Đói vốn, chủ nợ kêu trời, tiền không thiếu nhưng tắc ở đâu đó

Nghịch lý “có tiền không tiêu được” đang ngày càng nan giải, trong khi nhiều “chủ nợ” cũng sốt ruột kêu trời khi tiền cho vay không thể giải ngân.

Hàng loạt dự án “đói” vốn, chậm tiến độ

Báo cáo tình hình thực hiện các công trình dự án trọng điểm ngành giao thông vận tải trong Quý 2/2019 của Bộ Giao thông Vận tải cho thấy hàng loạt dự án trọng điểm của ngành Giao thông vận tải (GTVT) chậm tiến độ.

Đó là trường hợp cao tốc Bến Lức - Long Thành, sử dụng nguồn vay ODA từ ADB, JICA. Đến nay, khối lượng thi công toàn dự án mới đạt 74%, chậm tiến độ 11,7% so với kế hoạch đề ra.

Bộ GTVT đánh giá dự án cao tốc Bên Lức - Long Thành khó hoàn thành trong năm 2020 theo kế hoạch. Nguyên nhân chậm tiến độ của các gói thầu thuộc dự án chủ yếu do thiếu vốn đối ứng, giải phóng mặt bằng chậm, nguồn cát san lấp nền khó khăn, vốn ngân sách “tắc” và năng lực thi công nhà thầu không bảo đảm.

{keywords}
Metro Bến Thành - Suối Tiên chưa thể giải ngân vì vướng thủ tục

Còn dự án cao tốc Trung Lương - Mỹ Thuận, Bộ GTVT cũng cho hay đang chậm tiến độ. Khó khăn chính của dự án này là không huy động được vốn vay cho dự án, giải phóng mặt bằng chậm.

Một loạt dự án đường sắt đô thị ở TP.HCM như metro số 1 Bến Thành - Suối Tiên cũng lâm cảnh “đói vốn”.

Thế nhưng, điều đáng nói, nhiều dự án đầu tư công nằm chờ vốn, nhưng thực tế tiền lại đang nằm đọng lại, không giải ngân được. Nhiều điểm vướng mắc khiến dòng vốn đầu tư công không chảy vào dự án đã được liệt kê.

Theo công điện của Thủ tướng Chính phủ, tình hình giải ngân vốn đầu tư công nguồn ngân sách nhà nước 7 tháng đầu năm 2019 rất thấp, chỉ đạt 32,27% kế hoạch được Quốc hội thông qua, trong đó giải ngân vốn nước ngoài chỉ đạt 10,96%, thấp hơn nhiều so với cùng kì năm 2018.

Hồi tháng 6, nhóm 6 ngân hàng phát triển là Ngân hàng Thế giới (WB), Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), Cơ quan hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA), Ngân hàng Xuất nhập khẩu Hàn Quốc (KEXIM), Cơ quan phát triển Pháp (AFD) và Ngân hàng Tái thiết Đức (KfW) cũng đã đưa ra những cảnh báo về tiến độ giải ngân vốn ODA của Việt Nam.

Báo cáo của nhóm nhà tài trợ vốn này cho thấy, hiệu quả của các dự án đã giảm rất nhiều kể từ giai đoạn 2014-2015. “Đang rất kém”, “nghiêm trọng” là những từ được đại diện 6 ngân hàng đánh giá về tiến độ giải ngân vốn ODA. Hiệu quả của các dự án đã giảm rất nhiều kể từ giai đoạn 2014-2015.

Tỷ lệ giải ngân - một chỉ số quan trọng để đo lường hiệu quả thực hiện - đã giảm từ mức cao 23,1% trong năm 2014 xuống chỉ còn 11,2% trong năm 2018. Tỷ lệ giải ngân 11,2% của các dự án đã được thực hiện trong thời gian tương đối dài phản ánh các vấn đề nghiêm trọng trong hoạt động thực hiện. Tỷ lệ này thấp hơn nhiều so với mức trung bình toàn cầu của 6 ngân hàng phát triển. Cụ thể, tỷ lệ trung bình toàn cầu của ADB và WB lần lượt là 21% và 20,2% trong năm 2018.

“Nếu Việt Nam đạt được tỷ lệ 21% trong năm 2018 sẽ giải ngân thêm được 1,8 tỷ USD, bằng khoảng 0,75% GDP của đất nước”, nhóm ngân hàng cho hay.

Trướ tình hình đó, Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh và các nhà tài trợ vốn đã phải có cuộc họp bàn giải pháp thúc đẩy giải ngân (xem thêm tại đây).

