Bộ Tư pháp vừa công bố tài liệu thẩm định hồ sơ chính sách dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi) (BLHS). 

Theo tờ trình của Bộ Công an, một trong những chính sách khi sửa bộ luật là hoàn thiện , bổ sung các quy định về loại trừ trách nhiệm hình sự, quy định về tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt.

Mục đích nhằm bảo đảm tính công bằng, nhân đạo trong pháp luật hình sự; bảo vệ những người thực hiện công việc vì lợi ích chung, đổi mới, sáng tạo; khuyến khích người phạm tội tích cực hợp tác với cơ quan chức năng và khắc phục thiệt hại. 

Bộ Công an đề xuất 3 giải pháp.

Giải pháp 1 là sửa đổi, bổ sung các quy định của BLHS để hoàn thiện các quy định về loại trừ trách nhiệm hình sự, quy định về tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt.

Về trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự, cơ quan soạn thảo đề xuất bổ sung quy định về việc loại trừ trách nhiệm hình sự đối với rủi ro trong nghiên cứu, thử nghiệm, áp dụng mô hình sản xuất, kinh doanh mới mà có thiệt hại về kinh tế do nguyên nhân khách quan theo tinh thần Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị.

Dự thảo cũng bổ sung quy định loại trừ trách nhiệm hình sự trong trường hợp thực hiện biện pháp nghiệp vụ phục vụ công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm của các cơ quan chuyên trách phòng, chống tội phạm trong trường hợp đã tuân thủ đầy đủ các thủ tục, quy trình công tác, không vì động cơ vụ lợi hoặc động cơ cá nhân khác.

Về miễn trách nhiệm hình sự, cơ quan soạn thảo đề xuất bổ sung quy định về tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự, cho thời gian khắc phục hậu quả với các hành vi vi phạm, gây thiệt hại về kinh tế nhưng vì mục đích phát triển kinh tế-xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh; không tham nhũng; mang lại hiệu quả kinh tế-xã hội cho địa phương, đất nước. Ngoài ra, trường hợp này có thể khắc phục toàn bộ hậu quả.

Ngoài ra, dự thảo đề xuất bổ sung căn cứ được miễn trách nhiệm hình sự đối với người được tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự mà đã đủ các điều kiện để được miễn để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ trong quy định của BLHS, khuyến khích người phạm tội khắc phục hậu quả, bồi thường thiệt hại để được miễn trách nhiệm hình sự.

Về miễn hình phạt, cơ quan soạn thảo đề xuất bổ sung quy định về miễn hình phạt đối với một số tội về trật tự quản lý kinh tế gây thiệt hại về kinh tế nhưng vì mục đích phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh; không tham nhũng; không làm phát sinh lợi ích nhóm hoặc chuyển dịch lợi ích cho bên thứ ba, mang lại hiệu quả kinh tế-xã hội cho địa phương, đất nước; đã khắc phục toàn bộ hậu quả, bồi thường toàn bộ thiệt hại.

Giải pháp 2 là chỉ sửa đổi, bổ sung các quy định tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt.

Về miễn trách nhiệm hình sự, cơ quan soạn thảo đề xuất bổ sung quy định về tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự, cho thời gian khắc phục hậu quả đối với các hành vi vi phạm, gây thiệt hại về kinh tế nhưng vì mục đích phát triển kinh tế-xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh; không tham nhũng; mang lại hiệu quả kinh tế-xã hội cho địa phương, đất nước; có thể khắc phục toàn bộ hậu quả.

Ngoài ra, dự thảo đề xuất bổ sung căn cứ được miễn trách nhiệm hình sự đối với người được tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự mà đã đủ các điều kiện để được miễn để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ trong quy định của BLHS, khuyến khích người phạm tội khắc phục hậu quả, bồi thường thiệt hại để được miễn trách nhiệm hình sự.

Về miễn hình phạt, cơ quan soạn thảo đề xuất bổ sung quy định về miễn hình phạt đối với một số tội về trật tự quản lý kinh tế gây thiệt hại về kinh tế nhưng vì mục đích phát triển kinh tế-xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh; không tham nhũng; không làm phát sinh lợi ích nhóm hoặc chuyển dịch lợi ích cho bên thứ ba, mang lại hiệu quả kinh tế-xã hội cho địa phương, đất nước; đã khắc phục toàn bộ hậu quả, bồi thường toàn bộ thiệt hại.

Giải pháp 3 là giữ nguyên các quy định hiện hành của BLHS, không sửa đổi, bổ sung các quy định.

Phân tích 3 giải pháp, Bộ Công an đề xuất lựa chọn giải pháp 1. Bởi, giải pháp 1 sẽ giải quyết những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn tại các quy định về loại trừ trách nhiệm hình sự, quy định về tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự nhằm bảo đảm tính công bằng, nhân đạo trong pháp luật hình sự; bảo vệ những người thực hiện công việc vì lợi ích chung, đổi mới, sáng tạo.

Ngoài ra, giải pháp 1 khuyến khích người phạm tội tích cực hợp tác với cơ quan chức năng, khắc phục thiệt hại. Giải pháp này cũng thể chế được quan điểm, chỉ đạo của Đảng, Nhà nước tại các nghị quyết, kết luận.

Giải pháp 2 chưa giải quyết được triệt để những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn nhằm bảo đảm tính công bằng, nhân đạo trong pháp luật hình sự; bảo vệ những người thực hiện công việc vì lợi ích chung, đổi mới, sáng tạo...

Còn giải pháp 3 thì không giải quyết những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn nhằm bảo đảm tính công bằng, nhân đạo trong pháp luật hình sự; bảo vệ những người thực hiện công việc vì lợi ích chung, đổi mới, sáng tạo; khuyến khích người phạm tội tích cực hợp tác với cơ quan chức năng và khắc phục thiệt hại; không thể chế được quan điểm, chỉ đạo của Đảng, Nhà nước.

Bộ Công an cho biết, đây là dự án bộ luật có nội dung phức tạp, tác động trực tiếp đến quyền cơ bản của con người, cần phải có thời gian nghiên cứu kỹ lưỡng xin ý kiến các chuyên gia, nhà khoa học; đồng thời, cần thiết phải có Nghị quyết của Quốc hội về việc thi hành bộ luật này khi được thông qua. Do đó, Bộ Công an đề xuất dự án bộ luật dự kiến trình Quốc hội cho ý kiến tại kỳ họp thứ 3 và thông qua tại kỳ họp thứ 4.