Chúng ta có lại lỡ nhịp với đà phục hồi của thế giới?

Kể từ khi hình hài của gói phục hồi kinh tế được phác thảo ở Quốc hội đầu tháng vừa rồi, người dân, doanh nghiệp cứ hi vọng mãi. Cấp cứu thì phải đúng thời điểm chứ quá đi thì khó.

Nhưng, ở góc độ điều hành, các nhà hoạch định chính sách vẫn phải chịu sức ép lo ổn định kinh tế vĩ mô và chống lạm phát vẫn phải là ưu tiên số 1. Ít nhất, mục tiêu này đã được ghi vào văn kiện, vào nghị quyết phát triển kinh tế xã hội hàng năm của Quốc hội.

Có lẽ vì vậy, sự thận trọng vẫn đang chủ đạo. Có lúc, giới chuyên gia nói về gói phục hồi 8-10% GDP (800.000 tỷ đồng); có lúc, người khác lại đề cập đến gói hỗ trợ chỉ khoảng 1-2% GDP; thậm chí, có lúc người ta tranh cãi mãi về có gói hỗ trợ lãi suất nữa hay không.

Tóm lại, đến giờ này hình hài của các gói đó vẫn là ẩn số. Chưa có hành động nào kèm theo tương xứng với tác động của thảm họa kinh tế.

Chưa có hành động đáng kể trong chính sách tài khoá

TS Nguyễn Minh Cường, chuyên gia kinh tế trưởng Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) nêu: “Cho dù có thể có dư địa tài khóa, nhưng liệu Việt Nam còn dư địa thời gian và năng lực để thực hiện các biện pháp ngắn hạn không là dấu hỏi đặt ra”.

{keywords}
Việt Nam khá chần chừ đưa ra gói kích thích để phục hồi nhanh nền kinh tế

Chuyên gia kinh tế Lê Xuân Nghĩa nhận xét thêm, Việt Nam khá chần chừ đưa ra gói kích thích để phục hồi nhanh nền kinh tế, thậm chí không có hành động “nhúc nhích” đáng kể gì trong chính sách tài khoá mà vẫn chỉ loay hoay vào chính sách tiền tệ.

“Thực tế cho thấy, Việt Nam là quốc gia phục hồi kém nhất trong bối cảnh dịch bệnh. Đối với các quốc gia khác, đại dịch là tai nạn chứ không phải là khủng hoảng cấu trúc nên nền kinh tế đang theo hình chữ V, trong khi ở Việt Nam là chữ U. Có lẽ, Việt Nam vừa chịu khủng hoảng về cấu trúc vừa chịu tai nạn về y tế”, ông nói tại cuộc tọa đàm do báo Đầu tư tổ chức gần đây.

Theo ông, chính sách có vẻ lúng túng. “Chính sách tài khóa năm 2021 không có mục nào để chống Covid-19 cả, trong cả giai đoạn tới đây cũng không có mục tài chính nào dành cho chống dịch, mà chỉ dùng ngân sách dự phòng để xử lý. Điều đó cho thấy chúng ta không có quy định nào rõ ràng về tình trạng khẩn cấp của thảm họa như các nước”.

Đề cập thực tế trên, ông Nghĩa nhận xét: “Cơ quan hành pháp không có đủ quyền lực để điều hành như trong tình trạng khẩn cấp”.

GDP quý 3 năm nay, khi phong tỏa 23 tỉnh, tức hơn 1/3 đất nước, đã giảm sâu âm gần 6,3%, làm GDP 9 tháng chỉ tăng 1,42% - mức thấp chưa từng có trong lịch sử thống kê. Tăng trưởng của TP.HCM quý 3 giảm âm 24,5%; Hà Nội giảm âm 7%; và tăng trưởng GDP 9 tháng đầu năm tương ứng của TP.HCM và Hà Nội là -5% và 1,3%. Hai động lực kinh tế suy giảm nghiêm trọng.

Bên cạnh đó, các động lực tăng trưởng khác trong nền kinh tế đều bị tác động nghiêm trọng. Tiêu dùng dân cư giảm rất sâu; đầu tư toàn xã hội bị ảnh hưởng; tỷ lệ thất nghiệp, thiếu việc làm, giảm thu nhập tăng cao; số doanh nghiệp phá sản tăng kỷ lục.