{keywords}
Dự án đường sắt đô thị Cát Linh - Hà Đông vay vốn Trung Quốc chậm tiến độ. Ảnh: Lương Bằng

Vốn tắc, dự án chậm: Tăng trưởng ảnh hưởng

Báo cáo mới đây của Ủy ban Tài chính ngân sách của Quốc hội cũng nhận định tình trạng giải ngân thấp so với kế hoạch giao chưa được khắc phục kịp thời, ảnh hưởng đến tiến độ triển khai và giải ngân.

Năm 2018, mức giải ngân vốn ODA, vốn vay ưu đãi cấp phát từ ngân sách trung ương chỉ đạt 53,65% kế hoạch Quốc hội giao. Trong 5 tháng đầu năm 2019, nguồn vốn này mới giải ngân được gần 2.000 tỷ đồng, đạt khoảng 7% (trên tổng số hơn 28.000 tỷ đồng kế hoạch được giao).

“Đây là số liệu giải ngân rất thấp, cần sớm có giải pháp quyết liệt để tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc”, Ủy ban này đánh giá.

Vì vậy, Ủy ban Tài chính ngân sách của Quốc hội đề nghị Chính phủ cần tập trung làm rõ nguyên nhân dẫn đến giải ngân nguồn vốn ODA và vay ưu đãi nước ngoài chậm, sớm đề xuất các giải pháp xử lý kịp thời và hiệu quả.

Tại buổi công bố báo cáo kinh tế vĩ mô quý II/2019 do Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách tổ chức, TS Võ Trí Thành, nguyên phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương, cho rằng đây là vấn đề “rất đáng nói” bởi việc giải ngân vốn đầu tư công thực tế là “rất chậm”.

Cho rằng “nhiều người không hy vọng có bứt phá, thay đổi đáng kể về giải ngân đầu tư công” trong những tháng cuối năm, TS Võ Trí Thành chỉ ra hàng loạt lý do.

Lý do thứ nhất là những vướng mắc pháp lý liên quan đến Luật Đầu tư công, rồi Luật Quy hoạch. Thứ hai, liên quan đến câu chuyện quan hê giữa Việt Nam với các nhà tài trợ, có những vấn đề còn cách hiểu khác nhau về  quy trình, giải phóng mặt bằng, vốn đối ứng liên quan ODA. Lý do thứ ba, là sự tương thích giữa kế hoạch ngân sách hàng năm với kế hoạch ngân sách trung hạn có những va đập, mắc mớ, không tương thích.

Ngoài ra, theo chuyên gia này, trong bối cảnh quyết liệt chấn chỉnh bộ máy nhà nước, chống tham nhũng, thì dựa trên pháp luật hiện nay, không tránh khỏi cảm giác “sợ hãi” của một số công chức khi thực thi nhiệm vụ giải ngân vốn đầu tư công.

Còn chuyên gia kinh tế Cấn Văn Lực cho rằng: Việc chậm giải ngân vốn đầu tư công gây ra nhiều hệ lụy, nó ảnh hưởng tới tăng trưởng kinh tế, bởi vốn là một trong ba yếu tố quan trọng nhất tạo ra GDP. Đặc biệt, việc giải ngân chậm gây lãng phí lớn khi tiền nằm đó mà Chính phủ phải trả thêm chi phí vốn.

THỦ TƯỚNG CHÍNH PHỦ NGUYỄN XUÂN PHÚC

"Cần kiểm điểm rõ trách nhiệm, xử lý kỷ luật tổ chức, cá nhân cố tình vi phạm, cản trở, gây chậm trễ trong triển khai thực hiện và giải ngân vốn đầu tư công" (trích công điện ngày 21/8 của Thủ tướng Chính phủ về nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu nhằm đẩy nhanh tiến độ thực hiện và giải ngân kế hoạch vốn đầu tư công năm 2019)

 Lương Bằng

Nghịch lý 17 tỷ USD ách tắc, sốt ruột vì sẵn tiền mà không tiêu được

Nghịch lý 17 tỷ USD ách tắc, sốt ruột vì sẵn tiền mà không tiêu được

Số vốn vay ODA từ 6 Ngân hàng phát triển chưa được giải ngân lên đến 16,9 tỷ USD. Tình trạng chậm trễ này khiến cho 6 chủ nợ lớn của Việt Nam không khỏi sốt ruột.

 

tin nổi bật

'Chơi' trái phiếu doanh nghiệp, coi chừng cái bẫy nguy hiểm

Trước khi tham gia thị trường trái phiếu doanh nghiệp, nhà đầu tư cá nhân cần tự xem xét bản thân phải có đủ năng lực để đánh giá rủi ro hay không.

Chuyển đổi số sẽ xóa sự mù mờ trong sản xuất nông sản

Chúng ta đang ở tầng thấp nhất của nền kinh tế nông nghiệp, đó là bán thô nông sản nhiều năm trời. Bằng chuyển đổi số, chúng ta sẽ xoá đi sự mù mờ trong sản xuất nông sản.

