Thu hẹp khoảng cách thông tin cho người dân vùng khó khăn và nhóm yếu thế

Luật Tiếp cận thông tin năm 2026 sẽ có hiệu lực từ ngày 1/9/2026. Phóng viên Báo VietNamNet có cuộc trò chuyện với bà Lê Thị Hòa, Phó Cục trưởng Cục Pháp luật hình sự - hành chính và Quản lý xử lý vi phạm hành chính (Bộ Tư pháp) về những điểm mới của Luật và các giải pháp để các quy định sớm đi vào cuộc sống, góp phần thực hiện mục tiêu giảm nghèo thông tin.

Phóng viên: Thưa bà, Luật Tiếp cận thông tin năm 2026 có nhiều điểm mới. Theo bà, những quy định này sẽ góp phần ra sao trong việc thu hẹp khoảng cách thông tin và thực hiện mục tiêu giảm nghèo thông tin?

Bà Lê Thị Hòa: Luật Tiếp cận thông tin năm 2026 được xây dựng trên quan điểm lấy người dân làm trung tâm trong bảo đảm quyền tiếp cận thông tin. Một trong những mục tiêu quan trọng của Luật là thu hẹp khoảng cách thông tin, tạo điều kiện để mọi công dân đều được tiếp cận thông tin một cách bình đẳng.

Điểm mới nổi bật là Luật yêu cầu tăng cường hỗ trợ người khuyết tật, đồng bào dân tộc thiểu số, người sinh sống ở miền núi, biên giới, hải đảo và vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn thông qua đầu tư trang thiết bị, hệ thống thông tin công cộng và lựa chọn hình thức cung cấp thông tin phù hợp với khả năng tiếp cận của từng nhóm đối tượng.

Luật cũng mở rộng phạm vi thông tin phải công khai trong nhiều lĩnh vực gắn trực tiếp với đời sống như đất đai, y tế, giáo dục, môi trường, tài chính..., đồng thời mở rộng trách nhiệm cung cấp thông tin của các đơn vị sự nghiệp công lập cung ứng dịch vụ công cơ bản, thiết yếu.

Bên cạnh đó, Luật đẩy mạnh chuyển đổi số trong cung cấp thông tin, đơn giản hóa thủ tục và giảm chi phí cho người dân. Những quy định này sẽ góp phần mở rộng cơ hội tiếp cận thông tin cho mọi người dân, nhất là người dân vùng khó khăn và các nhóm yếu thế.

Một trong những điểm mới của Luật Tiếp cận thông tin là tăng cường hỗ trợ người dân vùng khó khăn và các nhóm yếu thế trong thực hiện quyền tiếp cận thông tin. Theo bà, cần ưu tiên những giải pháp nào để các quy định này sớm phát huy hiệu quả?

Để các quy định của Luật thực sự đi vào cuộc sống, điều quan trọng là phải triển khai đồng bộ cả về hạ tầng, nguồn lực và con người.

Trước hết, cần tiếp tục đầu tư hạ tầng thông tin, viễn thông và hạ tầng số ở vùng khó khăn; đa dạng hóa hình thức cung cấp thông tin, kết hợp giữa nền tảng số với hệ thống truyền thanh cơ sở, niêm yết công khai và các hình thức phù hợp với người khuyết tật, đồng bào dân tộc thiểu số.

Cùng với đó, cần lồng ghép việc thực hiện Luật với các Chương trình mục tiêu quốc gia, nâng cao năng lực cho đội ngũ thực hiện nhiệm vụ cung cấp thông tin và tăng cường kỹ năng số cho người dân để họ chủ động tiếp cận, khai thác và sử dụng thông tin.

Khi những giải pháp này được triển khai đồng bộ, khoảng cách thông tin giữa các vùng, miền sẽ từng bước được thu hẹp, góp phần thực hiện hiệu quả mục tiêu giảm nghèo thông tin.

Luật Tiếp cận thông tin mở rộng phạm vi thông tin phải công khai trong nhiều lĩnh vực liên quan trực tiếp đến đời sống người dân. Theo bà, quy định này sẽ mang lại những lợi ích gì đối với người dân và xã hội?

Việc mở rộng phạm vi thông tin phải công khai trong các lĩnh vực như đất đai, môi trường, y tế, dịch vụ công hay ngân sách nhà nước sẽ giúp người dân chủ động nắm bắt chính sách, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình thông qua giám sát, phản ánh và kiến nghị.

Đồng thời, quy định này cũng góp phần tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của cơ quan nhà nước, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực và lãng phí. Khi người dân và doanh nghiệp được tiếp cận đầy đủ thông tin, họ sẽ có điều kiện tham gia giám sát, đóng góp ý kiến vào quá trình xây dựng và thực thi chính sách.

Đây cũng là giải pháp quan trọng để giảm nghèo thông tin, giúp người dân chủ động hơn trong thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình.

Luật Tiếp cận thông tin cũng đặt ra yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số trong cung cấp thông tin. Theo bà, cần làm gì để chuyển đổi số thực sự trở thành công cụ thu hẹp khoảng cách thông tin?

Chuyển đổi số sẽ phát huy hiệu quả khi các cơ sở dữ liệu được kết nối đồng bộ, thông tin công khai đầy đủ, chính xác, dễ tra cứu và được cập nhật thường xuyên.

Tuy nhiên, điều quan trọng là chuyển đổi số không được tạo ra khoảng cách số mới. Vì vậy, cùng với việc phát triển các nền tảng số, cần tiếp tục đầu tư hạ tầng ở vùng khó khăn; phát huy vai trò của tổ công nghệ số cộng đồng; nâng cao kỹ năng số cho người dân và bảo đảm an toàn, an ninh thông tin trên môi trường số.

Khi hạ tầng số được đầu tư đồng bộ và người dân được trang bị kỹ năng cần thiết, chuyển đổi số sẽ trở thành công cụ hiệu quả giúp mọi người dân tiếp cận thông tin nhanh chóng, thuận lợi và bình đẳng.

Để Luật Tiếp cận thông tin sớm đi vào cuộc sống và phát huy hiệu quả, theo bà đâu là những nhiệm vụ trọng tâm cần ưu tiên trong thời gian tới?

Trước hết, cần khẩn trương hoàn thiện và ban hành các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành Luật để bảo đảm triển khai thống nhất.

Các cơ quan, đơn vị cũng cần rà soát, công khai đầy đủ thông tin theo quy định; đầu tư cơ sở vật chất, xây dựng và cập nhật cơ sở dữ liệu, nhất là ở vùng khó khăn và đối với các nhóm yếu thế.

Cùng với đó, đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến Luật để người dân hiểu và chủ động thực hiện quyền tiếp cận thông tin; đồng thời tăng cường đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ thực hiện nhiệm vụ cung cấp thông tin.

Khi các nhiệm vụ này được triển khai đồng bộ, Luật sẽ nhanh chóng đi vào cuộc sống, bảo đảm tốt hơn quyền tiếp cận thông tin của công dân, góp phần thu hẹp khoảng cách thông tin và thực hiện hiệu quả mục tiêu giảm nghèo thông tin.

 Xin trân trọng cảm ơn bà!