Ngày 2/4, Bộ Nông nghiệp và Môi trường có văn bản gửi UBND các tỉnh, thành phố về việc tăng cường rà soát, kiểm tra, giám sát hệ thống quan trắc tự động nước thải, khí thải trên phạm vi cả nước, nhằm kịp thời chấn chỉnh, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực bảo vệ môi trường.

Theo đó, Bộ đề nghị các địa phương chỉ đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng các đơn vị liên quan khẩn trương tổ chức kiểm tra toàn diện các hệ thống quan trắc tự động, liên tục.

Các cơ sở phải kiểm tra thiết bị bằng chất chuẩn còn hạn sử dụng, được liên kết chuẩn theo quy định đo lường; đánh giá độ chính xác của hệ thống và ghi nhận đầy đủ sai số để xử lý theo quy định.

Cùng với đó, các địa phương cần kiểm soát chất lượng và đánh giá độ chính xác tương đối của hệ thống quan trắc. Tùy điều kiện thực tế, các địa phương lựa chọn các cơ sở quy mô lớn, nguy cơ ô nhiễm cao để thực hiện quan trắc đối chứng; phối hợp với tổ chức độc lập đủ năng lực để đánh giá.

Trường hợp phát hiện sai lệch vượt ngưỡng cho phép, dữ liệu sẽ không được công nhận. Các cơ sở phải hiệu chỉnh lại toàn bộ hệ thống, đồng thời ghi nhận và báo cáo các hệ số chuyển đổi được cài đặt để phục vụ quản lý. Mọi thay đổi liên quan đến hệ số kỹ thuật phải được cơ sở báo cáo Sở Nông nghiệp và Môi trường.

Đặc biệt, Bộ yêu cầu kiểm tra nhật ký vận hành, nhật ký thiết bị nhằm phát hiện các dấu hiệu bất thường; xác định những thời điểm các hệ số chuyển đổi được điều chỉnh; làm rõ, phân biệt việc hiệu chỉnh kỹ thuật theo quy trình với hành vi cố tình can thiệp để làm sai lệch dữ liệu.

Việc quản trị và bảo mật hệ thống dữ liệu cũng được yêu cầu siết chặt. Sở Nông nghiệp và Môi trường phải trực tiếp quản lý tài khoản quản trị cao nhất của thiết bị thu nhận, truyền dữ liệu.

Bộ đề nghị UBND các tỉnh, thành phố chỉ đạo tăng cường an ninh, niêm phong và giám sát hệ thống; kiểm tra việc niêm phong các cổng kết nối của thiết bị theo quy định; rà soát camera giám sát, đảm bảo có camera bên trong nhà trạm để theo dõi thiết bị điều khiển. Dữ liệu hình ảnh phải được lưu trữ tối thiểu 3 tháng và truyền về cơ quan quản lý để đối chiếu khi cần thiết.

Ngoài ra, các đường ống xả thải và ống dẫn mẫu phải được kiểm tra thực địa. Những hành vi như pha loãng mẫu, can thiệp dòng thải, lắp đặt đường ống ngầm trái quy định sẽ bị xử lý nghiêm.

Bộ nhấn mạnh, nếu phát hiện hành vi cố ý gian lận, làm sai lệch dữ liệu quan trắc, cần xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật, đồng thời chuyển hồ sơ sang cơ quan công an khi có dấu hiệu tội phạm.

Trước đó, cơ quan cảnh sát điều tra đã khởi tố vụ án, khởi tố 74 bị can liên quan đến sai phạm trong lĩnh vực quan trắc môi trường, trong đó có nguyên Cục trưởng Cục Môi trường Hoàng Văn Thức.

Kết quả điều tra cho thấy các đối tượng đã sử dụng nhiều thủ đoạn để can thiệp dữ liệu như chỉnh sửa từ xa qua phần mềm kết nối internet hoặc tác động trực tiếp vào hệ thống lấy mẫu, thiết bị phân tích tại trạm quan trắc.