Đại diện Zalo chia sẻ hiện tượng nổi cộm gần đây liên quan đến con em trong các gia đình đổi tài khoản Zalo lấy tài khoản game. Trong khi đó, chuyên gia quốc tế chia sẻ có tình trạng con trai nhập thẻ tín dụng của mẹ lên các trang web cờ bạc.
"Tôi sinh ra trong một gia đình bình dị, thấu hiểu việc kiếm được 1-2 USD khó khăn thế nào khi phải chắt chiu từng đồng xu từ những bát chè hạt sen bán được. Chúng ta không được phép để tội phạm mạng lợi dụng nền tảng số làm xói mòn thành quả lao động của người dân", ông Norman Ng, Trưởng bộ phận Hợp tác Toàn cầu về Tin cậy và An toàn của Google khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, mở đầu bài chia sẻ tại tọa đàm Xây dựng mạng lưới cảnh báo rủi ro trực tuyến tại Việt Nam, tổ chức ở Hà Nội ngày 13/11.
Câu chuyện của ông Norman Ng bắt nguồn từ bữa tối tại Việt Nam một ngày trước đó, khi món hạt sen gợi lại ký ức tuổi thơ ông phụ ông bà bán chè rong trên đường phố Singapore với giá 50 xu mỗi bát.
Trở lại Việt Nam và chứng kiến sự phổ biến của thanh toán số qua mã QR, đại diện Google nhận định tiện ích công nghệ luôn đi kèm thách thức từ tội phạm xuyên biên giới.
Theo số liệu từ Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), chỉ 0,05% tổng số tội phạm mạng trên toàn cầu thực sự bị truy tố. Ông Norman Ng ví cách ứng phó rời rạc của từng đơn vị hiện nay giống như trò chơi "đập chuột", khi mỗi nền tảng chỉ xử lý phần ngọn tại chỗ mà không thể triệt phá kẻ chủ mưu đứng sau.
'Hành lang' lừa đảo vắt qua nhiều quốc gia
Đồng tình với nhận định này, bà Emily Taylor, CEO Oxford Information Labs kiêm đồng sáng lập Sàn trao đổi Tín hiệu Toàn cầu (Global Signal Exchange - GSE), cho biết các băng nhóm lừa đảo thường thiết lập "hành lang" hoạt động vắt qua nhiều khu vực pháp lý.
Điển hình, GSE từng phát hiện một loạt tên miền đăng ký tại Botswana (Nam Phi), sử dụng hạ tầng qua 6 quốc gia khác nhau để giả mạo ngân hàng và lừa đảo người dùng tại Australia.
Theo bà Emily, tội phạm đang bước vào kỷ nguyên "tác nhân AI tự chủ" với các nền tảng như Xinyu, cho phép tự động hóa hội thoại lừa đảo quy mô lớn và xóa dấu vết ngay sau khi tấn công.
Thay vì mất từ 6 tháng đến 2 năm để đàm phán từng thỏa thuận chia sẻ dữ liệu riêng lẻ, GSE cung cấp một bộ hợp đồng và tích hợp kỹ thuật duy nhất giúp các bên hành động tức thì.
Vận hành từ tháng 1/2025, GSE hiện tiếp nhận 3 triệu tín hiệu mỗi ngày từ hơn 100 nguồn cấp dữ liệu của 130 tổ chức (gồm Google, Microsoft, Meta, Amazon, TikTok và cơ quan thực thi pháp luật các nước), nâng tổng kho dữ liệu lên hơn 1,7 tỷ tín hiệu.
Ông Lucien Taylor, Giám đốc Công nghệ GSE, cho biết hệ thống dùng AI chấm điểm rủi ro (GSE Index) và lập bảng xếp hạng các nhà cung cấp hạ tầng nhằm tạo "áp lực mềm", buộc các đơn vị yếu kém siết chặt quy trình xác minh danh tính khách hàng (KYC - biết rõ khách hàng của bạn).
