Chùm phượng hồng yêu dấu đã rời tay

 Khi bình tĩnh, không trút bỏ sự tức giận vô cớ vào những cái cây, chúng ta mới trở thành “tổng hòa của các mối quan hệ xã hội”. Mùa hè năm nay, có nhiều chùm phượng hồng đã đau đớn rời tay…

Chúng ta vẫn không thể quên gương mặt thất thần của thầy hiệu trưởng ngôi trường có cây phượng vĩ già nua bật gốc khiến nhiều em học sinh bị thương, một em học sinh bị thiệt mạng. Chúng ta cũng không thể quên hình ảnh những cây cổ thụ khác sau đó bị đốn hạ, để lại sân trường bỏng rát, trơ trụi nền bê tông vì không còn bóng cây xanh. Và có thể, đến một ngày, chúng ta sẽ cùng nhau tiếc nuối khi hát lên trong tâm tưởng câu thơ cũ - “chùm phượng hồng yêu dấu ấy rời tay” (*) - ký ức mọng đỏ của một thời mà ai cũng ước, xin một vé về với tuổi thơ…

Tai nạn ngoài ý muốn tại trường THCS Bạch Đằng (quận 3, TP.HCM) đúng thời điểm đầu hạ, khi loài cây biểu tượng của tuổi học trò bắt đầu bung nở. Loài cây làm thổn thức trái tim học trò biết bao thế hệ, vì một sự trùng hợp của một tai nạn không ai muốn, bỗng trở thành “tội đồ”. Thầy hiệu trưởng của ngôi trường ấy đã rất lương tâm và trách nhiệm khi khảng khái đứng lên nhận trách nhiệm.

{keywords}
Cây phượng vĩ cổ thụ được "niêm phong" trong một ngôi trường sau sự cố cây phượng vĩ đổ làm một học sinh thiệt mạng

Lời nhận lỗi ấy làm dịu nỗi đau của gia đình học sinh bị tai nạn, làm ấm lòng và tiếp thêm niềm tin, về một xã hội ngày càng hướng tới sự tròn vẹn về đạo đức và lương tri, không vòng vo, đổ lỗi.

Thảo mộc vô can

Cây phượng vĩ già nua, gốc sâu mục bị đổ, nó không có lỗi. Nó đã sống hết tuổi đời thảo mộc, đã đến lúc nhường chỗ, nhường không gian sống cho một loài cây khác. Thầy hiệu trưởng của ngôi trường nhận trách nhiệm về cá nhân, thầy không biết tiếng nói của loài cây – nếu như nó có tiếng nói, để có thể biết chính xác ngày giờ cây phượng vĩ kể trên rời bỏ chính nó, mang theo sự mất mát và đau đớn cho nhiều học trò.

Tôi nghĩ, sẽ không ai truy vấn một cái cây hết tuổi sống đến ngày gục đổ. Không ai truy vấn trách nhiệm của một người hiệu trưởng đứng đầu một ngôi trường về một tai nạn bất khả kháng, không thể biết trước. Nhưng, vụ tai nạn đó đã cảnh tỉnh và truyền lại nhiều thông điệp cho những người ở lại!

Một ngày sau vụ tai nạn, trường THCS Bạch Đằng đã chặt hạ nhiều cây cổ thụ khác trong khuôn viên. Nhiều ngôi trường khác đã chủ động chặt hạ những cây cổ thụ, để đề phòng tai nạn có thể xảy ra. Sự cẩn thận quá mức cho phép ấy vô tình đã tước bỏ quyền sống của những loài cây, mà bản thân nó không có tội. Vạn vật hữu linh, được hiện hữu trong đời sống, đều có giá trị của chính nó.

{keywords}
Cây phượng cổ thụ đứng ở chân đê xã Nghĩa An (huyện Nam Trực, Nam Định)

Nhìn sân trường ngổn ngang những xác cây bị đốn hạ, bởi một cơn giận vô cớ, bởi một sự lo lắng từ một cơn giận giữ có phần suy diễn…, rồi khi những xác cây được đưa đi, sẽ còn toen hoẻn, trơ khấc những gốc cây nhức nhối như những bia mộ, cùng nền bê tông bỏng gắt, vô hồn.

Chúng ta, loài người, đã nhân danh tự nhiên để trừng phạt những thứ mà tự chúng ta cho rằng nó chỉ là thứ trang trí trong cuộc sống.

Tôi không xót thương cho những đời thảo mộc đã bị chặt hạ chỉ vì nó thuận theo quy luật tự nhiên, sinh lão bệnh tử, nó đổ đúng về hướng mà các em học sinh đang ngồi chơi, khiến nhiều đứa trẻ của chúng ta bị thương, một cháu bé bị mất đi mạng sống. Tôi chỉ nói tới một điều, trong cơn nóng giận, chúng ta đã trút sự giận giữ vào những cái cây, và tước đi cuộc sống của những cái cây đó.

