Cuộc đua sắm tàu chiến tại Đông Nam Á?

Hải quân các nước ASEAN đang phát triển khả năng tác chiến thủy bộ một cách nhanh chóng. Tuy vậy, mục đích của họ vẫn chưa rõ ràng.
Hải quân các nước ASEAN đang phát triển khả năng tác chiến thủy bộ một cách nhanh chóng. Tuy vậy, mục đích của họ vẫn chưa rõ ràng.

Do đặc tính tự nhiên của vị trí địa lý gần gũi với biển và những thách thức an ninh nội địa phức tạp, các chương trình hiện đại hóa hải quân ở Đông Nam Á luôn đòi hỏi sự cân bằng về lực lượng. Điều này không chỉ phản ánh nhu cầu riêng biệt của mỗi nước, mà còn cả điều kiện kinh tế vốn khiến họ phải dành sự ưu tiên khác nhau.

Trong bài toán này, lực lượng tác chiến thủy bộ, vốn thường được xem là nhánh kém hấp dẫn hơn của hải quân, không được xếp ngang hàng ưu tiên với lực lượng khác, như tàu chiến trang bị hỏa tiễn hay tàu ngầm.

Tuy nhiên, trong thập niên qua, điều này đã dần thay đổi.

Sáu trên chín nước thành viên của Hiệp hội các Nước Đông Nam Á hiện đang sở hữu lực lượng tác chiến thủy bộ đặc biệt với quy mô khác nhau. Các lực lượng này tương đương với Lực lượng Thủy quân Lục chiến Hoa Kì (USMC) hay Hải quân Bộ chiến của Nga.

Điều này không phải là ngẫu nhiên, bởi đây là lực lượng khá đặc thù so với lực lượng bộ binh, do đó việc duy trì hoạt động có thể rất tốn kém. Hơn nữa, những chiến thuyền được thiết kế để tạo sự cơ động cho đội quân này, gọi là tàu chiến đổ bộ cỡ lớn, cũng rất đắt.

{keywords}

Tàu KRI Bintuni của Indonesia. Ảnh: Sabumi.com

Hạn chế về kinh phí

Vào đầu những năm 1990, Indonesia mua 12 tàu bổ độ loại Frosch của Đông Đức cũ. Hành động này khiến Malaysia phải mua KD Sri Inderapura, tàu chiến cũ nặng 8.450 tấn loại Newport của Hải quân Hoa Kì dùng cho đổ bộ (LPD). Đây là loại tàu đổ bộ lớn có hầm chứa cho thuyền cỡ nhỏ và các phương tiện chiến đấu, cũng như hệ thống dừng đỗ cho một hoặc hai máy bay trực thăng cỡ trung bình.

Sau động thái của hai nước láng giềng, Singapore đã thay thế đội thuyền đổ bộ cũ kĩ của mình với bốn chiếc Endurance loại LPD được lắp ráp tại chỗ vào cuối những năm 1990.

Do hầu hết hạm đội đổ bộ của các nước Đông Nam Á chỉ có tàu chiến từ thời Chiến tranh Thế giới thứ nhất hay mua từ Liên Xô, đây là những thay đổi rất quan trọng.

Dẫu vậy, sự thiếu hụt về khả năng tác chiến đổ bộ đã khiến nhiều nước ASEAN không đủ khả năng tham gia vào các chiến dịch cứu trợ sau thảm họa sóng thần Ấn Độ Dương năm 2004.

Ngay sau đó vài năm, Indonesia, và đặc biệt là Thái Lan, đã triển khai việc sở hữu LPD.

Indonesia đã mua 5 chiếc LPD mang tên Makassar, nặng 11.400 tấn, dựa trên thiết kế của Hàn Quốc. Thái Lan cho ra mắt chiếc HTMS Ang Thong, một chiến thuyền phát triển dựa trên chiếc Endurance của Singapore, vốn hoạt động hiệu quả trong các chiến dịch cứu trợ nạn nhân sóng thần ngoài bờ biển Banda Aceh của Indonesia.

Tuy nhiên, mối quan tâm của các nước trong việc xây dựng khả năng đổ bộ nhanh chóng bị đình trệ, bởi sự thiếu hụt tài chính khiến họ phải dành ưu tiên cho các quan ngại an ninh hàng hải trước mắt.

Dấu hiệu tái cam kết

Tuy thế, đã có dấu hiệu của việc tái cam kết hiện đại hóa lực lượng tác chiến thủy bộ ở khu vực trong một vài năm trở lại đây.

