Cúng ông Công, ông Táo ngày 23 tháng Chạp có mấy vị thần?

Theo thông tin trên báo VietNamNet, thần Táo Quân trong tín ngưỡng dân gian Việt Nam có nguồn gốc từ ba vị thần Thổ Công, Thổ Địa, Thổ Kỳ, bắt nguồn từ sự tích "2 ông 1 bà" - vị thần Đất, vị thần Nhà, vị thần Bếp núc. Tuy vậy, nhiều người dân vẫn quen gọi chung là Táo quân hoặc ông Táo. Theo quan niệm của người xưa, ba vị thần này được Ngọc Hoàng phái xuống trần gian theo dõi và ghi chép những việc làm thiện - ác của loài người.

Cứ vào ngày 23 tháng Chạp hằng năm, Táo quân lại cưỡi cá chép hóa rồng lên Thiên đình báo cáo mọi việc làm tốt - chưa tốt của con người trong năm để Thiên đình định đoạt thưởng phạt.

Vì thế, cứ đến ngày 23 tháng Chạp là người Việt lại làm lễ cúng tiễn ông Công, ông Táo về chầu trời. Người dân thường chuẩn bị mâm cúng chu đáo với mong muốn Táo quân hài lòng sẽ nói tốt cho gia chủ, để được ban lộc và tránh bị Ngọc Hoàng quở trách.

Ngoài mâm cỗ truyền thống, lễ vật cúng ông Công, ông Táo phải có 3 bộ áo mũ Táo Quân, trong đó 2 bộ có cánh chuồn dành cho Táo ông, 1 bộ không có cánh chuồn cho Táo bà (cả 3 bộ đều kèm hia hài đầy đủ) và cá chép (có thể cá sống hoặc cá giấy). Những lễ vật này đều đã được người sản xuất đóng gói đầy đủ trong bộ đồ lễ, nên nếu không mua cá chép sống, gia đình vẫn có thể dùng cá chép giấy đi kèm trong bộ lễ. Nếu cúng cá chép sống thì sau khi cúng xong sẽ đem thả ở sông, ao, hồ, nghĩa là "phóng sinh" để đưa ông Táo về trời.

Từ xưa đến nay, các gia đình thường cúng ông Công, ông Táo trên bàn thờ gia tiên, nhưng thực tế đây là hai vị thần khác nhau. Ông Công là vị thần cai quản đất đai trong nhà còn ông Táo là 3 vị đầu rau trông coi việc bếp núc trong gia đình.

Lễ cúng 23 tháng Chạp là lễ tiễn chung ông Công, ông Táo về chầu trời, theo một số quan niệm truyền thống, việc gộp chung cúng trên bàn thờ chưa thật sự phù hợp. Trong ngày này, ông Táo phải được cúng dưới bếp, còn ông Công được cúng trên bàn thờ chính trong nhà cùng với gia tiên mới đúng.

Theo truyền thống văn hóa dân gian thì bàn thờ ông Táo đặt trong bếp có thể bên cạnh hoặc bên trên bếp, thể hiện tín ngưỡng dân gian thờ vị thần cai quản bếp núc trong mỗi gia đình với mong muốn giữ cho bếp lửa luôn ấm, gia đình thuận hòa, sung túc.

Theo phong tục truyền thống và theo các nhà nghiên cứu, lễ cúng Táo Quân nên tiến hành vào đúng ngày 23 tháng Chạp. Thông thường, giờ cúng tốt nhất là vào trưa ngày 23, giờ Ngọ (từ 11h đến 13h), vì đây là thời điểm các thần tập trung để chuẩn bị về trời

Tết Nguyên đán của người Việt được tổ chức vào ngày mồng 1 tháng Giêng âm lịch.

Tuy nhiên, theo quan niệm dân gian, trước thời khắc Tết chính thức, mọi việc đều phải được chuẩn bị sớm và chu đáo, với mong muốn khởi đầu một năm mới may mắn, hanh thông.

Vì vậy, các hoạt động sửa soạn Tết thường bắt đầu từ khoảng một tuần trước đó, tính từ ngày 23 tháng Chạp - lễ cúng ông Công, ông Táo. Đây được xem là dấu mốc đầu tiên báo hiệu mùa Tết đang đến gần.

Không khí Tết rõ nhất từ ngày 30 tháng Chạp (hoặc 29 nếu tháng thiếu), gọi là đêm Giao thừa - thời khắc chuyển giao năm cũ sang năm mới.

Tết thường kéo dài ít nhất 3 ngày (mùng Một, Hai và Ba).