tài chính không đồng nhất với báo cáo thuế...

Đề xuất thành lập ngân hàng số chuyên cho vay DNNVV

Để tăng khả năng tiếp cận vốn của DNNVV trong giai đoạn tới, ông Nguyễn Văn Thân - Chủ tịch Hiệp hội DNNVV Việt Nam, cho hay hiệp hội đề xuất 5 giải pháp. Trong đó, đáng chú ý là đề xuất NHNN phối hợp với Hiệp hội DNNVV nghiên cứu thí điểm thành lập ngân hàng số chuyên biệt cho DNNVV và hộ kinh doanh.

Đây được xem là một hướng đi mới nhằm giải quyết một phần những hạn chế hiện nay trong việc tiếp cận tín dụng của khu vực này.

Theo ông Thân, khu vực DNNVV và hộ kinh doanh có đặc điểm là số lượng rất lớn, nhu cầu vốn đa dạng, nhưng quy mô mới khoảng 3 triệu tỷ dư nợ. Nếu áp dụng mô hình cho vay truyền thống với chi phí thẩm định khoản vay cao thì chi phí tín dụng đối với nhóm khách hàng này vẫn là một trở ngại.

Theo đại diện Hiệp hội DNNVV, NHNN cần nghiên cứu tạo điều kiện cấp phép và thúc đẩy các tổ chức cho vay không nhận tiền gửi trong dân cư, qua đó đa dạng hóa các chủ thể cung ứng tín dụng cho DNNVV và hộ kinh doanh. 

Đối với DNNVV, đặc biệt là doanh nghiệp siêu nhỏ và hộ kinh doanh, những tổ chức này có thể cung cấp các sản phẩm phù hợp hơn với đặc điểm về tài sản, dòng tiền và chu kỳ kinh doanh của doanh nghiệp.

Ngoài ra, cần thúc đẩy, phát triển thị trường bao thanh toán và tài trợ khoản phải thu. Đây là một vấn đề liên quan đến nguồn tài sản rất lớn của doanh nghiệp nhưng hiện chưa được khai thác đầy đủ, đó là khoản phải thu và dòng tiền tương lai.

Hiệp hội cũng đề nghị nghiên cứu hoàn thiện các cơ chế liên quan đến vai trò của đại lý bao thanh toán nước ngoài, cơ chế tích hợp khoản phải thu và cơ chế bảo đảm rủi ro phù hợp với thông lệ quốc tế; cho phép các chủ thể tham gia thị trường có thể chia sẻ, kiểm tra thông tin cần thiết trong phạm vi pháp luật cho phép nhằm quản lý rủi ro hiệu quả hơn. 

“Nếu làm tốt, thị trường bao thanh toán có thể trở thành một kênh vốn quan trọng đối với DNNVV và hộ kinh doanh, nhất là với doanh nghiệp có hợp đồng và các khoản phải thu”, ông Thân nói.

Liên quan đến phát triển hệ sinh thái xếp hạng tín nhiệm và dữ liệu phục vụ đánh giá DNNVV, Hiệp hội kiến nghị NHNN khuyến nghị các tổ chức xếp hạng tín nhiệm thực hiện xếp hạng DNNVV, trong đó nghiên cứu mô hình tổ chức xếp hạng độc lập, qua đó ngân hàng sẽ có thêm nguồn thông tin quan trọng để đánh giá mức độ rủi ro.