"Chuyển hướng" BRT và bài toán thêm khó của giao thông đô thị

Việc phát triển phương tiện công cộng nếu chưa đi trước một bước thì việc hạn chế phương tiện cá nhân sẽ càng khó thuyết phục.

Việc phát triển phương tiện công cộng nếu chưa đi trước một bước thì việc hạn chế phương tiện cá nhân sẽ càng khó thuyết phục. Sự chuyển hướng BRT lại đặt Hà Nội trước những thách thức khi lộ trình hạn chế xe máy đã được đặt ra.

Đề án cấm xe máy có lộ trình đến 2025 của Hà Nội đang làm nóng lên bức tranh toàn cảnh về giao thông đô thị của thành phố. Xe máy đang là thứ phương tiện thiết yếu của người dân Thủ đô nhưng nó cũng là tác nhân quan trọng bị quy kết gây tắc nghẽn giao thông cần phải được loại bỏ. Lối thoát của việc cấm xe máy là sự thay thế của những phương tiện giao thông công cộng như xe buýt, xe điện trên cao, xe ta xi...những phương tiện an toàn, hiện đại hơn.

Nhưng với việc tuyến xe buýt nhanh BRT Yên Nghĩa- Kim Mã triển khai từ đầu năm 2017 không hiệu quả, thậm chí gây xung đột ùn ứ giao thông của những con đường xung yếu kéo dài dọc tuyến như Láng Hạ, Lê Văn Lương, Tố Hữu...đã phủ một cái nhìn không thiện cảm cho đề án cấm xe máy. Sự thật là như vậy.

Được kỳ vọng là sự cải thiện giao thông mang dáng dấp của đô thị hiện đại, tuyến xe buýt nhanh BRT Yên Nghĩa- Kim Mã được triển khai từ năm 2007 với rất nhiều lợi thế cả về nguồn vốn lẫn sự quan tâm của thành phố. Sự chậm trễ kéo dài và đầu tư dàn trải, đắt đỏ gây nhiều thắc mắc của tuyến BRT khiến tuyến buýt nhanh này đánh mất lợi thế cơ hội của thời điểm.

{keywords}

Tuyến buýt nhanh BRT đầu tiên chạy từ Kim Mã đến Bến xe Yên Nghĩa (Ảnh: Trần Thường/Vietnamnet)

Hãy hình dung nếu 10 năm trước tuyến BRT này được đưa vào vận hành thì nó chính là một điểm sáng của giao thông công cộng thành phố. Nhưng không, sau hàng thập niên, thành phố đã gia tăng thêm nhiều loại phương tiện thì BRT là một vật cản không nhỏ cho đường sá Hà Nội. Bởi sự được ưu tiên của tuyến buýt này. Làn đường dành riêng, cấm ta xi ở một số tuyến phố và cấm xe máy (qua cầu vượt) theo giờ cao điểm, đầu tư nhà chờ, phương tiện mới, thậm chí là đặc quyền sửa sang một số đoạn đường thay thảm nhựa bằng bê tông, có thể nói sự ưu tiên này là độc nhất vô nhị trong mặt bằng giao thông.

Chính quyền hiện tại của Hà Nội không có cách nào khác ngoài sự chấp nhận cho thông tuyến BRT vào đầu năm 2017 trong sự hoài nghi và cả phản đối của các chuyên gia và người dân.

Hãy khoan bàn đến trách nhiệm của những ông chủ dự án xa xỉ này để xem những gì BRT Yên Nghĩa- Kim Mã đã làm được từ thời điểm thông xe. Sau 3 tháng đầu triển khai tổng lượng hành khách chuyên chở của toàn tuyến là 1.224.255 lượt. Bình quân 41 lượt khách/ xe. Trong khi thiết kế xe là 90 hành khách. Tỷ lệ hành khách khai thác vận chuyển chưa đến 50% và cần nhớ là tháng đầu tiên BRT chuyên chở hành khách miễn phí. Vận tốc đạt được của buýt nhanh cũng chỉ tầm trên dưới 20km/h không hơn buýt thường là bao nhiêu. Những con số biết nói và hoàn toàn không bất ngờ. Cái được rõ ràng không đáng là bao so với những cái mất đi mà ai cũng có thể nhìn thấy.