Tháng Bảy năm nay, Myanmar được cho là đã bắt đầu đàm phán với công ty đóng tàu của Indonesia nhằm mua một lượng tàu LPD nhất định, thiết kế dựa trên loại Makassar. Nếu thương vụ này hoàn thành, nó sẽ là dấu mốc quan trọng cho lực lượng tác chiến thủy bộ của Myanmar, vốn hiện chỉ gồm một đội thuyền đổ bộ nhỏ và tiểu đoàn hải quân bộ chiến.

Philippines cũng đã đồng ý thúc đẩy chương trình Thuyền Hỗ trợ Chiến lược khi họ kí hợp đồng mua một cặp LPD loại Makassar được chỉnh sửa. Trước đó, thuyền đổ bộ đa dụng BRP Tagbanua, nặng 570 tấn và lắp ráp tại chỗ từ 2011, là sự bổ sung duy nhất cho hạm đội thuyền đổ bộ cũ kĩ từ Chiến tranh Thế giới thứ nhất của Philippines.

Hầu hết các nhà bình luận đều cho rằng sự tiến triển dần của lực lượng thủy bộ tác chiến ở Đông Nam Á có nguyên do từ những thảm họa thiên nhiên, gần đây như Siêu bão Hải Yến. Sự phỏng đoán này có thể được củng cố bởi các kế hoạch trong tháng Sáu vừa qua của Singapore nhằm mua một tàu sân bay cỡ nhỏ, được gọi là Tàu Phối hợp Đa chức năng. Chiếc tàu này sẽ lớn hơn loại tàu Endurance và với năng lực chuyên chở trực thăng tốt hơn.

Tuyên bố này tương thích với đề nghị của đảo quốc Sư tử nhằm biến Singapore là nơi đặt trụ sở của Trung tâm Hỗ trợ Nhân đạo và Cứu trợ Thảm họa Khu vực (HADR) một vài tháng trước đó. Đây được coi là nỗ lực nhằm giải quyết sự hợp tác nghèo nàn cũng như khả năng ứng phó chậm chạp của các nước ASEAN trước siêu bão Hải Yến.

Trong khi tiến triển này, có thể coi là hành động nhằm nâng cao năng lực của HADR tại Đông Nam Á, có nhiều nhân tố khác nên được xem xét. Sự trỗi dậy của tác chiến thủy bộ không chỉ đơn thuần là có thêm khí tài trên biển. Ít nhất ở một vài quốc gia, nó bao gồm việc hiện đại hóa và cơ giới hóa lực lượng thủy quân bộ chiến, cũng như thay đổi về mặt học thuyết tác chiến vốn vượt xa nhu cầu của HADR.

Ví dụ, bộ trưởng Quốc phòng Malaysia Datuk Seri Hishammuddin đac cho báo giới biết, kế hoạch cải tiến lực lượng thủy đánh bộ sẽ được tiến hành sau vụ đụng độ của chính quyền với lực lượng phiến quân Suhu ở Lahad Datu.

Trong chuyến thăm Hawaii vào tháng 1/2014, ông Hishammuddin cũng cho biết sẽ tìm kiếm sự hỗ trợ của Hoa Kì trong việc phát triển lực lượng thủy quân bộ chiến dựa trên mô hình thủy đánh bộ Mỹ. Cuộc tập trận Malaysia-Mỹ về thủy quân bộ chiến (Malus Amphex) vừa mới kết thúc có lẽ sẽ là bước đầu tiên cho kế hoạch này.

Tương tự, Indonesia đang tái xây dựng khả năng vận tải khí tài trên biển, sau khi mới cho ra mắt tàu chiến đổ bộ mới có tên gọi KRI Teluk Bintuni. Nước này lên kế hoạch sở hữu sáu chiếc tàu loại này.

Lực lượng Thủy đánh bộ Indonesia cũng đang trong quá trình hiện đại hóa và cơ giới hóa. Vào tháng 7/2013, Jakarta được cho là đã thiết lập tiểu đoàn thủy đánh bộ số 10 như là một phần trong kế hoạch mở rộng lực lượng hải quân.

Đợt chuyển giao xe chiến đấu bộ binh BMP-3F dòng số hai, được lắp ráp tại Nga và chuyên dụng cho chiến dịch đổ bộ, đã được hoàn thành vào tháng 1/2014, nâng số lượng loại xe này ở Lực lượng Thủy đánh bộ của nước này lên 54. Cũng có những báo cáo cho rằng Jakarta đã kết thúc đàm phán hợp đồng dự thảo để mua tàu chuyên chở quân đổ bộ BTR-4 từ Ukraine.

