Ưu tiên hàng đầu của nền kinh tế số Việt Nam
Trong chia sẻ hồi đầu tháng 5, Tiến sĩ James Kang, giảng viên cấp cao ngành Khoa học máy tính tại Đại học RMIT Việt Nam nêu quan điểm khẳng định rằng: “Bảo vệ dữ liệu cá nhân cần được xem là ưu tiên hàng đầu trong nền kinh tế số Việt Nam” và “Bảo vệ dữ liệu là trách nhiệm chung. Trong đó, cơ quan quản lý thiết lập khung pháp lý, doanh nghiệp xây dựng hệ thống an toàn hơn và người dùng nâng cao nhận thức về cách dữ liệu của mình được sử dụng. Sự cân bằng này sẽ giúp củng cố niềm tin vào hệ thống số”.
Theo đề xuất của Tiến sĩ James Kang, doanh nghiệp cần hành động sớm hơn, có công cụ để phát hiện hành vi sử dụng dữ liệu sai mục đích, đồng thời cần truyền thông rõ ràng để người dùng hiểu họ đang đồng ý với những điều khoản gì.
“Người dùng cũng cần đảm nhiệm tròn vai của mình. Nhiều người vẫn chia sẻ dữ liệu cá nhân mà chưa cân nhắc kỹ hậu quả. Những thói quen nhỏ như hạn chế chia sẻ thông tin, cân nhắc trước khi đồng ý chia sẻ có thể giảm đáng kể rủi ro. Ví dụ, nên kiểm tra địa chỉ email người gửi trước khi nhấp vào liên kết hoặc mở tệp tin”, Tiến sĩ James Kang đề xuất.
Vấn đề bảo vệ dữ liệu, nhất là dữ liệu cá nhân tiếp tục được các chuyên gia tham dự sự kiện Vietnam Security Summit 2026 diễn ra mới đây đặc biệt quan tâm. Ở góc nhìn của Hiệp hội An ninh mạng quốc gia - NCA, ông Vũ Duy Hiền, Phó Tổng Thư ký kiêm Chánh Văn phòng NCA nhấn mạnh: Trong nền kinh tế số, dữ liệu không còn chỉ là tài nguyên. Dữ liệu đang trở thành nền tảng vận hành các dịch vụ công trực tuyến, tài chính số, ngân hàng số, thương mại điện tử, y tế, giáo dục, đô thị thông minh và các mô hình quản trị hiện đại.
Khi dữ liệu được quản trị, khai thác và bảo vệ đúng cách, dữ liệu tạo ra giá trị mới và thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao hiệu quả quản lý. Nhưng khi dữ liệu bị lộ lọt, bị mua bán, bị thao túng hoặc sử dụng sai mục đích, thiệt hại không chỉ là thiệt hại kinh tế. Điều nghiêm trọng hơn là sự suy giảm niềm tin của người dân, khách hàng, doanh nghiệp và xã hội vào nền tảng số.
“Vì vậy, niềm tin số không thể được xây dựng bằng khẩu hiệu, mà phải được bảo đảm bằng năng lực bảo vệ dữ liệu, bằng cơ chế định danh và xác thực tin cậy, bằng trách nhiệm quản trị rõ ràng của các tổ chức, doanh nghiệp cũng như bằng sự tôn trọng quyền riêng tư và quyền đồng thuận của người dùng”, ông Vũ Duy Hiền nhận định.
Tổ chức, doanh nghiệp cần tránh 2 thái cực trong kiểm soát dữ liệu
Tham dự Vietnam Security Summit 2026 ở nội dung tọa đàm “Bảo đảm an ninh dữ liệu và định danh: Kiến tạo niềm tin trong hệ sinh thái số”, ông Lê Công Phú, Trưởng phòng Chính sách an ninh thông tin của Vietcombank cho hay: Phần lớn các tổ chức hiện nay đang ở 2 thái cực, một là “Nới lỏng việc kiểm soát dữ liệu để phục vụ kinh doanh” và thái cực còn lại là “Kiểm soát rất chặt, thậm chí có phần tiêu cực vì sợ rủi ro”.
Chỉ rõ cả 2 thái cực trên đều không đúng, ông Lê Công Phú lý giải thêm: “Dữ liệu mà bị kiểm soát theo kiểu bảo vệ kho báu thì không còn là tài sản số nữa, mà là đồ lưu kho. Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, nếu dữ liệu được chia sẻ qua đủ loại nền tảng AI, chia sẻ qua đối tác, qua các API… thì lúc đó các tổ chức không còn vận hành dữ liệu, mà đang “phát tán tri thức khách hàng” theo cách rất khó kiểm soát”.
Với nhận thức đó, ông Lê Công Phú cho rằng: Câu chuyện kiểm soát dữ liệu không phải là kiểm soát nhiều hơn, mà là kiểm soát hiệu quả hơn, tập trung vào những điểm có rủi ro cao nhất, với khả năng phát hiện bất thường theo thời gian thực bằng công nghệ.
Minh chứng cho nhận định của mình, đại diện phòng Chính sách an ninh thông tin của Vietcombank lấy ví dụ về cách kiểm soát hiệu quả tại sân bay, nơi an ninh được quản rất chặt nhưng theo một cách thông minh.
Cụ thể, tại sân bay, an ninh được tập trung vào những điểm then chốt trong “hành trình di chuyển” của hành khách như lúc vào cổng, lúc qua soi chiếu, lúc xuất cảnh, lúc lên máy bay. Đây đều là những điểm chuyển trạng thái có rủi ro cao nhất. Sau khi đi qua các điểm đó, hành khách vẫn có thể di chuyển tương đối tự do để toàn bộ sân bay vận hành thông suốt.
Một điều quan trọng là, hệ thống giám sát không hề dừng lại, camera vẫn theo dõi liên tục, hệ thống vẫn phân tích hành vi theo thời gian thực. Trường hợp xuất hiện hành vi bất thường, phản ứng an ninh của lực lượng quản lý sân bay sẽ diễn ra ngay lập tức.
“Trở lại vấn đề kiểm soát dữ liệu, tôi cho rằng vấn đề quan trọng là chúng ta cần phải kiểm soát tốt dữ liệu, xác định đúng những điểm có rủi ro cao trong vòng đời dữ liệu để áp dụng các biện pháp kiểm soát chặt. Có thể thấy, trong câu chuyện bảo vệ dữ liệu, trọng tâm đang có sự dịch chuyển, từ kiểm soát quyền truy cập dữ liệu sang kiểm soát mục đích sử dụng, kiểm soát hành vi khai thác, kiểm soát khả năng suy luận và khả năng truy vết dữ liệu đi qua toàn bộ hệ sinh thái số”, đại diện phòng Chính sách an ninh thông tin của Vietcombank nêu quan điểm.
.svg){kind=icon}
