Đại dịch, đại nạn và triển vọng tích cực

Các quốc gia đóng cửa biên giới, các nền kinh tế cô lập, các chuỗi cung ứng đứt gãy. Nền kinh tế mở bậc nhất Việt Nam cũng không ngoại trừ.

Kịch bản xấu nhất trong vòng 30 năm

Bộ trưởng Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng đang có trong tay một bản kế hoạch kinh tế mà ông hoàn toàn không mong muốn. Đó là các kịch bản tăng trưởng chỉ còn 1,69 - 2,12% cho năm 2020, thấp hơn nhiều so với chỉ tiêu 6,8% được Quốc hội đề ra.

Kịch bản này - được đưa ra trong bối cảnh tại kỳ họp Quốc hội vừa qua, Chính phủ không xin điều chỉnh chỉ tiêu tăng trưởng GDP - cho thấy nền kinh tế trong năm Covid-19 này ở trạng thái đáng lo như thế nào.

“Trong khi nhiều quốc gia trong khu vực và trên thế giới dự báo có mức tăng trưởng âm mà chúng ta có mức tăng trưởng dương là nỗ lực rất lớn”, ông nói.

Nhưng mức tăng trưởng quanh 2% là thấp nhất trong vòng hơn 30 năm qua, đe dọa đến những thành tựu kinh tế, xã hội mà đất nước đã thực hiện được.

Những chỉ số ghi nhận sau 8 tháng Covid-19 cho thấy rõ, cả Chính phủ, doanh nghiệp và người dân đều chịu tác động của suy giảm kinh tế rất sâu rộng.

{keywords}
Đại dịch Covid-19 đã tác động đến loài người theo cách nó đang diễn ra. Ảnh: VietNamNet

Hồi tháng 6, cả nước ghi nhận 31 triệu người mất việc, giãn việc, giãn thu nhập - một tỷ lệ rất lớn so với tổng số 55 triệu việc làm. Rất may là sau hơn 2 tháng, áp lực xã hội không quá căng thẳng và chỉ thể hiện ra ở chỗ, phố xá trở nên vắng vẻ, hàng quán hoạt động thưa thớt... Có lẽ, người dân lại quay về nông thôn, trụ giảm xóc cứ mỗi khi có khủng hoảng.

Có số liệu đo được thực tế này: Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng trong 8 tháng giảm 4,5% so với cùng kỳ (tăng 9,5%) nếu loại trừ yếu tố giá. Ở nền kinh tế, nơi 75% dân số là trẻ dưới 35 tuổi như Việt Nam với sức tiêu dùng luôn tăng 10% trung bình mỗi năm, thì sự suy giảm này quả đáng lo ngại.

Còn nhiều số liệu khác trong 8 tháng như chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 2,2%, là mức tăng thấp nhất trong nhiều năm qua; thu NSNN giảm 12,4% so với cùng kỳ; tăng trưởng tiêu dùng điện chỉ 2%, thấp hơn rất nhiều so với trung bình 8-9% hàng năm; tăng trưởng tín dụng hơn 4%, bằng một nửa cùng kỳ…

Doanh nghiệp chết kỷ lục

Đặc biệt, cả nước có tổng cộng 103.424 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường, chờ giải thể và hoàn tất thủ tục giải thể, cao hơn nhiều so với 88.651 doanh nghiệp thành lập mới.

Những số liệu trong 8 tháng nêu trên của Tổng cục Thống kê cho thấy, đa số các chỉ số vẫn tăng trưởng dương nhưng ở mức thấp kỷ lục, thể hiện nền kinh tế đang đình trệ. Giám đốc quốc gia của ADB tại Việt Nam, ông Andrew Jeffries nhận định: “Tiêu dùng nội địa giảm sút và nhu cầu toàn cầu suy yếu do Covid-19 đã ảnh hưởng tới nền kinh tế Việt Nam nhiều hơn dự kiến”. ADB dự báo, nền kinh tế Việt Nam tăng trưởng 1,8% trong năm 2020.

Theo báo cáo khảo sát tác động của sự bùng phát dịch Covid-19 do Ban Nghiên cứu phát triển kinh tế tư nhân (Ban IV) thuộc Hội đồng tư vấn cải cách thủ tục hành chính thực hiện gửi Thủ tướng, 20% doanh nghiệp cho biết đã phải dừng hoạt động, 76% doanh nghiệp không cân đối được thu chi và 2% doanh nghiệp đã giải thể, chỉ có 2% doanh nghiệp tạm thời chưa bị ảnh hưởng do đại dịch.

Trong số 76% doanh nghiệp không cân đối được thu chi, có 54% cho biết có dòng tiền vào chỉ đáp ứng dưới 50% chi phí. Chỉ có 7% cho biết dòng tiền vào đáp ứng trên 75% chi phí. Vì vậy, cân đối dòng tiền và chi phí là bài toán lớn nhất của doanh nghiệp.

