DN tư nhân làm gì trước sóng lớn TPP?

Lĩnh vực đầu tư được đưa vào trong một chương của Hiệp định với những điều khoản về đối xử giữa doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và doanh nghiệp nội địa.

Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương là một hiệp định thương mại thế hệ mới. Các điều khoản của nó không chỉ bó buộc lại trong các vấn đề thương mại hàng hóa mà còn tham vọng hơn, nhằm viết lại luật chơi thương mại toàn cầu bằng tự do hóa thương mại dịch vụ và dịch vụ tài chính, thúc đẩy luân chuyển dòng vốn và lao động. Lĩnh vực đầu tư được đưa vào trong một chương của Hiệp định với những điều khoản về đối xử giữa doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và doanh nghiệp nội địa. Điều này sẽ có những tác động không nhỏ tới doanh nghiệp tư nhân của Việt Nam hiện nay.

Đương đầu với những gã khổng lồ

Về tình hình hoạt động, doanh nghiệp tư nhân hiện nay vẫn đang chiếm tỷ lệ chủ yếu trong số hơn 400.000 doanh nghiệp đang hoạt động tại Việt Nam. Theo số liệu từ cuộc Tổng Điều tra doanh nghiệp năm 2013, có đến 75% doanh nghiệp tại Việt Nam là doanh nghiệp tư nhân và TNHH tư nhân.

Mặc dù chiếm số lượng lớn, doanh nghiệp tư nhân tại Việt Nam vẫn chủ yếu là doanh nghiệp vừa và nhỏ và đang chịu lép vế so với các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Số lượng lao động tại mỗi doanh nghiệp này chỉ đạt khoảng 14,4 lao động, thấp hơn nhiều so với con số gần 300 lao động tại mỗi doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Tính đến năm 2013, số lượng doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài chỉ chiếm 2,7% số doanh nghiệp tại Việt Nam. Tuy nhiên, có đến hơn 3 triệu lao động làm việc tại các doanh nghiệp này, chiếm tới 26,4% số lượng lao động trong các doanh nghiệp Việt Nam.

Một số tiêu chí khác về quy mô vốn và doanh thu cũng đều cho thấy rằng doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đang áp đảo các doanh nghiệp tư nhân trong nước.

Về nguồn lực, nguồn vốn tư bản trung bình của một doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đạt trên 300 tỷ đồng. Trong khi đó, mức vốn trung bình của toàn bộ doanh nghiệp tại Việt Nam đạt xấp xỉ 50 tỷ đồng còn doanh nghiệp tư nhân chỉ đạt 11,9 tỷ đồng (Hình 1).

Thực tế cũng cho thấy rằng những doanh nghiệp hoạt động kém hiệu quả tập trung chủ yếu ở nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ với quy mô vốn thấp. Báo cáo tình hình kinh tế xã hội năm 2014 của Tổng cục Thống kê cho biết có tới 67.823 doanh nghiệp gặp khó khăn buộc phải giải thể hoặc đăng ký tạm ngừng hoạt động. Phần lớn trong số này là những doanh nghiệp có quy mô vốn dưới 10 tỷ đồng. Tuy nhiên, điều này cũng tạo điều kiện sàng lọc những doanh nghiệp kém hiệu quả bằng những doanh nghiệp chất lượng cao hơn, từ đó mở rộng quy mô vốn đầu tư. Cũng trong năm 2014, có khoảng 22800 doanh nghiệp mở rộng quy mô vốn với sô vốn đăng ký tăng thêm là 595,7 tỷ đồng.

{keywords}

Hình 1: So sánh một số chỉ tiêu giữa DN tư nhân và DN FDI năm 2013 (tỷ đồng/doanh nghiệp). Nguồn: Tính toán từ số liệu bộ Điều tra doanh nghiệp năm 2013

Tương tự, tài sản cố định và vốn đầu tư dài hạn của khối doanh nghiệp FDI cao gấp hơn 30 lần so với khối doanh nghiệp tư nhân, đạt 138,8 tỷ đồng/doanh nghiệp năm 2013. Trong khi tài sản cố định trung bình toàn bộ doanh nghiệp chỉ đạt xấp xỉ trên 20 tỷ đồng. Trên khía cạnh hoạt động, doanh thu thuần của các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài cũng đạt mức cao hơn nhiều so với doanh nghiệp nội địa, trong đó có khu vực doanh nghiệp tư nhân. Điều này cho thấy rằng các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đang có lợi thế rất lớn về quy mô so với doanh nghiệp tư nhân trong nước, không chỉ về vốn đầu tư mà còn cả trên khía cạnh hoạt động.

