Chị Vân Nguyễn, một nữ doanh nhân trong lĩnh vực nghỉ dưỡng và thời trang tại Hà Nội, cho biết mình từng vận hành quán cà phê trong gần 3 năm.

Năm 2021, chị quyết định mở một quán cà phê tại chính căn nhà của gia đình nằm trên mặt phố. Sở hữu mặt bằng rộng khoảng 80m2 ở vị trí thuận lợi và không phải trả chi phí thuê nhà hàng tháng, chị đánh giá đây là một lợi thế lớn so với nhiều người kinh doanh cùng lĩnh vực.

Với mong muốn xây dựng một mô hình bài bản và có thể vận hành lâu dài, chị đầu tư khoảng 2,5 tỷ đồng để cải tạo toàn bộ không gian. Quán được thiết kế theo phong cách hiện đại, chú trọng trải nghiệm khách hàng và đầu tư nhiều vào hạ tầng, nội thất.

"Tôi nghĩ rằng việc sở hữu sẵn mặt bằng sẽ giúp giảm đáng kể áp lực chi phí và tạo điều kiện để xây dựng một mô hình chỉn chu ngay từ đầu", chị Vân chia sẻ.

quan ca phe.jpg
Chị Vân chia sẻ kinh nghiệm về kinh doanh cà phê. Ảnh: NVCC

Những tháng đầu hoạt động, quán nhận được sự quan tâm của khách hàng trong khu vực nhờ không gian mới lạ và được đầu tư kỹ lưỡng. Tuy nhiên, khi bước vào giai đoạn vận hành ổn định, doanh thu không đạt được kỳ vọng ban đầu.

Chị nhận thấy tệp khách hàng tại khu vực chủ yếu là học sinh, sinh viên và người trẻ có mức chi tiêu vừa phải. Trong khi mô hình quán lại được định vị ở phân khúc cao hơn, kéo theo chi phí đầu tư lớn và yêu cầu doanh thu tương xứng để đạt hiệu quả.

Ban đầu quán chỉ lỗ vài triệu đồng mỗi tháng, nhưng có những giai đoạn mức thâm hụt tăng lên 50-100 triệu đồng. Sau gần 3 năm vận hành, tổng số tiền đầu tư ban đầu cùng các khoản lỗ phát sinh đã lên tới khoảng 3 tỷ đồng. Chị Vân quyết định đóng cửa quán.

Bài học đắt giá sau 3 năm kinh doanh

Chị Vân cho biết nhiều người cho rằng có sẵn mặt bằng là đã có lợi thế rất lớn. Nhưng thực tế, yếu tố quan trọng hơn là sự phù hợp giữa địa điểm, khách hàng mục tiêu và mô hình kinh doanh. Nếu ba yếu tố này không khớp với nhau thì lợi thế mặt bằng cũng khó bù đắp được.

Trong quá trình vận hành, chị đã nhiều lần điều chỉnh thực đơn, thay đổi cách bài trí không gian, tăng cường hoạt động quảng bá nhằm cải thiện kết quả kinh doanh. Chị nhận ra nguyên nhân cốt lõi không nằm ở marketing hay sản phẩm riêng lẻ mà xuất phát từ bài toán định vị mô hình ngay từ đầu.

Một sai lầm phổ biến của nhiều người khởi nghiệp là đầu tư lớn vào không gian và cơ sở vật chất trước khi thực sự hiểu rõ nhu cầu của khách hàng trong khu vực. Việc đánh giá chưa đầy đủ quy mô thị trường, mức chi tiêu và hành vi tiêu dùng có thể khiến doanh nghiệp gặp khó khăn ngay từ giai đoạn đầu.

Bên cạnh đó, việc sở hữu mặt bằng cũng tạo ra một cảm giác an toàn nhất định. Chính điều này khiến chị duy trì hoạt động lâu hơn để tiếp tục thử nghiệm mô hình thay vì sớm đưa ra quyết định đóng cửa.

Sau đó, dù phải đi thuê mặt bằng và chấp nhận phát sinh thêm chi phí cố định hàng tháng, chị lựa chọn cách đầu tư thận trọng hơn, tập trung vào việc nghiên cứu khách hàng và kiểm soát vốn đầu tư.

"Tôi nhận ra rằng mặt bằng có sẵn không phải lúc nào cũng là lợi thế. Quan trọng nhất vẫn là địa điểm đó có phù hợp với mô hình kinh doanh hay không", chị Vân chia sẻ.

Những kinh nghiệm từ dự án quán cà phê trước đây được chị áp dụng vào quá trình phát triển các mô hình mới, đặc biệt là việc đánh giá nhu cầu thị trường, kiểm soát chi phí đầu tư và xây dựng kế hoạch tài chính phù hợp với từng giai đoạn. Nhìn lại, chị cho rằng điều đáng giá nhất không phải là khoản tiền đã mất, mà là những bài học kinh doanh rút ra được sau thất bại.

Từ câu chuyện trên có thể thấy, thành công hay thất bại của một mô hình kinh doanh không phụ thuộc hoàn toàn vào việc có hay không có mặt bằng riêng. Quan trọng hơn là khả năng lựa chọn mô hình phù hợp, hiểu khách hàng và quản trị nguồn vốn một cách hiệu quả. Đó cũng là những bài học thực tế mà nhiều người có ý định khởi nghiệp có thể tham khảo trước khi đưa ra quyết định đầu tư.