Ngày 5/8, thảo luận tại tổ về dự thảo Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài, nhiều đại biểu quan tâm đến các quy định bảo vệ quyền lợi chính đáng của người lao động.

Ngăn chặn tình trạng lách luật

Đại biểu Nguyễn Khánh Vũ - đoàn Quảng Trị dẫn quy định dự thảo về hạn chế cấp giấy phép trong 5 năm đối với người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp đã bị thu hồi giấy phép, đại biểu lưu ý, trong đó có trường hợp luật hiện hành đã coi "chủ sở hữu, tất cả thành viên, cổ đông là nhà đầu tư trong nước" là một điều kiện cấp phép độc lập, song song với điều kiện về người đại diện theo pháp luật.

Phạm vi hạn chế như dự thảo mới chỉ giới hạn ở người đại diện theo pháp luật, nên doanh nghiệp có thể né tránh chế tài này bằng cách thay người đại diện trong khi chủ sở hữu, cổ đông thực chất không đổi. 

quangtri.jpg
Đại biểu Nguyễn Khánh Vũ - đoàn Quảng Trị. Ảnh: VV

“Vì vậy, tôi đề nghị bổ sung đối tượng bị hạn chế cấp phép trong 5 năm gồm cả chủ sở hữu, thành viên góp vốn, cổ đông chi phối của doanh nghiệp bị thu hồi giấy phép, để quy định thực sự có hiệu lực ngăn chặn tình trạng lách luật”, ông Vũ gợi mở.

Đại biểu tỉnh Quảng Trị cũng bày tỏ băn khoăn khi dự thảo luật yêu cầu hợp đồng giữa doanh nghiệp và người lao động về việc tham gia chuẩn bị nguồn lao động phải có nội dung trách nhiệm của các bên trong trường hợp người lao động không được tuyển chọn hoặc chấm dứt việc tham gia trước thời hạn, nhưng để hoàn toàn cho hai bên tự thỏa thuận, không đặt nguyên tắc bảo vệ tối thiểu. 

“Đây là nhóm dễ chịu thiệt hại nhất, vì đã bỏ chi phí, thời gian sơ tuyển, đào tạo nhưng cuối cùng không được tuyển chọn để đi làm việc ở nước ngoài. Do đó, tôi đề nghị bổ sung nguyên tắc luật định: doanh nghiệp có trách nhiệm hoàn trả chi phí đào tạo, bồi dưỡng đã thu nếu người lao động không được tuyển chọn vì lý do không thuộc về mình”, ông Vũ nhấn mạnh.

Về nhóm người lao động đi theo hợp đồng lao động trực tiếp giao kết, đại biểu cho rằng đây là nhóm rủi ro bị lừa đảo cao nhất, đặc biệt qua các nền tảng mạng xã hội. 

Tuy nhiên, dự thảo luật mới chỉ đổi cơ quan xác nhận đăng ký hợp đồng lao động thành UBND cấp tỉnh, chưa bổ sung nội dung tư vấn, cảnh báo rủi ro tương xứng cho nhóm này. 

Vì vậy, ông đề nghị bổ sung trách nhiệm của UBND cấp tỉnh khi tiếp nhận hồ sơ đăng ký phải tư vấn, cảnh báo rủi ro cụ thể cho người lao động thuộc diện tự giao kết hợp đồng.

Đại biểu tỉnh Quảng Trị đánh giá cao việc bổ sung nghĩa vụ của doanh nghiệp dịch vụ hỗ trợ người lao động tiếp cận dịch vụ trợ giúp pháp lý khi bị lạm dụng, bạo lực hoặc phân biệt đối xử. 

Ông đề nghị bổ sung dẫn chiếu cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài ngay trong điều khoản này, để người lao động dễ tiếp cận trên thực tế, không chỉ trông chờ doanh nghiệp chủ động báo cáo.