Doanh nghiệp tư nhân có ngán TPP?

Rõ ràng, các doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là khối doanh nghiệp tư nhân vừa và nhỏ, đang phải bước vào cuộc chơi TPP với một thế yếu hơn rất nhiều.

Vậy cuộc chơi này sẽ diến biến như nào khi TPP bắt đầu có hiệu lực? Mục A chương 9 của bản Toàn văn Hiệp định TPP quy định rõ quy tắc đối xử bình đẳng giữa nhà đầu tư nước ngoài từ các nước TPP và nhà đầu tư nội địa là như nhau. Đồng thời, các ưu đãi đối với nhà đầu tư đến từ các nước TPP không được kém hơn so với ưu đãi dành cho nhà đầu tư đến từ các nước TPP khác hay các nước ngoài TPP.

Ngoài ra, TPP cũng đưa ra những quy định loại bỏ các ràng buộc liên quan tới tự do hoạt động của các doanh nghiệp đầu tư nước ngoài như yêu cầu về hàm lượng nội địa; lãnh đạo, quản lý doanh nghiệp. Ví dụ, điều 9.9 mục A quy định “cấm các thành viên đưa ra cho nhà đầu tư nước ngoài những yêu cầu về thực hiện như yêu cầu về hàm lượng nội địa hay nội địa hóa công nghệ.”

Như vậy, sau khi TPP được thực thi, các doanh nghiệp có vốn FDI về cơ bản sẽ được hoạt động và đối xử tương tự doanh nghiệp nội địa. Với một nước vẫn đang còn có những lợi thế về nhân công dồi dào, Việt Nam được kỳ vọng sẽ là đích đến của nhiều nhà đầu tư nước ngoài trong khối các nước TPP.

Trong khảo sát các doanh nghiệp trong Bảng xếp hạng VNR500 (Top 500 DN lớn nhất Việt Nam) được Vietnam Report thực hiện tháng 11/2015, phần lớn các doanh nghiệp tư nhân đều chọn ra ba yếu tố cần cải thiện nhất để có thể cạnh tranh được với các đối thủ trong khối TPP đó là Chất lượng sản phẩm và dịch vụ (tỷ lệ trả lời 28,32%); Giá thành sản phẩm/Dịch vụ (19,47%) và Chất lượng nguồn nhân lực (19,47%)

{keywords}

Kết quả điều tra khảo sát các DN trong BXH VNR500 11/2015-Vietnam Report

Nhớ lại cách đây 7 năm, sau khi Việt Nam hoàn tất thủ tục gia nhập WTO, số dự án và vốn FDI đăng ký đã tăng đột biết trong năm 2008. Cùng lúc đó, cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ toàn cầu lan rộng đã khiến số vốn thực tế không được như mong đợi. Làn sóng đầu tư giai đoạn đó chưa thực sự mạnh đến mức các doanh nghiệp trong nước phải lo lắng như hiện nay.

Với những thỏa thuận đã được công bố, TPP thực sự sẽ mang lại làn sóng đầu tư manh mẽ vào Việt Nam trong thời gian tới, doanh nghiệp tư nhân trong nước sẽ càng trở nên bất lợi hơn trong cuộc cạnh tranh về quy mô so với khối doanh nghiệp FDI. Tuy nhiên, với những gì diễn ra trong thời gian qua, khi mà đang có sự tự sàng lọc các doanh nghiệp hoạt động hiệu quả, doanh nghiệp tư nhân vẫn còn có những cơ hội để mở rộng quy mô vốn và phát triển.

Ngày 12/01/2016, Công ty CP Báo cáo Đánh giá Việt Nam (Vietnam Report) và Báo VietNamNet sẽ chính thức tổ chức Buổi Lễ Công bố Bảng xếp hạng VNR500 – Top 500 Doanh nghiệp lớn nhất Việt Nam năm 2015 tại Khách sạn Rex, Thành phố Hồ Chí Minh. Đây là năm thứ 9 liên tiếp, Bảng xếp hạng VNR500 được công bố nhằm ghi nhận những Doanh nghiệp không chỉ đạt được những thành tựu to lớn trong kết quả kinh doanh mà còn có những đóng góp to lớn cho cộng đồng và xã hội.


Nguyễn Thanh Tùng
Viện Ngiên cứu kinh tế và chính sách

tin nổi bật

'Âm thầm' mua - bán lượng lớn cổ phiếu, hai nhà đầu tư nữ bị phạt

Hai nhà đầu tư nữ không báo cáo giao dịch mua - bán cổ phiếu và âm thầm trở thành cổ đông lớn tại các doanh nghiệp bị phạt tổng cộng 170 triệu đồng.

