“Bản địa hóa” thông tin: Nói đúng ngôn ngữ, trúng nhu cầu
Một trong những bí quyết quan trọng đem lại hiệu quả thực chất cho công tác phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL), giảm nghèo thông tin ở vùng dân tộc thiểu số và miền núi (DTTS&MN), là phải lựa chọn nội dung đơn giản, dễ hiểu, gắn với tình huống thực tế và phù hợp với văn hóa, tập quán của từng dân tộc.
Trên thực tế, nhiều địa phương đã chuyển từ cách tuyên truyền “đọc - chép” sang các hình thức trực quan, sinh động. Các hội thi tìm hiểu pháp luật được tổ chức theo hình thức sân khấu hóa, với những tiểu phẩm phản ánh vấn đề gần gũi với bà con như tảo hôn, bạo lực gia đình, tranh chấp đất đai… Qua đó, người dân không chỉ nghe mà còn “thấy” và “hiểu” pháp luật trong chính đời sống của mình.
Cách đây ít lâu, Bộ Dân tộc và Tôn giáo đã tổ chức một hội thi cấp khu vực với hình thức sân khấu hóa, thu hút khoảng 500 người tham dự. Cách làm hấp dẫn này đã được nhiều địa phương nhân rộng.
Đặc biệt, việc sử dụng ngôn ngữ dân tộc thiểu số trong tuyên truyền đang phát huy hiệu quả rõ rệt. Theo số liệu thống kê hồi cuối năm 2025 của Bộ Dân tộc và Tôn giáo, riêng giai đoạn 2021-2024 đã có 30.470 cuốn tài liệu PBGDPL được phát hành, cùng 3.400 đầu sách pháp luật cấp phát cho cơ sở. Các ấn phẩm song ngữ giúp người dân dễ tiếp cận thông tin hơn.
Cùng với việc đa dạng hóa nội dung thông tin trong quá trình PBGDPL, cách thức truyền tải cũng được “bản địa hóa”. Thông tin, kiến thức pháp luật được lồng ghép khéo léo vào các hoạt động văn hóa, văn nghệ, lễ hội truyền thống…, trở thành một phần của đời sống cộng đồng, thay vì những buổi tuyên truyền mang tính áp đặt.
Đa dạng kênh truyền thông: Từ các mô hình điểm đến sóng truyền hình
Thời gian gần đây, công tác PBGDPL được mở rộng trên các kênh truyền thông hiện đại, nhằm đưa thông tin đến nhiều đối tượng hơn, đặc biệt là ở vùng sâu, vùng xa.
Theo số liệu thống kê của Bộ Dân tộc và Tôn giáo, trong giai đoạn 2021-2024, đã có 201 chương trình truyền hình và 1.027 chương trình phát thanh được các cơ quan ở cấp Trung ương sản xuất, phát sóng, phục vụ công tác PBGDPL. Đây là những kênh thông tin quan trọng, giúp người dân có thể dễ dàng tiếp cận pháp luật ngay tại nơi cư trú.
Ở các địa phương, 6.677 chương trình truyền hình (trong đó 917 chương trình bằng tiếng dân tộc) và 55.986 chương trình phát thanh (trong đó 5.206 chương trình bằng tiếng dân tộc) đã lan tỏa thông tin pháp luật tới người dân. Việc tăng cường nội dung bằng ngôn ngữ bản địa góp phần đáng kể trong việc nâng cao hiệu quả truyền thông.
Song song đó, hệ thống loa truyền thanh cơ sở, pa-nô, áp phích, tờ rơi cùng hàng chục nghìn băng, đĩa, tài liệu truyền thông khác… vẫn phát huy vai trò ở nhiều địa bàn.
Đáng chú ý, các mô hình điểm tại cơ sở đang trở thành “hạt nhân” lan tỏa thông tin pháp luật. Bộ Dân tộc và Tôn giáo đã xây dựng 8 mô hình điểm cấp xã, trong khi các địa phương phát triển tới 5.961 mô hình, câu lạc bộ pháp luật tại thôn, bản. Tại đây, người dân được đối thoại trực tiếp, được giải đáp thắc mắc và tham gia các hoạt động cam kết chấp hành pháp luật.
Ngoài ra, báo chí và các nền tảng số cũng ngày càng được khai thác hiệu quả. Ước tính trong giai đoạn 2021-2024, đã có khoảng 96.534 tin, bài trên báo chí và hơn 247.000 nội dung trên mạng xã hội phục vụ công tác PBGDPL, góp phần mở rộng không gian tiếp cận thông tin cho người dân.
Từ cách làm “bản địa hóa” nội dung đến đa dạng hóa kênh truyền thông, công tác PBGDPL ở vùng DTTS&MN đang từng bước phá vỡ “rào cản” về khoảng cách địa lý, ngôn ngữ và nhận thức. Thông tin pháp luật không còn là “đặc quyền” của một nhóm người, mà đang dần trở thành tài sản chung, dễ tiếp cận của cộng đồng.
.svg){kind=icon}