Công khai thông tin doanh nghiệp trên Cơ sở dữ liệu quốc gia

Quan tâm đến các quy định về kiểm soát môi giới trái phép và lừa đảo trên không gian mạng, Đại biểu Nguyễn Đình Xuân (Tây Ninh) cho rằng dự thảo đã bổ sung nhiều hành vi bị cấm nhưng thực tế hiện nay phần lớn vụ lừa đảo diễn ra qua: Facebook, Zalo, TikTok, website giả, cộng tác viên tuyển dụng.

Trong khi dự luật đưa ra các quy định chủ yếu quản lý doanh nghiệp có giấy phép.

Từ đó, đại biểu đề nghị Chính phủ làm rõ giải pháp nào để xử lý các tổ chức, cá nhân hoạt động ngoài hệ thống doanh nghiệp được cấp phép?

Đồng thời, ông kiến nghị bổ sung trách nhiệm phối hợp giữa: Bộ Nội vụ, Bộ Công an, cơ quan quản lý thông tin, chính quyền địa phương để phát hiện, ngăn chặn và xử lý sớm các hành vi môi giới trái phép.

Ông cũng kiến nghị bổ sung quy định về công khai thông tin doanh nghiệp trên Cơ sở dữ liệu quốc gia, gồm: giấy phép còn hiệu lực; số lượng lao động đã đưa đi; số vụ vi phạm; số vụ khiếu nại đã giải quyết; các khoản chi phí được phép thu.

Điều này sẽ bảo vệ người lao động tốt hơn mà không làm tăng thủ tục hành chính.

Đại biểu tỉnh Tây Ninh đánh giá cao việc chuyển từ tư duy “quản lý xuất khẩu lao động” sang “phát triển nguồn nhân lực quốc gia”

Tuy nhiên, dự thảo chủ yếu tập trung vào: điều kiện kinh doanh; giấy phép; xử lý vi phạm; thủ tục hành chính.

Nguyễn Tiến Hải 4.jpg
Bộ trưởng Nội vụ Nguyễn Tiến Hải. Ảnh: Quốc hội

Trình bày tờ trình của Chính phủ trước đó, Bộ trưởng Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết, dự thảo luật lần này cũng bổ sung nhiều quy định hướng tới tăng cường bảo vệ người lao động, ngăn chặn các hành vi lợi dụng hoạt động đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài để trục lợi hoặc vi phạm pháp luật.

Cụ thể, dự thảo luật bổ sung khái niệm "trực tiếp tuyển chọn". Theo đó, doanh nghiệp đã được cấp giấy phép hoạt động dịch vụ đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng phải tự thực hiện hoặc phối hợp với phía tiếp nhận lao động để tổ chức tuyển chọn, đánh giá, lựa chọn người lao động, không thông qua bên thứ ba hoặc ủy quyền cho tổ chức, cá nhân khác thực hiện hoạt động này.

Dự thảo cũng lần đầu bổ sung khái niệm "cho người khác sử dụng giấy phép" vào trong các hành vi bị nghiêm cấm. Theo đó, doanh nghiệp cho doanh nghiệp, tổ chức hoặc cá nhân khác sử dụng giấy phép của mình (dưới bất kỳ hình thức nào) để đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài nhân danh doanh nghiệp được cấp phép là hành vi bị nghiêm cấm.

Ngoài các hành vi như lôi kéo, dụ dỗ, dự thảo bổ sung quy định cấm hứa hẹn, cung cấp thông tin sai sự thật, thông tin sai lệch, quảng cáo, tư vấn gian dối hoặc sử dụng các thủ đoạn khác nhằm lừa dối người lao động.

Chính phủ cũng đề nghị nghiêm cấm việc lợi dụng hoạt động đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài để tổ chức xuất cảnh trái phép, mua bán người, bóc lột, cưỡng bức lao động hoặc thực hiện các hành vi trái pháp luật khác.

Chấm dứt chuyện 'một ly sữa, ba bộ quản lý'
Thước đo cuối cùng trong quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm là người dân có còn phải lo lắng về bữa ăn của mình hay không. Vì thế, mục tiêu hướng tới là chấm dứt tình trạng “một ly sữa, ba bộ quản lý”.