Tại hội thảo “Chuyển dịch năng lượng - Động lực cho mục tiêu tăng trưởng hai con số” do báo Lao Động tổ chức chiều 9/6, ông Trịnh Quốc Vũ - Phó Cục trưởng Cục Điện lực cho biết, Bộ Công Thương đã xây dựng 3 kịch bản tăng trưởng phụ tải trong năm 2026.
Trong đó, kịch bản cơ sở với phương án dự báo phụ tải điện tăng 5,5% so với năm 2025; kịch bản điều hành có mức tăng trưởng dự báo lên đến 11,7% và kịch bản dự phòng dự báo phụ tải điện tăng tới 14,1%.
Theo ông Vũ, trong những tháng đầu năm và đặc biệt là từ đầu tháng 4 đến nay, Bộ Công Thương liên tục theo dõi tình hình về tăng trưởng phụ tải, đặc biệt là ở những đợt nắng nóng. Như đợt nắng nóng từ ngày 23-27/5, tăng trưởng nhu cầu phụ tải ghi nhận mức cao kỷ lục. Trong đó, công suất cực đại của miền Bắc ở mức rất cao, xấp xỉ 30.000 MW (27/5).
"Chúng tôi dự kiến trong các đợt nắng nóng cực đoan của tháng 6, tháng 7 và tháng 8 năm nay, công suất cực đại hệ thống điện quốc gia có thể lên đến 60.000 MW và của miền Bắc dự báo đạt mức 32.000 MW”, ông Vũ cho hay.
Trước những kịch bản cực đoan có thể xảy ra, Bộ Công Thương đã giao Cục Điện lực phối hợp với đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện (NSMO) xây dựng các phương án vận hành hệ thống điện. Đồng thời, chỉ đạo Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), các đơn vị phát điện và Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia chủ động triển khai các giải pháp nhằm bảo đảm vận hành hệ thống điện an toàn, ổn định.
Trong đó, EVN và các tổng công ty điện lực được yêu cầu khẩn trương đầu tư hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS) tại các khu vực phụ tải trọng điểm. Giải pháp này nhằm nâng cao khả năng vận hành linh hoạt của hệ thống điện, bổ sung công suất cho các giờ cao điểm, đặc biệt buổi tối.
Thực tế, đồ thị phụ tải năm 2026 cho thấy nhu cầu điện vào buổi tối tăng mạnh và cao hơn đáng kể so với cao điểm ban ngày. Để phù hợp với thực tế vận hành, Bộ Công Thương đã ban hành quyết định về khung giờ cao điểm, thấp điểm và giờ bình thường mới. Bên cạnh đó, Bộ cũng đang sửa đổi Thông tư 60/2025 quy định về thực hiện giá bán điện.
“Việc điều chỉnh này được kỳ vọng sẽ hỗ trợ đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện bảo đảm cung ứng điện ổn định trong năm 2026”, ông Vũ nhấn mạnh.
Về dài hạn, lãnh đạo Cục Điện lực cho biết, hệ thống điện cần bổ sung thêm nhiều nguồn điện mới, đặc biệt là điện mặt trời và điện gió tại miền Bắc. Bởi dư địa phát triển năng lượng tái tạo, trong đó có điện mặt trời ở khu vực này vẫn còn lớn.
Tuy nhiên, bài toán quan trọng là cơ chế giá điện. Do điều kiện bức xạ mặt trời tại miền Bắc thấp hơn miền Trung và miền Nam, giá điện mặt trời tại khu vực này cần ở mức cao hơn để bảo đảm hiệu quả đầu tư. Trên cơ sở đó, từ năm 2025, Bộ Công Thương đã xây dựng khung giá riêng cho điện mặt trời và điện gió theo từng vùng, trong đó miền Bắc có mức giá cao nhất, phù hợp với điều kiện phát triển thực tế.
Liên quan đến cơ chế điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu, lãnh đạo Cục Điện lực cho biết doanh nghiệp có thể được phép bán toàn bộ lượng điện dư lên lưới nếu hệ thống điện khu vực bảo đảm khả năng tiếp nhận. Điều quan trọng là dự án được triển khai theo mô hình đường dây kết nối riêng giữa đơn vị phát điện và khách hàng sử dụng điện.
"Chúng tôi triển khai cơ chế mua bán điện trực tiếp thông qua đường dây kết nối riêng, không quy định phải là điện mặt trời mặt mái nhà, mặt đất hay mặt hồ; miễn là đáp ứng điều kiện kết nối riêng theo quy định", ông Vũ nói.
Thời gian tới, nếu lưới điện khu vực có khả năng tiếp nhận và không xảy ra quá tải, doanh nghiệp lắp điện mặt trời mái nhà có thể được phép bán lượng điện dư lên lưới với tỷ lệ 100%. Ví dụ, vào các kỳ nghỉ lễ hoặc thời điểm doanh nghiệp tạm ngừng sản xuất, toàn bộ sản lượng điện phát ra từ hệ thống điện mặt trời mái nhà có thể được đưa lên lưới điện quốc gia nếu hệ thống điện bảo đảm khả năng tiếp nhận, Phó Cục trưởng Cục Điện lực dẫn chứng.
Tại hội thảo, khi đề cập đến chính sách giá điện, TS Nguyễn Quốc Việt cho rằng giá điện không phải là công cụ duy nhất để điều tiết hành vi thị trường. Dẫn chứng từ đề xuất điều chỉnh khung giờ cao điểm, ông nhận định giải pháp này không làm thay đổi giá điện sinh hoạt của người dân nhưng có thể giúp chia sẻ rủi ro với doanh nghiệp, đồng thời khuyến khích tối ưu hóa phụ tải và đầu tư vào các hệ thống lưu trữ năng lượng.
Theo ông Việt, trong bối cảnh cơ chế giá điện hai thành phần chưa thể triển khai đầy đủ, việc điều chỉnh thời gian sử dụng điện là một công cụ chính sách quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả vận hành hệ thống điện.
Vị chuyên gia này cũng cho rằng quá trình chuyển dịch năng lượng đòi hỏi nguồn vốn đầu tư lớn, song quan trọng không kém là một môi trường chính sách ổn định, minh bạch và có khả năng dự báo cao để tạo niềm tin cho doanh nghiệp đầu tư dài hạn.
.svg){kind=icon}