Trong khi đó, lạm phát trên toàn cầu đang có dấu hiệu tăng, nhất là lạm phát ở Mỹ tháng 10 tăng 6,2% so cùng kỳ, cao nhất trong vòng 30 năm, và giá cả các mặt hàng như xăng dầu, nguyên vật liệu đầu vào, logistics… trên thế giới tăng. Chi phí đẩy như vậy là rất lớn với nền kinh tế Việt Nam có độ mở thuộc loại lớn nhất thế giới.

Tuy nhiên, do cầu trong nước rất yếu, nên CPI 10 tháng đầu năm chỉ tăng 1,81%, là mức thấp nhất trong 5 năm qua. Nói cách khác, nếu không nhập khẩu lạm phát của thế giới thì lạm phát của Việt Nam thậm chí có thể âm, và nếu không tiến hành cấp cứu, có lẽ chả mấy ai sống qua được thời kỳ này.

Chuyên gia kinh tế trưởng ADB Nguyễn Minh Cường cho rằng, Việt Nam khá rụt rè trong việc sử dụng chính sách tài khoá trong năm nay so với năm ngoái và chính sách tiền tệ đang được sử dụng nhiều hơn các nước khác. Theo ông, chính sách tài khoá cần đóng vai trò lớn hơn, phối hợp với chính sách tiền tệ để tạo ra nguồn lực hỗ trợ lớn nhất cho nền kinh tế.

“Thậm chí, Việt Nam cần chấp nhận tăng nợ công và bội chi trong ngắn hạn để hỗ trợ nền kinh tế, nhưng cần có biện pháp thiết lập kỷ luật tài khóa trong trung và dài hạn”, ông nói.

Nên tránh đưa ra gói kích thích tài trợ lãi suất như 2009

Ông Nghĩa khuyến nghị nên tránh việc đưa ra gói kích thích tài trợ lãi suất như 2009 vì nó đã góp phần làm tốc độ tăng trưởng tăng lên rất cao, kéo theo lạm phát. Năm 2009, GDP đạt 5,3%, năm 2010, tăng trưởng nhích lên 6,78% và năm 2011 lại giảm xuống 5,89%.

Tuy nhiên, tăng trưởng tín dụng được nới lỏng quá mức. Năm 2009, tăng trưởng tín dụng quá khủng khiếp, lên đến 37,3%; đến năm 2010, ở mức 27%. Chỉ số giá tiêu dùng, lạm phát năm 2009 và 2010 chỉ ở mức 6,88; 9,19%/năm nhưng sang 2011 đã phi mã lên tới 18,58%.

“Hệ thống ngân hàng rơi vào tình trạng nguy hiểm, những hậu quả để lại vẫn chưa xử lý xong đến tận thời điểm này”, ông nói trong một cuộc tọa đàm.

Cho đến nay, sau những thảo luận bước đầu về gói phục hồi kinh tế ở Quốc hội, mới chỉ có các chuyên gia phát biểu công khai trên báo chí. Bộ Kế hoạch và Đầu tư vẫn đang trong quá trình thiết kế chính sách cho gói này trong bối cảnh nhiều ngân hàng trung ương trên thế giới đã rục rịch tăng lãi suất do lo ngại lạm phát.

Câu hỏi đặt ra, chúng ta có lại lỡ nhịp với đà phục hồi của kinh tế thế giới hay không?

Tư Giang

Cần kích thích nền kinh tế

Cần kích thích nền kinh tế

Gần đây, một số chuyên gia kinh tế bắt đầu lên tiếng về một gói kích cầu kinh tế trị giá 8-10% GDP, hay khoảng 800.000 tỷ đồng, và thậm chí lên đến 15% GDP trong vòng 2 năm tới.

tin nổi bật

Đầu cơ hay đầu tư đất đai

Kết luận về việc quản lý và sử dụng đất đai tại hội nghị Trung ương 5, Tổng bí thư chỉ đạo: “Kiên quyết khắc phục tình trạng đầu cơ đất, sử dụng đất không đúng mục đích, lãng phí, tham nhũng, tiêu cực, gây khiếu kiện, bức xúc trong nhân dân”.

Khuôn khổ kinh tế Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương: Gắn kết Mỹ với khu vực

IPEF là sự khởi đầu để bảo đảm gắn kết của Mỹ ở tư cách nền kinh tế số 1 với khu vực  phát triển rất năng động của thế giới.