{keywords}

Nhũng chiếc xe buýt BRT đầu tiên lăn bánh sau lễ cắt băng khai trương tuyến. Ảnh: Dân Việt

Khi BRT được ưu tiên làn riêng, con đường Láng Hạ, Lê Văn Lương, Tố Hữu vốn đã chật hẹp và là những con đường huyết mạch bị thu nhỏ một cách tệ hại. Các loại phương tiện khác chèn nhau trong phần đường còn lại gây ra tắc nghẽn kinh hoàng ở nhiều thời điểm trong ngày. Sinh hoạt của người dân bị ảnh hưởng không nhỏ từ việc cấm xe ta xi giờ cao điểm. Ý thức của người tham gia giao thông vốn đã kém lại thêm phần bị thách thức. Có quá nhiều phương tiện giao thông từ xe buýt thường đến ô tô, xe máy, xe đạp thường xuyên lấn làn ưu tiên bất chấp chế tài xử phạt. Riêng điểm này BRT đã tạo ra sự nhờn luật tạo một tâm lý và thói quen rất xấu cho người tham gia giao thông.

Dư luận đã đúng khi những thắc mắc, hoài nghi ban đầu về hiệu quả tuyến BRT đầu tiên của Hà Nội này. Đó còn là sự băn khoăn vào những con số chi phí của dự án. Một dạo báo chí đã so sánh những chiếc buýt nhanh được mua với giá cao hơn những chiếc buýt thường cùng loại với chất lượng tương đương hàng tỷ đồng. Đấy là chưa kể đến những phần việc khác mà sự minh bạch cần phải được làm sáng tỏ để lấy lại niềm tin. Hơn ngàn tỷ đồng của một dự án kéo dài hàng chục năm rút cục không cải thiện được tình hình giao thông lại là sự lãng phí thật đau xót. Trách nhiệm không ai khác chính là của Sở GTVT Hà Nội.

Thật may lãnh đạo thành phố Hà Nội đã có những nhìn nhận khách quan và chính xác về thực trạng bất cập của BRT Yên Nghĩa- Kim Mã. Người tham gia giao thông thở phào nhẹ nhõm khi Chủ tịch thành phố Nguyễn Đức Chung đã chỉ đạo cho các đơn vị liên quan nghiên cứu, làm việc cho xe buýt thường chạy vào làn ưu tiên BRT trong 6 tháng, sau đó nghiên cứu mở rộng cho các phương tiện khác cùng lưu thông. Đây là một chỉ đạo đúng lúc, đồng thời được hiểu như một sự dũng cảm trong việc "mở đường mới" cho tuyến BRT đầu tiên của Hà Nội. Động thái này được dư luận hoan nghênh.

Trở lại với việc cấm xe máy có lộ trình đến 2025. Để việc cấm được thật sự khả thi, thành phố Hà Nội phải tạo được niềm tin cho người tham gia giao thông vào sự thay thế của những phương tiện vận tải công cộng. BRT ở thời điểm không còn xe máy sẽ là một phương án vận tải hữu hiệu. Nhưng ở thời điểm này BRT Yên Nghĩa- Kim Mã cần phải có một kết thúc hợp lý. Làn đường ưu tiên cho tuyến buýt nhanh này không có cách nào tốt hơn là sự chia sẻ cho các phương tiện vận tải công cộng khác như buýt thường, ta xi và các loại xe ưu tiên. Kế đó là xem xét trách nhiệm của những người liên quan đến dự án thiếu hiệu quả này.

Nhà văn Phạm Ngọc Tiến

tin nổi bật

Singapore - bậc thầy về tuyển chọn, cử người ra nước ngoài học tập

Để cử người ra nước ngoài học sau đó về làm cho khu vực công, đảo quốc sư tử làm rất bài bản từ khâu tuyển chọn đến khâu sử dụng.

Người tài không bỏ việc, chỉ rời bỏ sếp kém

Không ít người tài được đưa đi đào tạo, sau khi tốt nghiệp được bố trí công việc thì xin nghỉ hoặc chuyển ra ngoài cơ quan nhà nước. Họ không rời bỏ công việc mà chỉ rời bỏ người quản lý yếu kém.

Những tín hiệu sau cuộc gặp của Ngoại trưởng Mỹ - Trung

Đây là lần hội đàm đầu tiên giữa lãnh đạo ngoại giao Mỹ - Trung kể từ cuộc tiếp xúc tháng 10/2021 trong bối cảnh hai cường quốc tăng cường tương tác khi phương Tây đang tập trung vào xung đột Nga - Ukraine.