(Còn tiếp)

Khắc Giang (theo Diplomat)

Tác giả bài viết, Koh Swee Lean Collin, là học giả nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Quốc phòng và Chiến lược, thuộc Trường S. Rajaratnam về Quốc tế Học, ĐH Công nghệ Nanyang, Singapore.

tin nổi bật

"Việc cần làm ngay" trong lựa chọn cán bộ cấp cơ sở

Xem xét, đánh giá cán bộ ngay từ cơ sở thông qua việc lấy phiếu tín nhiệm theo định kỳ cần phải được xem là việc “cần làm ngay”.

Vài điều suy nghĩ về Tết cổ truyền dân tộc

Chúng ta đã ăn xong cái Tết kéo dài nhiều ngày, nhưng tôi vẫn muốn nói lại một số điều đang níu kéo, cản trở các bà, các mẹ của chúng ta trong dịp Tết.

Nhà trí thức có nên giàu không?

Đầu Xuân mới, xin bàn về một chủ đề tương đối nhạy cảm nhưng lại hết sức thực tế: Nhà trí thức có nên giàu không?

"Từ chức 20" nhìn từ "Khoán 10"

Xin gọi năm 2022 vừa kết thúc là năm ‘Từ chức 20’ từ Kết luận số 20-TB/TW ngày 8.9.2022 của Bộ Chính trị.

Quốc phục nam của người Việt

Thời gian trước đây, cộng đồng mạng nói nhiều đến bộ quần áo của một vị đại sứ nọ mặc trong buổi lễ trình Quốc thư. Người bảo chẳng giống ai, người thì bảo như vậy cho khỏi “đụng hàng”.

Vượt nguy, tận cơ

Đáng nói hơn con số là thông điệp: Trong một thế giới nhiều bất trắc, đổi thay, đầy gam màu sáng tối rất cần “vượt nguy, tận cơ”, “tư duy lại, thiết kế lại, xây dựng lại”, và càng cần “hành động quyết liệt, khôn khéo, linh hoạt”.

“Giá như chúng ta quyết liệt hơn”

Một năm đã qua với những niềm vui, nỗi buồn pha lẫn sự trăn trở. Giá như chúng ta có cách điều hành quyết liệt, khôn khéo hơn nữa thì kết quả sẽ còn tích cực hơn.

Thách thức và triển vọng kinh tế năm 2023

Thế giới đang thay đổi rất nhanh cả về địa chính trị và cách mạng công nghệ, mở ra thời cơ mới rất lớn cho Việt Nam nếu biết tận dụng.

‘Chính phủ Việt Nam đã có những kết quả kinh tế xuất sắc’

Việt Nam duy trì vị trí dẫn đầu là nước xuất khẩu hàng hóa lớn nhất trong số các nước ASEAN vào thị trường EU.

Chào năm mới 2023: Từ khát vọng đến hành động

Bước vào năm 2023, Việt Nam ghi nhận một kỷ lục mới trong suốt hàng ngàn năm xây dựng và bảo vệ đất nước: dân số chính thức đạt 100 triệu người, trở thành quốc gia đông dân số thứ 15 trên thế giới.

Tết là dịp để kích cầu

“Tết” với người Việt là thời điểm được nghỉ khá dài theo luật lao động. Ở đây, xin không bàn luận góc độ phong tục, tập quán, văn hóa truyền thống mà nhìn Tết ở góc độ kinh tế.

Người gửi tiền bỗng trở thành nhà đầu tư bảo hiểm

Việc những người gửi tiền tiết kiệm ngân hàng tố bị lừa trở thành nhà đầu tư bảo hiểm là có thật, đang gây nhức nhối. Song, vì điều đó mà có những quy định kỹ thuật thắt chặt dịch vụ này cũng không nên”.

Nỗi xót xa và niềm phẫn uất mang tên ‘đăng kiểm’

Hệ thống đăng kiểm đang bộc lộ những tệ hại tồn đọng của nó trước con mắt của bàn dân thiên hạ, muốn chữa trị cần tách bạch toàn bộ chức năng quản lý.

Lời giải bài toán hóc búa mang tên bất động sản

Bất động sản hiện nay không dừng ở đầu cơ đất đai mà là ngành kinh tế quan trọng thông qua các sản phẩm công nghiệp, nhà ở và nghỉ dưỡng.

‘Chênh lệch địa tô’ từ lý thuyết đến thực tiễn

Đất ở và đất thương mại, dịch vụ thường có giá cao gấp cả chục lần, thậm chí cả trăm lần so với đất nông nghiệp. “Chênh lệch địa tô” hình thành từ đó: do chuyển mục đích từ loại đất có giá trị thấp sang loại đất có giá trị cao hơn.