Tại khu vực, GovTech của Singapore là cơ quan chính phủ đầu tiên tham gia GSE và đã chia sẻ hơn 180.000 tín hiệu rủi ro.
Bà Annabelle Ng, đại diện Singapore GovTech, cho biết cơ quan này đã sửa đổi luật để cho phép hệ thống AI (công cụ RMSE) tự động đánh giá hơn 600.000 trang web mỗi ngày và ban hành lệnh chặn trực tiếp tới nhà mạng qua kết nối API.
Quy trình từ lúc phát hiện đến khi đánh sập trang web lừa đảo được rút ngắn từ nhiều giờ xuống còn vài phút. Nhờ dữ liệu từ GSE, một nhà đăng ký tên miền tại Singapore đã làm sạch hệ thống và giảm 95% lượng tên miền bị lạm dụng.
Gần 10 triệu tin nhắn rác bị chặn mỗi phút
Là đồng sáng lập GSE, Google đã kết nối 11 sản phẩm của hãng vào mạng lưới này. Từ tập dữ liệu thí điểm gồm 1.200 đường dẫn và email do Cơ quan Phòng chống Tội phạm Quốc gia Anh (NCA) chia sẻ qua GSE, Google đã lần ra mạng lưới tội phạm, gỡ bỏ hơn 40.000 tài khoản vi phạm và chuyển hồ sơ phục vụ điều tra bắt giữ.
Hãng cũng phối hợp cùng Microsoft đánh sập một sàn giao dịch tội phạm mạng trị giá hàng triệu USD, giúp giảm hơn 90% dấu vết hoạt động của nhóm này.
Ông Norman Ng cho biết Google triển khai chiến lược chống lừa đảo dựa trên ba trụ cột.
Thứ nhất là "An toàn ngay từ khâu thiết kế" (Safety by Design). Bộ lọc ứng dụng AI của Google hiện chặn gần 10 triệu tin nhắn rác và nỗ lực lừa đảo giả mạo (phishing) mỗi phút.
Hãng cũng gỡ bỏ hơn 75.000 nhà bán hàng gian lận trên Google Shopping, triệt phá các danh sách địa điểm ảo và dùng AI nhận diện các hình thái lạm dụng mới của deepfake.
Thứ hai là cung cấp công cụ xác thực thông tin cho người dùng. Tính năng "Giới thiệu về hình ảnh này" trên Google Tìm kiếm, Google Lens và Chrome giúp tra cứu siêu dữ liệu (metadata).
Với nội dung AI tạo sinh, công nghệ đóng dấu vô hình SynthID cho phép người dùng kiểm tra trực tiếp trên ứng dụng Gemini xem hình ảnh có phải do AI của Google tạo hoặc chỉnh sửa hay không.
Cuối cùng là hợp tác hệ sinh thái và giáo dục cộng đồng. Tại Việt Nam, Google đã phối hợp cùng Bộ Công an và hơn 100 nhà sáng tạo nội dung YouTube thực hiện chiến dịch tuyên truyền phòng chống lừa đảo, thu hút hơn 40 triệu lượt xem trên đa nền tảng.
Ở quy mô khu vực, Google tài trợ hàng triệu USD nhằm đào tạo kỹ năng an toàn số cho cộng đồng và doanh nghiệp nhỏ.
Đại diện Google và GSE khuyến nghị Việt Nam không nên chờ đợi một hệ thống hoàn hảo ngay từ đầu mà có thể bắt đầu từ 1% dữ liệu đơn giản như tên miền và địa chỉ IP độc hại, từng bước xây dựng niềm tin để thiết lập lá chắn bảo vệ người dùng trên không gian mạng.
Theo Đại tá Nguyễn Hồng Quân, các tín hiệu cảnh báo rủi ro trên không gian mạng còn riêng lẻ, phân tán, làm hạn chế khả năng phát hiện và ngăn chặn kịp thời hành vi lừa đảo.
.svg){kind=icon}