{keywords}
Việt Nam có triển vọng được hưởng lợi từ các xu hướng thương mại, đầu tư và sản xuất toàn cầu hiện nay. Ảnh: Lê Anh Dũng

Tình trạng khó khăn khiến 47% doanh nghiệp phải cắt giảm lao động, tỉ lệ doanh nghiệp cắt giảm trên 50% lao động chiếm 33% số doanh nghiệp trả lời. Trong đó du lịch chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, tiếp theo là các ngành nông sản, nhựa, công nghệ thông tin...

Một nghiên cứu chung của Tổ chức Lao động Quốc tế và Ngân hàng Phát triển châu Á dự đoán rằng 548.000 người lao động trẻ của Việt Nam sẽ mất việc làm nếu đại dịch kéo dài và con số này là 370.000 ngay cả khi đại dịch được kiềm chế hiệu quả.

Những khó khăn trên của doanh nghiệp là không thể xem thường.

Xấu hơn dự kiến

ADB nhận xét: “Triển vọng kinh tế của Việt Nam trong thời gian trước mắt sẽ có nhiều khó khăn, trong bối cảnh suy thoái kinh tế toàn cầu và sự suy giảm trong nước đang cho thấy xấu hơn dự kiến”.

Về phần mình, là cơ quan tham mưu của Chính phủ trong các kế hoạch phát triển, Bộ Kế hoạch và Đầu tư chia sẻ quan điểm trên khi cho rằng, trong những tháng cuối năm 2020 nếu không xây dựng và triển khai được các giải pháp quyết liệt thì rất khó bảo đảm mục tiêu tăng trưởng dương. “Chỉ khi có những giải pháp mạnh mẽ về tài khóa, tiền tệ và an sinh xã hội thì khả năng tăng trưởng kinh tế mới phấn đấu ước đạt khoảng 2%”, bộ này nhận xét.

Tuy nhiên, vẫn theo ADB, Việt Nam đang thể hiện khả năng phục hồi mạnh mẽ hơn hầu hết các nền kinh tế tương tự khác, và triển vọng của nền kinh tế trong trung và dài hạn vẫn tích cực. Các nền tảng kinh tế vẫn chưa bị suy giảm, và Việt Nam có triển vọng được hưởng lợi từ các xu hướng thương mại, đầu tư và sản xuất toàn cầu hiện nay.

Còn Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng vẫn hi vọng vào sự phục hồi trong năm tới với mức tăng trưởng dự kiến khoảng 6,7%. Bộ này đang nghiên cứu một số ý tưởng về “gói hỗ trợ lần 2” với liều lượng đủ lớn và đủ mạnh, đa mục tiêu chứ không đơn thuần là kích thích kinh tế. Phạm vi hỗ trợ này không chỉ nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ và vừa, sử dụng nhiều lao động duy trì sản xuất, kinh doanh và khuyến khích quay trở lại hoạt động, tránh việc cắt giảm hơn nữa số lao động đang làm việc, mà còn hướng tới hỗ trợ các doanh nghiệp lớn gặp khó khăn do thiếu hụt dòng tiền khi doanh thu bị sụt giảm nghiêm trọng và chi phí cố định và chi phí duy trì hoạt động lớn.

Triển vọng trung và dài hạn vẫn tích cực

Theo đánh giá của ông Dũng, vẫn có những điểm sáng tích cực để tạo tiền đề cho phát triển.

Đó là kinh tế vĩ mô 8 tháng năm 2020 cơ bản duy trì ổn định, các cân đối lớn về tài chính, tiền tệ, tín dụng cơ bản được giữ vững; lượng dự trữ ngoại tệ dồi dào, đáp ứng kịp thời và đầy đủ nhu cầu ngoại tệ hợp pháp; thanh khoản toàn hệ thống được đảm bảo. Mặt bằng lãi suất huy động và cho vay VND của tổ chức tín dụng giảm ở cả ngắn, trung và dài hạn. Chỉ số giá tiêu dùng được giữ ổn định, tính chung 8 tháng tăng 3,96% so với cùng kỳ. Cân đối ngân sách trung ương và ngân sách các cấp địa phương được đảm bảo.

Về phần mình, ông Andrew Jeffries cho rằng đó là nền tảng cho phát triển. Ông nói: “Việt Nam đang thể hiện khả năng phục hồi mạnh mẽ hơn hầu hết các nền kinh tế tương tự khác, và triển vọng của nền kinh tế trong trung và dài hạn vẫn tích cực. Các nền tảng kinh tế vẫn chưa bị suy giảm, và Việt Nam có triển vọng được hưởng lợi từ các xu hướng thương mại, đầu tư và sản xuất toàn cầu hiện nay”.

Năm đại dịch Covid-19 khó khăn nhất, thách thức nhất nhưng cũng giúp làm bộc lộ ra nhiều điểm yếu mang tính cơ cấu của nền kinh tế đang chuyển đổi của Việt Nam.