Đại sứ Mỹ: Chúng tôi mong có quan hệ mạnh mẽ với Việt Nam

Một trong những kết quả quan trọng của hội nghị Cấp cao đặc biệt ASEAN - Mỹ là hai bên đã cam kết nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện. Hy vọng rằng trong tương lai gần, Mỹ sẽ có được kết quả tương tự với Việt Nam.

Đất và người nghèo, người giàu

“Các đại gia Việt Nam toàn liên quan đến bất động sản”. Câu nói nói này của chuyên gia kinh tế Pincus phản ánh đúng thực trạng diễn ra mấy chục năm qua và chúng ta cần làm rõ thực chất của quá trình đó.

Làn sóng thử nghiệm và tham vọng công nghệ của Trung Quốc

Khi đã có đủ điều kiện thị trường và kết nối quốc tế, Trung Quốc thực hiện bước thứ ba, giải phóng làn sóng nguồn lực gồm vốn đầu tư, cơ sở hạ tầng, các kỹ sư được đào tạo và sức mạnh hành chính.

Con đường đột phá công nghệ của Trung Quốc

Suốt nhiều thập kỷ, nhiều người Mỹ chế nhạo Trung Quốc là một quốc gia bắt chước, không có khả năng sáng tạo, chưa nói đến sự đổi mới mang tính đột phá.

Trước Chủ tịch Hồ Chí Minh, trí thức, văn nghệ sĩ thấy mình nhỏ bé

Chủ tịch Hồ Chí Minh, dù chưa phải là một đại trí thức được hiểu theo lối được đào tạo bài bản trường lớp, ấy vậy mà bằng kiến thức được đắp bồi từ đời sống thực tế, Người trở thành vĩ nhân của thời đại.

Phần Lan gia nhập NATO: Căng thẳng chờ phía trước

Chiến dịch quân sự của Nga tại Ukraine gây nhiều tác động đến trật tự quốc tế. Một trong những hệ quả của cuộc chiến chính là việc Phần Lan quyết định gia nhập NATO.

Hà Nội sẽ rà soát, thu hồi dự án bất động sản 'quây tôn'

Để Hà Nội cất cánh, trước hết cần dỡ bỏ các rào cản, di chuyển các chướng ngại vật đang nằm la liệt trên đường băng.

Thủ tướng thăm, làm việc tại Mỹ: Thông điệp của Việt Nam

Nếu Mỹ muốn tăng cường vai trò ở khu vực thì phải ủng hộ ASEAN nhiều hơn trong xử lý các vấn đề theo nguyên tắc: Hòa bình, ổn định, hợp tác, luật pháp quốc tế và vai trò trung tâm ASEAN.

Ngăn chặn tham nhũng từ đầu, không để vi phạm nhỏ tích tụ thành sai phạm lớn

Ban Nội chính TƯ phối hợp với Ban Tổ chức TƯ và các cấp ủy, tổ chức đảng, cơ quan liên quan nghiên cứu, trình Bộ Chính trị, BCH TƯ xem xét, quyết định thành lập Ban chỉ đạo phòng, chống tham nhũng, tiêu cực cấp tỉnh.

Bộ trưởng Tài chính: Phát triển trái phiếu doanh nghiệp thành kênh huy động vốn bền vững

Sau các vụ việc như Tân Hoàng Minh, những vấn đề liên quan đến trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) đã nóng lên trong thời gian gần đây.

Canada: Giáo dục không rập khuôn, giáo viên tự chọn sách giáo khoa

Xứ sở lá phong không phụ thuộc vào sách giáo khoa. Giáo viên tự chuẩn bị kế hoạch giáo án, được khuyến khích sáng tạo để đáp ứng nhu cầu và sở thích của học sinh.

Người kế nhiệm Thủ tướng Singapore: Vị lãnh đạo 4G

Thủ tướng Singapore mới đây công bố, Bộ trưởng Tài chính Lawrence Wong sẽ là lãnh đạo thế hệ thứ tư (4G), mở đường cho ông trở thành người đứng đầu của đảo quốc sư tử.

Vị tướng quyết định nổ súng trước giờ G và trận đánh không có người hy sinh

Thượng tướng, nguyên Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Nguyễn Huy Hiệu là cán bộ trực tiếp chiến đấu và chỉ huy trên nhiều chiến trường ác liệt. Quảng Trị là nơi ông gắn bó nhiều nhất.