Năm 2015, Hà Nội di dời, thay thế 6.700 cây xanh. Năm 2019, Hà Nội chặt phá, thay thế một loạt cây phượng vĩ trên tuyến phố Xã Đàn, Kim Liên, Láng Hạ… Cả xã hội thời điểm đó như "lên đồng". Hàng ngàn bài báo đăng tải trên các tờ báo chính thống, trong đó tựu trung là sự bức xúc về việc tàn phá “lá phổi xanh”, sự nuối tiếc, hoài cổ về những con đường kỷ niệm, những “hàng lá me bay” đã từng đi vào thơ ca nhạc họa… Những đơn vị liên quan giải trình. Cơ quan chức năng vào cuộc. Nhiều cán bộ, cá nhân liên quan bị xử lý, chịu trách nhiệm…

{keywords}
Chặt hạ cây cổ thụ trong sân trường sau sự cố cây phượng vĩ trường THCS Bạch Đằng

Hối tiếc và dễ quên

Những ồn ào đó rồi cũng qua đi. Số đông chúng ta, dù nóng nảy, nhiệt tình, đôi khi thể hiện sự quan tâm, trách nhiệm có phần quá đà, thì vẫn giống nhau về cơ bản là nhanh quên và dễ dàng tha thứ. Và, quan trọng nhất, ngay sau đó, Hà Nội lên phương án trồng cây thay thế cho những hàng cây bị đốn hạ vì lý do “sâu bệnh, ngoại lai, không phù hợp không gian đô thị”… Trong số những cây thay thế, vẫn có sự hiện hữu của phượng vĩ - loài cây thân gỗ, rễ cọc, tuổi thọ cao, thích nghi với môi trường và gần gũi với đời sống người dân Việt.

Khi cơn giận giữ về cây phượng vĩ của trường THCS Bạch Đằng qua đi, chắc chắn, người ta sẽ hối tiếc khi nhìn sân trường bê tông trơ khấc, không một bóng cây…

Thay vì chặt bỏ những cây cổ thụ trong sân trường, hãy tìm những phương án rào chống, gia cố những cây cổ thụ khác, chặt tỉa bớt những thân cành, buộc níu giữ các thân cây… để đảm bảo an toàn nhất cho chúng - việc mà trước mùa mưa bão nào các công ty cây xanh cũng thực hiện!

Làng tôi có một cây cổ thụ đứng vững chãi hàng trăm năm ở đầu làng, cũng là cây phượng vĩ. Nó không chỉ là biểu tượng, là cột mốc, là sự nhận biết… để người lạ về hỏi thăm đường vào làng, để những người con xa quê nhớ về làng có cây phượng vĩ. Nó còn là nhân chứng, là một phần của không gian làng xã. Gần 20 năm trước, trong một cơn bão to, sớm sau khi cả làng thức dậy, đã thấy cây phượng già gục đổ, bởi đã đến lúc nó phải ra đi…

Những người già trong làng, sau khi dọn dẹp xác cây mang đi, đã cẩn thận thắp một nén nhang giã từ “người bạn cây” hàng trăm năm chung sống với họ!

Vạn vật hữu linh. Khi chúng ta bình tĩnh, không trút bỏ sự tức giận vô cớ vào những cái cây, chúng ta mới trở thành “tổng hòa của các mối quan hệ xã hội”.

Mùa hè năm nay, có nhiều chùm phượng hồng đã đau đớn rời tay…

Di Linh

(*): Câu thơ trong bài thơ "Chiếc lá đầu tiên" của nhà thơ Hoàng Nhuận Cầm

Hãy đối thoại với trẻ bắt đầu bằng câu 'Con nghĩ là...'

Hãy đối thoại với trẻ bắt đầu bằng câu 'Con nghĩ là...'

 Tôi luôn thích thú thi thoảng nghe được một trẻ đối thoại với người lớn hay thầy cô bắt đầu bằng câu “Con nghĩ là…” chỉ để thấy vai trò độc lập suy nghĩ trong môi trường tự do của thế hệ công dân tương lai.

tin nổi bật

Tên các nước: Không nên áp dụng quy tắc duy nhất khi dịch tên phổ biến

Qua tên gọi của một số nước lớn và thường dùng trong tiếng Việt cho thấy cần căn cứ thực tiễn của các tên đó mà quy định tiếp theo hoặc sử dụng hơn 1 (ví dụ 2) tên gọi chính thức…

‘Hợp chủng’ hay ‘Hợp chúng quốc Hoa Kỳ’: Vị đại sứ đau đáu với việc dịch thuật

Chúng ta dịch không đúng tên gọi chính thức đầy đủ của 2 quốc gia lớn trên thế giới, 2 thành viên thường trực Hội đồng bảo an LHQ: Mỹ và Anh - Đại sứ Bùi Thế Giang viết trong thư ngỏ gửi Tuần Việt Nam.