Còn nữa

Tư Giang

Thử tìm kế giúp khách sạn, hàng không hoạt động thời Covid-19

Thử tìm kế giúp khách sạn, hàng không hoạt động thời Covid-19

Việc chúng ta chấp nhận sống chung với dịch để thực hiện nhiệm vụ kép, không để kinh tế đình đốn là có thể làm được nếu có những giải pháp táo bạo, mạnh mẽ nhưng căn cơ, thận trọng.

tin nổi bật

Đất và người nghèo, người giàu

“Các đại gia Việt Nam toàn liên quan đến bất động sản”. Câu nói nói này của chuyên gia kinh tế Pincus phản ánh đúng thực trạng diễn ra mấy chục năm qua và chúng ta cần làm rõ thực chất của quá trình đó.

Làn sóng thử nghiệm và tham vọng công nghệ của Trung Quốc

Khi đã có đủ điều kiện thị trường và kết nối quốc tế, Trung Quốc thực hiện bước thứ ba, giải phóng làn sóng nguồn lực gồm vốn đầu tư, cơ sở hạ tầng, các kỹ sư được đào tạo và sức mạnh hành chính.

Con đường đột phá công nghệ của Trung Quốc

Suốt nhiều thập kỷ, nhiều người Mỹ chế nhạo Trung Quốc là một quốc gia bắt chước, không có khả năng sáng tạo, chưa nói đến sự đổi mới mang tính đột phá.

Trước Chủ tịch Hồ Chí Minh, trí thức, văn nghệ sĩ thấy mình nhỏ bé

Chủ tịch Hồ Chí Minh, dù chưa phải là một đại trí thức được hiểu theo lối được đào tạo bài bản trường lớp, ấy vậy mà bằng kiến thức được đắp bồi từ đời sống thực tế, Người trở thành vĩ nhân của thời đại.

Phần Lan gia nhập NATO: Căng thẳng chờ phía trước

Chiến dịch quân sự của Nga tại Ukraine gây nhiều tác động đến trật tự quốc tế. Một trong những hệ quả của cuộc chiến chính là việc Phần Lan quyết định gia nhập NATO.

Hà Nội sẽ rà soát, thu hồi dự án bất động sản 'quây tôn'

Để Hà Nội cất cánh, trước hết cần dỡ bỏ các rào cản, di chuyển các chướng ngại vật đang nằm la liệt trên đường băng.

Thủ tướng thăm, làm việc tại Mỹ: Thông điệp của Việt Nam

Nếu Mỹ muốn tăng cường vai trò ở khu vực thì phải ủng hộ ASEAN nhiều hơn trong xử lý các vấn đề theo nguyên tắc: Hòa bình, ổn định, hợp tác, luật pháp quốc tế và vai trò trung tâm ASEAN.

Ngăn chặn tham nhũng từ đầu, không để vi phạm nhỏ tích tụ thành sai phạm lớn

Ban Nội chính TƯ phối hợp với Ban Tổ chức TƯ và các cấp ủy, tổ chức đảng, cơ quan liên quan nghiên cứu, trình Bộ Chính trị, BCH TƯ xem xét, quyết định thành lập Ban chỉ đạo phòng, chống tham nhũng, tiêu cực cấp tỉnh.

Bộ trưởng Tài chính: Phát triển trái phiếu doanh nghiệp thành kênh huy động vốn bền vững

Sau các vụ việc như Tân Hoàng Minh, những vấn đề liên quan đến trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) đã nóng lên trong thời gian gần đây.

Canada: Giáo dục không rập khuôn, giáo viên tự chọn sách giáo khoa

Xứ sở lá phong không phụ thuộc vào sách giáo khoa. Giáo viên tự chuẩn bị kế hoạch giáo án, được khuyến khích sáng tạo để đáp ứng nhu cầu và sở thích của học sinh.

Người kế nhiệm Thủ tướng Singapore: Vị lãnh đạo 4G

Thủ tướng Singapore mới đây công bố, Bộ trưởng Tài chính Lawrence Wong sẽ là lãnh đạo thế hệ thứ tư (4G), mở đường cho ông trở thành người đứng đầu của đảo quốc sư tử.

Vị tướng quyết định nổ súng trước giờ G và trận đánh không có người hy sinh

Thượng tướng, nguyên Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Nguyễn Huy Hiệu là cán bộ trực tiếp chiến đấu và chỉ huy trên nhiều chiến trường ác liệt. Quảng Trị là nơi ông gắn bó nhiều nhất.

Cuộc gặp giữa Chủ tịch Fidel với ‘anh hùng toàn những gái xuân xanh’

Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã 2 lần vào thăm, ngồi ăn bữa cơm đạm bạc với các nữ pháo thủ ngay tại trận địa. Chủ tịch Cuba Fidel Castro cũng về thăm đơn vị...

Chuyện những thiếu nữ làm bạn với khẩu pháo nòng dài

Kể về những năm tháng chiến đấu của Đại đội nữ pháo binh chuyên đánh tàu chiến Mỹ ngoài khơi tỉnh Quảng Bình, nét mặt các cô tươi hẳn lên…

Gừng Kỳ Sơn thêm ‘cay’ và ‘nóng’

Gừng vốn cay xưa nay, nhưng gừng Kỳ Sơn hiện “cay” hơn cả, “nóng” hơn cả, vì trồng càng nhiều càng lỗ, càng giải cứu càng nóng ruột, nóng gan...