Thái Lan mắc 'bẫy thu nhập trung bình', nỗi lo của Việt Nam

Nhiều nhận định cho rằng, Thái Lan sẽ trở thành quốc gia lớn đầu tiên trong khu vực mắc “bẫy thu nhập trung bình”. Nếu chỉ đuổi kịp Thái Lan thì Việt Nam cũng khó thoát khỏi tình cảnh tương tự.

Giải cơn khát vốn, cứu doanh nghiệp trước nguy cơ phá sản

Hầu hết các DN đang đứng trước khó khăn lớn về tài chính. Nếu không giải quyết được, DN sẽ không có tiền trả lương cho người lao động, không có vốn để kinh doanh và đầu tư mới, nguy cơ phá sản rất cao.

Khách hàng dễ sập bẫy 'bán cắt lỗ' giăng khắp nơi hậu sốt đất

Thị trường bất động sản chững lại khiến nhiều người đang “ôm bom” phải tìm cách để thoát hàng sớm, tuy vậy chiêu "bán cắt lỗ" liệu có thực sự đáng tin?

Điều thần kỳ để Việt Nam đuổi kịp Thái Lan, Malaysia

Năm 2030, thu nhập một người Việt Nam mới bằng Malaysia năm 2007 là thông tin nói lên nhiều điều. Các chuyên gia tính toán, nếu nỗ lực Việt Nam có thể đuổi kịp Thái Lan, Malaysia nhưng vẫn còn thua xa Trung Quốc, Hàn Quốc.

Đồng Nai 'lên đời’ khu công nghiệp tồn tại gần 60 năm

Khu công nghiệp lâu đời nhất nước ở Đồng Nai, với diện tích hơn 300ha, sẽ được chuyển đổi công năng với kinh phí khoảng 800.000 tỷ đồng.

Lên đời tạp hoá, cuộc đua khốc liệt giành khách chung cư

Hàng loạt cửa hàng tạp hoá mô hình mới mở ra tại các chung cư trong cuộc đua chiếm lĩnh thị phần bán lẻ. Cuộc tranh quyết liệt hơn khi các đại gia ngoại cũng đầy tham vọng khi đầu tư vào lĩnh vực này.

Lần đầu lộ diện thông tin phi cơ hãng bay của 'vua hàng hiệu'

Trong tháng 8, một chiếc máy bay của IPP Air Cargo đã được xuất xưởng và đang chờ AOC (chứng chỉ khai thác máy bay) từ Cục Hàng không để được vận chuyển về Việt Nam.

Cạn tiền, giám đốc bán miếng đất 5 tỷ để nuôi doanh nghiệp

Nhiều công ty vận tải đã phải bán xe khi đối mặt với dịch bệnh và giá xăng dầu tăng cao liên tiếp. Đơn vị nào trụ được thì bán đất tiền tỷ duy trì hoạt động, trả lương nhân viên.

Lý do nhiều nơi ở Thanh Hóa bị Hàn Quốc dừng nhận lao động

Năm 2022, tỉnh Thanh Hóa vẫn còn 2 địa phương bị tạm dừng tiếp nhận lao động đi làm việc tại Hàn Quốc. 4 huyện khác cũng từng bị liệt vào danh sách này.

Bộ Tài chính bất ngờ 'tuýt còi' quỹ phát triển đất: Doanh nghiệp khóc ròng

Sau một thời gian dài để các địa phương “tự tung, tự tác” với lượng tiền rất lớn ở Quỹ phát triển đất (QPTĐ), Bộ Tài chính ra thông báo “xiết” vào khuôn khổ, khiến nhiều công trường ngưng trệ, nhà thầu xây dựng khóc ròng vì QPTĐ bị “đóng băng”.

Bắc Kinh ngược dòng thế giới, phát đi tín hiệu lo ngại

Chính quyền Trung Quốc vừa có hành động ngược dòng thế giới khiến các thị trường phản ứng mạnh. Lo ngại về sự bất ổn nhanh chóng lên cao.

'Nóng rực' điện gió: Lo mất phần, 'đại bàng Mỹ' xung đột nhà đầu tư khác

Lạng Sơn đang là điểm đến của rất nhiều nhà đầu tư lớn trong và ngoài nước về điện gió. Dù mới nằm ở dạng thăm dò khảo sát, nhưng 'cuộc chiến' giữa các đại gia đã nóng rực.

50 triệu căn hộ bỏ hoang, thảm họa trên khắp Trung Quốc

Căn hộ bỏ không trên khắp đất nước Trung Quốc đang báo động về thị trường bất động sản nước này.