VN-Index tiếp đà tăng, cổ phiếu chứng khoán, bất động sản hút dòng tiền

Chỉ số VN-Index tiếp tục đà tăng và được kỳ vọng lên 1.350 điểm trong năm 2023. Dòng tiền đổ vào nhóm cổ phiếu chứng khoán, bất động sản và ngân hàng sau đợt giảm sâu nhiều tháng trước đó.

VCCI công bố 100 Doanh nghiệp bền vững năm 2022

Phó Chủ tịch VCCI Nguyễn Quang Vinh cho biết danh hiệu này là sự ghi nhận xứng đáng cho những nỗ lực kinh doanh bền vững của các doanh nghiệp (DN) Việt Nam.

PNJ dẫn đầu top doanh nghiệp phát triển bền vững 2022

Tại Lễ công bố các doanh nghiệp bền vững Việt Nam năm 2022, PNJ xuất sắc dẫn đầu Top 10 doanh nghiệp lĩnh vực thương mại - dịch vụ và Top 5 doanh nghiệp cam kết nỗ lực thực hiện bình đẳng giới và quyền phụ nữ tại Việt Nam.

Hàng xôi chuẩn vị Bắc 11 năm bán trên vỉa hè TP.HCM

Mỗi sáng, hàng xôi nhỏ gồm các loại xéo, ngô, cốm chế biến theo hương vị Bắc của gia đình ông Tuấn (quận Tân Bình, TP.HCM) bán trên vỉa hè tấp nập khách ra vào nhờ giá cả hợp lý.

Doanh nghiệp ông Đặng Thành Tâm vay hơn trăm tỷ từ công ty con

Doanh nghiệp của ông Đặng Thành Tâm đang phải xoay xở nguồn vốn cho hoạt động kinh doanh trong bối cảnh đến kỳ hạn phải trả gần 3.000 tỷ đồng trái phiếu.

Các nhà đầu tư ngoại mua ròng cổ phiếu Việt Nam kỷ lục

Các nhà đầu tư nước ngoài mua ròng cổ phiếu với tổng giá trị kỷ lục trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam hồi phục mạnh từ đáy và trải qua một tuần giao dịch bùng nổ cả về điểm số và thanh khoản.

Giá vàng hôm nay 5/12: Vàng bật tăng cao

Giá vàng hôm nay tăng mạnh ở cả trong nước và thế giới. Kết thúc phiên tuần trước, giá vàng thế giới đã tăng lên mức cao nhất trong 4 tháng, tạo tâm lý lạc quan hơn cho nhà đầu tư.

'Tay đua lớn' tranh phần 'miếng bánh' 5 tỷ USD

Các doanh nghiệp mở rộng mạng lưới nhằm rút ngắn thời gian giao hàng trong cuộc đua chiếm thị phần.

Cà chua giá rẻ bất ngờ, vé máy bay Tết cao ngất ngưởng

Cà chua vài tháng trước từng đắt hơn một số loại hoa quả nhập khẩu nhưng giờ bất ngờ rớt giá xuống dưới 10.000 đồng/kg.

Mở lại đường bay thẳng duy nhất Đà Lạt - Băng Cốc, giá chỉ từ 360.000đ

Sau gần 3 năm tạm ngưng vì đại dịch, ngày 03/12/2022 Vietjet Thái Lan mở lại đường bay thẳng duy nhất kết nối Đà Lạt với thủ đô Băng Cốc.

Giá vàng giảm, người mua lỗ 1,25 triệu đồng/lượng

Giá vàng trong nước giảm. Nếu mua đầu tuần, bán ra vào cuối tuần, người mua lỗ 1,25 triệu đồng/lượng.

Vợ chồng trẻ khát vọng đưa mật muối ra ‘biển lớn’

Từ tình yêu với làng nghề muối truyền thống, vợ chồng trẻ Hồ Văn Vinh và Trần Thị Hồng Thắm mong muốn đưa sản phẩm mộc mạc, truyền thống của quê hương đi xa hơn, mang lại nhiều giá trị hơn cho bà con con diêm dân.

Chứng khoán Việt Nam có triển vọng tích cực trong năm 2023

Thị trường chứng khoán có đợt bứt phá mạnh trong hai tuần qua và được dự báo tăng trưởng vững chãi trong nửa cuối năm 2023.

Giá vàng hôm nay 4/12: Rời mốc 67 triệu đồng/lượng

Giá vàng trong nước giảm mạnh, rời mốc 67 triệu đồng/lượng.