Điểm hẹn tri thức chứa đựng vô số bất ngờ ở Australia

Các thư viện công cộng tại Australia không chỉ là nơi cung cấp sách, mà từ lâu đã trở thành một không gian kết nối cộng đồng địa phương.

Đồng phục tư duy

Một giáo sư nước ngoài giảng dạy tại một đại học tiêu chuẩn quốc tế ở Việt Nam phàn nàn với tôi rằng, anh rất thất vọng với bài thi cuối kì của sinh viên.

Ưu đãi bình thường lại yêu cầu thầy cô phải cống hiến phi thường

Nếu thầy cô cứ là những người bình thường, nghề giáo là nghề để mưu sinh thì giáo dục sẽ ra sao? Còn nếu muốn người thầy phải gánh trách nhiệm với thế hệ tương lai thì lương thưởng, đãi ngộ èo uột liệu có công bằng?

2 năm thực thi EVFTA: Kim ngạch thương mại EU - Việt Nam có nhiều tích cực

Chủ tịch Ủy ban Thương mại quốc tế của Nghị viện châu Âu Bernd Lange vừa kết thúc chuyến công tác giám sát việc thực thi Hiệp định thương mại tự do EU - Việt Nam (EVFTA). Ông có cuộc trao đổi với Tuần Việt Nam.

Room tín dụng và chuyện tu chánh án thứ 5

Trong giờ học về các loại khủng hoảng kinh tế ở trường Columbia, Mỹ, năm ngoái, vị giáo sư giảng cho chúng tôi là để phòng tránh khủng hoảng ngân hàng, thế giới có 2 cách tiếp cận chính sách là kìm kẹp (repression) và thận trọng (prudential).

Giám đốc CDC Hoa Kỳ tại Việt Nam: Chúng tôi ở đây, giúp dân ứng phó dịch bệnh

Thời gian vừa qua diễn ra đầy căng thẳng với tất cả nhưng chúng ta đã có mối quan hệ tin cậy lẫn nhau trước tình huống khẩn cấp - bác sĩ Eric Dziuban, Giám đốc CDC Hoa Kỳ tại Việt Nam chia sẻ.

Biết ơn bệnh nhân

Cách đây hơn 20 năm, tôi có dịp được gặp GS Nguyễn Tài Thu. Câu chuyện kéo dài 3 tiếng, tôi nhớ nhất một câu mà GS lặp lại nhiều lần: “Bác sĩ phải biết ơn bệnh nhân. Không có bệnh nhân thì không thành bác sĩ được đâu”.

Người chăn bò trong thành phố cuồng bóng đá

Bóng đá du nhập vào Việt Nam từ cuối thế kỷ 19, từ đó cho đến nay, tình yêu dành cho bóng đá của người Việt luôn lớn hơn các môn thể thao khác. Thời bao cấp ở Hà Nội có một người chăn bò mê bóng đá theo cách riêng.

Khi nhà nhà bán bảo hiểm

Gần đây, tôi liên tục nhận được điện thoại chào mời mua bảo hiểm, bạn bán hàng đon đả giới thiệu các gói bảo hiểm khác nhau, rồi quyền lợi người mua thế này, thế khác.

Loài cây không hái lá buổi trưa, báu vật làm giàu ẩn dưới tán rừng

Kho tàng tri thức và kinh nghiệm sử dụng cây thuốc quý của người dân miền tây Nghệ An đang được nghiên cứu, từng bước tạo ra một cuộc cách mạng làm kinh tế dưới tán rừng.

Những ‘anh chị’ lừng danh Hà Nội xưa: Gái Hàng Khoai, trai Hàng Lược

Trong nửa đầu thế kỷ 20 ở Hà Nội, hầu như khu vực nào cũng có dân “anh chị”. Bãi Phúc Xá có Lẫm, Đức Lùn, Hai Ổi; khu vực Trần Quý Cáp có Ba Sinh; phố Khâm Thiên có Phúc Đen…

Dân ‘anh chị’ Hà Nội xưa: Ỷ vào gia thế, quyền chức

Hà Nội thời phong kiến và Pháp thuộc tồn tại các cá nhân, nhóm người bất chấp đạo đức truyền thống, đứng ngoài luật pháp. Tiếng Việt gọi họ là nặc nô, du côn, anh chị, lưu manh… Có nhiều cuốn sách, bài viết về Hà Nội xưa nhưng ít khi đề cập mặt trái.

Học phí đại học tăng mạnh, cơ hội nào cho sinh viên nghèo?

Vài năm gần đây, học phí các trường đại học tăng mạnh, chắc chắn sẽ làm nhiều người phải từ bỏ ước mơ như tôi ngày xưa…