Doanh nghiệp đẩy mạnh tham gia cơ chế DPPA
Dự án Nhà máy điện mặt trời Dầu Tiếng 5 do Công ty CP Năng lượng DT5.1, thành viên Xuân Cầu Holdings, làm chủ đầu tư, chính thức được khởi công hôm 4/8 tại tỉnh Tây Ninh. Dự án này được quy hoạch trên diện tích khoảng 645ha tại khu vực đất bán ngập hồ Dầu Tiếng.
Nhà máy này có vốn đầu tư khoảng 7.774 tỷ đồng, dự kiến vận hành thương mại vào tháng 12/2027. Khi đó, nhà máy sẽ cung cấp khoảng 808 GWh điện sạch mỗi năm, góp phần bổ sung nguồn điện cho hệ thống điện quốc gia.
Dự án được đầu tư đồng bộ hệ thống pin quang điện, biến tần, hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS) và hạ tầng đấu nối, bao gồm trạm biến áp 220kV và đường dây truyền tải. Các hạng mục này được kỳ vọng giúp tối ưu sản lượng điện và tăng khả năng vận hành ổn định, an toàn khi đấu nối vào hệ thống điện quốc gia.
Lãnh đạo Xuân Cầu Holdings cho biết đây là một trong những dự án tiên phong áp dụng cơ chế DPPA, đánh dấu bước hiện thực hóa cơ chế này tại Việt Nam. Theo ông, mô hình không chỉ tạo động lực phát triển bền vững cho các đơn vị phát điện và khách hàng sử dụng điện lớn, mà còn góp phần thúc đẩy thị trường điện cạnh tranh vận hành theo đúng định hướng.
Việc ký kết hợp đồng DPPA với khách hàng sử dụng điện lớn là nhà đầu tư FDI cũng khẳng định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp thông qua cam kết về tiến độ, chất lượng, hiệu suất và bảo đảm an toàn, hiệu quả trong quá trình triển khai dự án.
Trước đó, ngày 1/6, Samsung Thái Nguyên và Nhà máy điện mặt trời TTC Đức Huệ 2 chính thức vận hành giao dịch DPPA qua lưới điện quốc gia.
Theo thỏa thuận, tổ hợp sản xuất của tập đoàn Hàn Quốc dự kiến được cung cấp nguồn điện tái tạo khoảng 70 GWh một năm - tương đương sản lượng điện cấp cho khoảng 17.000 hộ gia đình.
Thực tế cho thấy, sau hơn một năm Nghị định 57/2025/NĐ-CP về cơ chế mua bán điện trực tiếp có hiệu lực, nhiều doanh nghiệp đã tích cực triển khai, từng bước đưa chính sách vào thực tiễn.
Bộ Công Thương đánh giá, đây là tín hiệu tích cực, tạo tiền đề cho quá trình phát triển thị trường bán buôn điện cạnh tranh và tiến tới thị trường bán lẻ điện cạnh tranh.
Đối với mô hình mua bán điện trực tiếp qua lưới điện kết nối riêng, hiện có vài chục đơn vị báo cáo đang triển khai kể từ khi Nghị định 57 có hiệu lực.
Mở rộng đối tượng tham gia
Mới đây, Chính phủ cũng đã ban hành Nghị định 243/2026/NĐ-CP, sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 57 và Nghị định 58 về phát triển năng lượng tái tạo. Điểm đáng chú ý là phạm vi áp dụng cơ chế mua bán điện trực tiếp tiếp tục được mở rộng, bổ sung thêm nhiều đối tượng được tham gia cơ chế này.
Theo quy định mới, ngoài nhóm khách hàng sử dụng điện lớn phục vụ sản xuất, cơ chế DPPA được mở rộng tới khách hàng sử dụng điện lớn phục vụ hoạt động của các trung tâm dữ liệu và khách hàng sử dụng điện lớn sử dụng điện cho trạm, trụ sạc hoặc tủ đổi pin xe điện phục vụ kinh doanh dịch vụ sạc.
Đáng chú ý, đơn vị phát điện năng lượng tái tạo đầu tư, lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà để bán điện trực tiếp cho khách hàng sử dụng điện lớn sẽ không phải thực hiện thủ tục đăng ký phát triển nguồn điện mặt trời mái nhà mới.
Ngoài ra, Nghị định 243 bổ sung đơn vị bán lẻ điện tại các mô hình khu, cụm vào nhóm chủ thể tham gia cơ chế DPPA
Theo đó, các đơn vị này có thể trực tiếp ký hợp đồng mua điện từ đơn vị phát điện năng lượng tái tạo và bán lại cho các khách hàng sử dụng điện trong khu, cụm công nghiệp. Các đơn vị này cũng có thể đầu tư nguồn năng lượng tái tạo để bán trực tiếp cho khách hàng sử dụng điện lớn trong khu, cụm.
Một trong những điểm mới đáng chú ý là giá điện trong hợp đồng mua bán điện trực tiếp thông qua lưới điện kết nối riêng sẽ do bên mua và bên bán tự đàm phán, thỏa thuận, không còn bị khống chế bởi mức giá tối đa trong khung giá do Bộ Công Thương ban hành.
TS Nguyễn Huy Hoạch, Hội đồng khoa học Tạp chí Năng lượng Việt Nam cho rằng: Ý nghĩa của DPPA cũng không chỉ giới hạn ở các doanh nghiệp FDI. Đối với doanh nghiệp trong nước, đặc biệt là các ngành điện tử, cơ khí, dệt may, da giày, chế biến thực phẩm và vật liệu xây dựng, khả năng sử dụng điện tái tạo sẽ ngày càng ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng duy trì đơn hàng và mở rộng thị trường xuất khẩu. Trong bối cảnh các nhà mua hàng quốc tế yêu cầu minh bạch về phát thải carbon trong toàn bộ chuỗi cung ứng, điện xanh đang dần trở thành một lợi thế cạnh tranh mới.
Ở tầm vĩ mô, DPPA còn góp phần nâng cao sức hấp dẫn của môi trường đầu tư Việt Nam. Khi các quốc gia trong khu vực đều cạnh tranh thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao, khả năng cung cấp nguồn điện sạch, ổn định và có cơ chế giao dịch linh hoạt sẽ trở thành một lợi thế quan trọng để thu hút các dự án công nghệ cao, trung tâm dữ liệu, bán dẫn và sản xuất điện tử.
"Có thể nói, Nghị định 243 không chỉ hoàn thiện cơ chế mua bán điện trực tiếp, mà còn góp phần chuyển chính sách năng lượng thành một công cụ hỗ trợ nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Tuy nhiên, lợi thế này chỉ có thể được phát huy khi các quy định được triển khai thống nhất, minh bạch và với chi phí giao dịch thấp", TS Nguyễn Huy Hoạch đánh giá.
Nếu doanh nghiệp vẫn phải mất nhiều thời gian để hoàn thành các thủ tục đầu tư, đấu nối và ký kết hợp đồng, thì những lợi ích của chính sách sẽ bị suy giảm đáng kể. Vì vậy, sau giai đoạn hoàn thiện khung pháp lý, trọng tâm cải cách cần chuyển mạnh sang nâng cao hiệu quả thực thi.
Theo TS Nguyễn Huy Hoạch, đây sẽ là yếu tố quyết định liệu DPPA có thực sự trở thành động lực thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam trong giai đoạn tới hay không.
.svg){kind=icon}
