Tại workshop “Đồng kiến tạo nguồn nhân lực tương lai: Doanh nghiệp đồng hành đào tạo thực việc - thực chiến” do Đại học Bách khoa Hà Nội tổ chức mới đây, PGS.TS Lê Hiếu Học, Trưởng khoa Khoa học và Công nghệ Giáo dục, cho biết Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị đã nhấn mạnh rằng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao gắn với khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh quốc gia.
Điều này đặt ra yêu cầu giáo dục đại học không chỉ đào tạo người học “biết” mà còn phải giúp họ “làm được việc”.
Theo ông Lê Hiếu Học, nhà trường có thể tự tin dạy tốt nhưng lại thiếu những bài toán thực tế để sinh viên thực hành. Trong khi đó, sinh viên học nhiều nhưng lại ít có cơ hội làm thật. Còn doanh nghiệp cần người làm được việc nhưng lại chưa tham gia vào quá trình đào tạo từ đầu.
Từ góc nhìn ấy, ông cho rằng mô hình “thực việc - thực chiến” là một giải pháp ít rủi ro hơn, theo hướng “đào tạo trước rồi chọn người sau” thay vì tuyển dụng rồi mới đào tạo lại.
Theo mô hình này, doanh nghiệp sẽ trực tiếp đưa ra những bài toán thật đang cần giải quyết. Sinh viên sẽ làm việc theo nhóm dự án trong suốt học kỳ, dưới sự hướng dẫn đồng thời của giảng viên và chuyên gia doanh nghiệp. Cuối kỳ, các nhóm sẽ báo cáo, thuyết trình trước hội đồng có sự tham gia đánh giá từ phía doanh nghiệp.
“Mọi hoạt động đào tạo đều bắt đầu từ bài toán của doanh nghiệp”, ông Học nhấn mạnh.
Cụ thể, mô hình được xây dựng với 4 cấu phần chính.
Thứ nhất là học phần thực việc, trong đó mỗi học phần chuyên ngành được gắn với một tình huống nghề nghiệp hoặc bài toán thực tế của doanh nghiệp. Khoảng 30-40% thời lượng môn học sẽ dành cho việc giải quyết các dự án thực tế.
Việc đánh giá sinh viên cũng thay đổi. Giảng viên sẽ chấm năng lực chuyên môn và quy trình thiết kế, trong khi doanh nghiệp đánh giá tính ứng dụng, sản phẩm, khả năng hợp tác và tinh thần làm việc. Sinh viên đồng thời tự đánh giá về quá trình học tập của mình.
Thứ hai là học phần thực chiến, mục tiêu là xây dựng môi trường học tập giống doanh nghiệp thật. Tại đây, sinh viên phải giải quyết các vấn đề thực tế, từ đó phát triển kỹ năng làm việc nhóm, tư duy thiết kế, giải quyết vấn đề và kỹ năng thuyết trình dự án.
Thứ ba là học phần thực tập có hướng dẫn và đánh giá, dành cho sinh viên năm 3, năm 4. Không chỉ là trải nghiệm ngắn hạn tại doanh nghiệp, chương trình thực tập được thiết kế như một phần chính thức trong đào tạo, giúp sinh viên phát triển năng lực nghề nghiệp theo chuẩn đầu ra.
Thứ tư là học dựa trên dự án mang tính quốc tế. Thông qua các dự án xuyên quốc gia hoặc chương trình thực tập trực tuyến với doanh nghiệp quốc tế, sinh viên có cơ hội phát triển năng lực làm việc toàn cầu như giao tiếp liên văn hóa, tư duy sáng tạo và giải quyết vấn đề trong môi trường đa quốc gia.
Không chỉ giúp sinh viên, theo PGS.TS Lê Hiếu Học, mô hình này còn mang lại lợi ích rõ rệt cho doanh nghiệp. Thay vì chờ ứng viên tốt nghiệp rồi mới tuyển dụng, doanh nghiệp có thể tiếp cận nguồn nhân lực tiềm năng từ sớm, thử nghiệm nhanh các ý tưởng mới, đồng thời tham gia điều chỉnh chương trình đào tạo để bảo đảm sinh viên ra trường đáp ứng đúng nhu cầu thực tế.
Hướng tới liên kết chặt chẽ “3 nhà”
Đồng quan điểm, TS Tô Hồng Nam, Phó Cục trưởng Cục Khoa học, Công nghệ và Thông tin, Bộ GD-ĐT cho rằng, Nghị quyết 57 đã đặt ra yêu cầu tăng cường vai trò của khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, đặc biệt trong giáo dục.
Theo ông Nam, một trong những nhiệm vụ trọng tâm hiện nay là thúc đẩy phối hợp chặt chẽ giữa “ba nhà” gồm Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp.
“Mô hình thực việc - thực chiến không chỉ giúp doanh nghiệp tham gia sâu vào quá trình đào tạo mà còn giúp nhà trường xây dựng các chương trình sát thực tế hơn, tạo điều kiện để sinh viên tham gia các dự án thực tiễn ngay trong quá trình học”, ông Nam nói.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng có cơ hội xây dựng nguồn nhân lực ổn định, chất lượng, đưa sản phẩm, giải pháp của mình vào môi trường giáo dục, đồng thời đặt ra các bài toán thực tế để nhà trường và sinh viên cùng nghiên cứu, giải quyết.
Theo vị lãnh đạo Bộ GD-ĐT, cơ quan quản lý sẽ tiếp tục đồng hành cùng nhà trường và doanh nghiệp để xây dựng mối quan hệ gắn kết bền vững, từ đó tạo ra nguồn nhân lực tương lai đáp ứng yêu cầu phát triển của xã hội và nền kinh tế số.
"Việc hình thành và phát triển đội ngũ người đào tạo là người của doanh nghiệp để tham gia sâu hơn vào giáo dục nghề nghiệp là giải pháp trọng tâm được Tổng Cục Giáo dục nghề nghiệp ưu tiên, chú trọng trong giai đoạn 2021-2030".
.svg){kind=icon}