Chuyên gia kinh tế Võ Trí Thành: Cơ sở nào để nói CPI sai?

Có người nói với tôi họ có cảm giác CPI không đúng. Tôi trả lời, lấy cơ sở nào để nói CPI là sai? Về mặt khoa học thì không chứng minh được - chuyên gia kinh tế Võ Trí Thành chia sẻ.

Đưa cán bộ đi nước ngoài: Khát vọng học thành tài trong thời đại 4.0

Kết luận 39 có đề cập tới việc bồi dưỡng cán bộ về khoa học công nghệ và cách mạng công nghiệp lần thứ 4. Đây là chủ trương rất đúng và trúng.

Người Do Thái dạy trẻ con làm nông nghiệp, trở thành những thanh niên biết làm giàu

Israel nổi tiếng là một quốc gia phát triển về nông nghiệp công nghệ cao (agtech). Bằng trí tuệ và lao động, họ đã biến vùng đất với hơn 60% diện tích là sa mạc thành những nông trại trù phú.

Minh Trị Thiên Hoàng với quyết tâm canh tân nước Nhật, học bên ngoài để vươn lên

Minh Trị Thiên Hoàng (1852-1912) trị vì từ năm 1867 cho đến khi qua đời. Ông được coi là một minh quân có công lớn nhất trong lịch sử Nhật Bản.

Vị vua cải trang làm thợ ở Hà Lan để học đóng tàu

Mỗi quốc gia có con đường riêng để phát triển, đi lên. Tuy nhiên, lịch sử nhân loại đã cho thấy trong quá trình phát triển “riêng” của từng quốc gia, dường như có một điểm “chung“ cho các nước…

Hơi thở hiện đại và cảm hứng giá trị bền vững từ ly cà phê hòa tan cao cấp Starbucks® mới

Vừa là lựa chọn lý tưởng và tiện lợi để thưởng thức cà phê cao cấp ngay tại nhà, cà phê hòa tan cao cấp Starbucks® mới vừa là một lời gợi mở từ Nestlé và Starbucks về xu hướng tiêu dùng sản phẩm cà phê bền vững, hạn chế tác động môi trường.

Thí sinh ngủ quên: Đúng, sai giám thị?

Dư luận xôn xao về vụ một học sinh ngủ quên không làm bài dẫn đến bị điểm liệt và trượt tốt nghiệp THPT. Chưa có xem xét trách nhiệm của giám thị thì người ta đã khẳng định là giám thị làm đúng quy chế.

Ứng xử với tiền tệ và tài khóa khi lạm phát Việt Nam thấp bậc nhất thế giới

Chính sách tiền tệ và tài khóa dường như được thắt chặt để chống lạm phát - được báo cáo thấp bậc nhất thế giới - thay vì để phục hồi sản xuất, thúc đẩy tăng trưởng như doanh nghiệp và nền kinh tế cần sau mấy năm dịch bệnh.

Cho cán bộ yếu kém từ chức, Hà Nội có nói và làm

Kế hoạch số 205/KH-UBND vừa được UBND TP Hà Nội ban hành yêu cầu các cơ quan, quận huyện kịp thời miễn nhiệm, cho từ chức, thay thế cán bộ có năng lực hạn chế, uy tín thấp, mắc sai phạm mà không chờ hết nhiệm kỳ, hết thời hạn bổ nhiệm.

Bóng dáng Trung Quốc trong thảm họa kinh tế của Sri Lanka

Sri Lanka trải qua cuộc khủng hoảng tồi tệ nhất 7 thập kỷ qua, khi Tổng thống bỏ đi lánh nạn giữa làn sóng biểu tình chống đối và gửi email xin từ chức từ nước ngoài, buộc quốc hội phải bầu người thay thế.

Điện đàm lãnh đạo Mỹ - Trung: Nỗ lực tìm kiếm thỏa hiệp giữa những bất đồng

Tổng thống Mỹ Joe Biden và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình mới đây đã có cuộc thảo luận lần thứ 5 trong nhiệm kỳ lãnh đạo dưới hình thức điện đàm.

Kiên định kiểm soát lạm phát dưới 4%

Chính phủ kiên định thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế đạt mức khoảng 7%, kiểm soát lạm phát tăng dưới 4%, tăng trưởng tín dụng khoảng 14% trong năm nay dù có rất nhiều khó khăn và biến động.