Dự thảo đã được gửi các sở, ngành lấy ý kiến, phục vụ xây dựng Nghị quyết của HĐND TPHCM về chính sách hỗ trợ hành khách đi xe buýt. Các phương án áp dụng cho hệ thống xe buýt trợ giá với khoảng 109 tuyến đang hoạt động.

Với phương án một, thành phố mua lại doanh thu theo chuyến trên cơ sở thỏa thuận với đơn vị vận tải, hành khách đi lại miễn phí, không cần quẹt thẻ hay định danh. Cách làm này thuận tiện, nhất là với người già, trẻ nhỏ, đồng thời kỳ vọng doanh thu mỗi chuyến tăng khoảng 30% nhờ lượng khách tăng. Tuy nhiên, việc ấn định doanh thu gây khó cho giám sát, tiềm ẩn lãng phí ngân sách và không tạo được dữ liệu hành trình phục vụ quản lý lâu dài.

Phương án hai tính theo sản lượng khách thực tế nhân với giá vé bình quân, sử dụng dữ liệu từ hệ thống vé điện tử của doanh nghiệp làm căn cứ thanh toán. Dù vẫn miễn phí cho người dân, độ chính xác phụ thuộc vào đơn vị vận tải, khiến việc kiểm tra, đối soát phức tạp và phát sinh chi phí quản lý. 

W-IMG_2777.JPG.jpg
Người dân TPHCM lựa chọn xe buýt điện để đi lại. Ảnh: TK

Phương án ba, thành phố chi trả theo số lượt đi thực tế, thông qua định danh hành khách bằng căn cước công dân, VNeID hoặc ví điện tử. Giải pháp này đảm bảo minh bạch, hạn chế gian lận và tạo “dữ liệu sạch” để tối ưu mạng lưới. Tuy nhiên, việc yêu cầu quét thẻ có thể gây bất tiện với một số nhóm, nhất là người lớn tuổi.

Trong ba phương án, Sở Xây dựng đề xuất chọn phương án ba, coi đây là bước đi hướng tới đô thị thông minh. Việc quét thẻ giúp cơ quan quản lý nắm chính xác sản lượng theo thời gian thực qua hệ thống GPS và phần mềm GoAFC. Dữ liệu này vừa phục vụ thanh quyết toán minh bạch, tránh thất thoát ngân sách, vừa tạo nguồn dữ liệu lớn để quy hoạch lại mạng lưới tuyến.

Ngoài ra, ứng dụng công nghệ giúp giảm áp lực cho tiếp viên, để họ tập trung vào phục vụ hành khách và đảm bảo an toàn vận hành.

Với 26 tuyến xe buýt không trợ giá, Sở Xây dựng đề xuất ngân sách thanh toán cho doanh nghiệp theo chi phí mỗi chuyến nhân với số chuyến được nghiệm thu.  

Trước đó, Sở Xây dựng kiến nghị UBND TPHCM trình HĐND thông qua nghị quyết miễn vé xe buýt cho toàn dân theo trình tự rút gọn, ngay trong kỳ họp tháng 4. Chính sách dự kiến triển khai từ quý II/2026, áp dụng với 135 tuyến nội thành và nội tỉnh (109 tuyến trợ giá, 26 tuyến không trợ giá), không bao gồm các tuyến liên tỉnh.

Kinh phí thực hiện trong 8 tháng cuối năm 2026 ước khoảng 930 tỷ đồng từ ngân sách thành phố. Việc thanh toán cho đơn vị vận tải sẽ căn cứ dữ liệu từ hệ thống vé điện tử, nhằm đảm bảo minh bạch và chính xác.