Trong giai đoạn 2021-2025, triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, xã Hàm Thạnh, tỉnh Lâm Đồng xác định hỗ trợ phát triển sản xuất là một trong những giải pháp quan trọng nhằm cải thiện đời sống người dân. Trong đó, chăn nuôi trâu, bò sinh sản được lựa chọn làm mô hình sinh kế tại hai thôn Mỹ Thạnh 1 và Mỹ Thạnh 2.

Đây là hướng đi phù hợp với điều kiện tự nhiên, tập quán sản xuất và khả năng của nhiều hộ dân địa phương. Thông qua chương trình, các hộ nghèo, cận nghèo và hộ mới thoát nghèo dưới 36 tháng được hỗ trợ con giống, đồng thời tiếp cận hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc, phòng bệnh cho vật nuôi.

Theo UBND xã Hàm Thạnh, trong giai đoạn 2021-2025, địa phương đã tổ chức 2 đợt trao tặng tổng cộng 165 con trâu, bò sinh sản cho các hộ đồng bào Raglay thuộc diện thụ hưởng. Việc hỗ trợ gắn với hướng dẫn kỹ thuật giúp người dân có thêm điều kiện phát triển chăn nuôi, chăm sóc và nhân đàn, từng bước tạo nguồn thu nhập ổn định.

Đến nay, có 110 hộ vươn lên thoát nghèo từ chương trình. 

Không chỉ dừng lại ở việc trao con giống, địa phương còn tổ chức các tổ cộng đồng, thúc đẩy liên kết tiêu thụ sản phẩm, hướng đến phát triển chăn nuôi theo hướng hàng hóa. Qua đó, người dân có thêm điều kiện chuyển từ phương thức sản xuất nhỏ lẻ sang chủ động phát triển kinh tế, khai thác hiệu quả nguồn lực sẵn có.

Đa dạng hóa sản xuất, nâng cao thu nhập

Bên cạnh chăn nuôi, chuyển đổi cơ cấu cây trồng cũng là hướng đi được chú trọng nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất và cải thiện thu nhập cho người dân. Tại xã Hàm Thạnh, mô hình trồng dưa lưới ứng dụng công nghệ cao đang mở ra hướng sản xuất mới trên những diện tích đất lúa kém hiệu quả.

Mô hình tại thôn Hàm Cần 1 có tổng diện tích khoảng 4.000m2, áp dụng quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP. Giống dưa lưới VA74 vỏ vàng được lựa chọn do phù hợp với điều kiện khí hậu địa phương. Cây được trồng trong túi giá thể xơ dừa, kết hợp hệ thống tưới nhỏ giọt cung cấp dinh dưỡng trực tiếp đến từng gốc, giúp hạn chế sâu bệnh, cây phát triển đồng đều và nâng cao chất lượng trái.

W-nông sản   Nguyễn Huế 5.jpg
Với hơn 2.000 ha, cây thanh long là cây trồng chủ lực giúp giảm nghèo ở xã Hàm Thạnh (tỉnh Lâm Đồng).

Hàm Thạnh có số giờ nắng cao, thuận lợi cho cây dưa sinh trưởng và đạt năng suất tốt. Mỗi vụ sản xuất kéo dài khoảng 65-70 ngày, có thể tổ chức sản xuất gối đầu 3 vụ/năm. Năng suất đạt khoảng 3-4 tấn/sào, giá bán từ 35.000-40.000 đồng/kg, doanh thu ước đạt 40-50 triệu đồng/sào/vụ.

So với cây lúa, mô hình trồng dưa lưới cho mức thu nhập cao hơn khoảng 4-5 lần. Đây là hướng sản xuất có tiềm năng nâng cao giá trị trên cùng diện tích đất canh tác. Tuy nhiên, chi phí đầu tư ban đầu tương đối lớn, đặc biệt là hệ thống nhà màng và thiết bị kỹ thuật, đặt ra yêu cầu về nguồn vốn và khả năng tổ chức sản xuất khi muốn nhân rộng mô hình.

Ngoài dưa lưới, thanh long vẫn là cây trồng chủ lực của địa phương với diện tích hơn 2.000ha. Tổng diện tích gieo trồng toàn xã đạt gần 9.000ha, chăn nuôi duy trì tương đối ổn định với tổng đàn hơn 55.000 con. Đây là những lợi thế để Hàm Thạnh tiếp tục phát triển nông nghiệp, đa dạng hóa sinh kế và tạo nguồn thu nhập cho người dân, trong đó có đồng bào dân tộc thiểu số.

Tạo nền tảng giảm nghèo bền vững

Xã Hàm Thạnh được hình thành trên cơ sở sáp nhập toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của 3 xã Mỹ Thạnh, Hàm Cần và Hàm Thạnh trước đây. Địa phương hiện có 4.140 hộ dân với hơn 16.300 nhân khẩu, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm gần 26%, gồm các dân tộc Raglay, Chăm, Mường, Tày, K’ho...

Năm 2025, công tác giảm nghèo tại địa phương ghi nhận kết quả tích cực với 274 hộ thoát nghèo. Thu nhập bình quân đầu người đạt 46 triệu đồng/năm; riêng tại các thôn thuần đồng bào dân tộc thiểu số đạt khoảng 40,6 triệu đồng/người/năm. Lĩnh vực giáo dục cũng có chuyển biến, tỷ lệ huy động trẻ đến trường tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số đạt 100%.

Dù vậy, quá trình phát triển kinh tế và giảm nghèo tại Hàm Thạnh vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Thiên tai thời gian qua gây thiệt hại gần 27,7 tỷ đồng, ảnh hưởng đáng kể đến sản xuất và đời sống người dân. Bên cạnh đó, kết cấu hạ tầng chưa đồng bộ, tỷ lệ hộ nghèo vẫn còn cao, khả năng thu hút doanh nghiệp đầu tư còn hạn chế, gây khó khăn cho việc mở rộng quy mô sản xuất và hình thành chuỗi liên kết tiêu thụ nông sản.

Trước thực tế này, địa phương xác định tiếp tục khai thác lợi thế nông nghiệp, đồng thời nâng cao giá trị sản xuất và thu nhập cho người dân. Địa phương xác định nông nghiệp là thế mạnh, cũng là trụ cột quan trọng trong phát triển kinh tế. Trong giai đoạn tới, xã định hướng phát triển nông nghiệp theo hướng công nghệ cao, bền vững, nâng cao giá trị trên cùng đơn vị diện tích.

Cùng với phát triển sản xuất, Hàm Thạnh tiếp tục huy động nguồn lực đầu tư giao thông nông thôn, thủy lợi, nâng cao chất lượng giáo dục và đẩy mạnh đào tạo nghề cho lao động nông thôn. Đây là những giải pháp nhằm mở rộng cơ hội việc làm, giúp người dân có thêm lựa chọn sinh kế, không chỉ phụ thuộc vào sản xuất nông nghiệp.

Từ hỗ trợ con giống, chuyển đổi cây trồng đến đầu tư hạ tầng và đào tạo nghề, các giải pháp tại Hàm Thạnh đang hướng đến mục tiêu tạo sinh kế phù hợp, nâng cao khả năng tự chủ của người dân. Khi được tiếp cận tư liệu sản xuất, kiến thức kỹ thuật và cơ hội liên kết tiêu thụ sản phẩm, đồng bào dân tộc thiểu số có thêm điều kiện phát huy nội lực, cải thiện thu nhập và từng bước vươn lên thoát nghèo bền vững.