Ngày 30/4, Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Quyết định số 777 phê duyệt Chương trình cung cấp dịch vụ viễn thông công ích đến năm 2030.
Chương trình không chỉ tập trung phát triển hạ tầng mà còn hướng tới hỗ trợ trực tiếp người dân, đặc biệt là các nhóm yếu thế, tiếp cận và sử dụng dịch vụ viễn thông - nền tảng quan trọng của kinh tế số và xã hội số.
Phổ cập hạ tầng, mở rộng cơ hội tiếp cận thông tin
Một trong những điểm nhấn của Chương trình là mục tiêu đảm bảo 100% địa bàn đặc biệt khó khăn có hạ tầng viễn thông cơ bản, bao gồm dịch vụ di động mặt đất và Internet băng rộng cố định.
Cụ thể, các thôn đã có điện thuộc xã đặc biệt khó khăn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, khu vực bãi ngang, ven biển, hải đảo, cũng như các nhà giàn trên biển đều nằm trong diện được hỗ trợ. Điều này cho thấy định hướng bao phủ toàn diện, không để “vùng lõm thông tin” tồn tại trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia.
Bên cạnh đó, Chương trình cũng đặt mục tiêu 100% điểm cộng đồng tại các khu vực chưa có hạ tầng sẽ được hỗ trợ kết nối qua vệ tinh tầm thấp. Đây là giải pháp công nghệ quan trọng, đặc biệt đối với những địa bàn địa lý phức tạp, khó triển khai hạ tầng truyền thống.
Ở góc độ giảm nghèo thông tin, việc đầu tư hạ tầng viễn thông không chỉ đơn thuần là mở rộng kết nối mà còn tạo điều kiện để người dân tiếp cận tri thức, dịch vụ công trực tuyến, thương mại điện tử và các nền tảng số thiết yếu. Đây chính là nền tảng để thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng miền.
Hỗ trợ trực tiếp người dân, thu hẹp khoảng cách số
Không dừng lại ở việc “có sóng”, Chương trình hướng tới mục tiêu sâu hơn là “có khả năng sử dụng”. Theo đó, 100% hộ nghèo, hộ cận nghèo có nhu cầu sẽ được hỗ trợ sử dụng dịch vụ Internet băng rộng hoặc dịch vụ viễn thông di động.
Đáng chú ý, Chương trình đặt mục tiêu hỗ trợ 400.000 hộ nghèo, hộ cận nghèo được trang bị điện thoại thông minh. Đây là con số có ý nghĩa lớn trong bối cảnh thiết bị đầu cuối là “cửa ngõ” để người dân tham gia không gian số.
Ngoài ra, các đối tượng chính sách đặc biệt như cơ sở giáo dục mầm non, trường phổ thông, trạm y tế xã và các điểm hỗ trợ đồng bào dân tộc thiểu số đều được đảm bảo 100% có kết nối Internet băng rộng cố định khi có nhu cầu.
Việc ưu tiên các thiết chế giáo dục và y tế cho thấy cách tiếp cận có trọng tâm: giảm nghèo thông tin không chỉ ở cấp cá nhân mà còn ở cấp cộng đồng, nơi thông tin được lan tỏa và tạo ra giá trị xã hội bền vững.
Đối với khu vực biển, Chương trình cũng đặt mục tiêu 100% ngư dân có nhu cầu được hỗ trợ dịch vụ viễn thông di động hàng hải. Điều này không chỉ giúp đảm bảo an toàn thông tin liên lạc mà còn góp phần nâng cao năng lực tiếp cận thông tin sản xuất, thời tiết, cứu nạn – những yếu tố thiết yếu đối với sinh kế của ngư dân.
Tạo chuyển biến mang tính cấu trúc trong việc giảm nghèo thông tin
Để bảo đảm nguồn lực triển khai, Chương trình được thực hiện thông qua Quỹ Dịch vụ viễn thông công ích Việt Nam, với nguồn đóng góp từ các doanh nghiệp viễn thông.
Cụ thể, doanh nghiệp có hạ tầng mạng đóng góp 0,75% doanh thu dịch vụ viễn thông, trong khi doanh nghiệp không có hạ tầng đóng góp 0,15% doanh thu. Cơ chế này vừa tạo nguồn lực tài chính ổn định, vừa thể hiện trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong việc phổ cập dịch vụ viễn thông.
Chương trình cũng thiết kế rõ các nhóm nhiệm vụ: hỗ trợ phát triển và duy trì hạ tầng, hỗ trợ sử dụng dịch vụ và hỗ trợ thiết bị đầu cuối. Các hình thức triển khai linh hoạt như đấu thầu, đặt hàng hoặc giao nhiệm vụ, bảo đảm tính hiệu quả và phù hợp với từng loại hình địa bàn.
Đáng chú ý, trách nhiệm được phân công rõ ràng từ trung ương đến địa phương. Bộ Khoa học và Công nghệ giữ vai trò chủ trì, trong khi UBND các tỉnh chịu trách nhiệm rà soát địa bàn, xác định đối tượng thụ hưởng và tổ chức triển khai tại cơ sở.
Thời gian thực hiện Chương trình kéo dài đến hết ngày 31/12/2030. Đây là khoảng thời gian đủ dài để tạo ra những chuyển biến mang tính cấu trúc trong việc giảm nghèo thông tin.
Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, giảm nghèo thông tin đang trở thành một trụ cột quan trọng bên cạnh giảm nghèo thu nhập. Việc bảo đảm mọi người dân đều có khả năng tiếp cận, khai thác và sử dụng thông tin sẽ quyết định mức độ bao trùm của quá trình phát triển.
Chương trình cung cấp dịch vụ viễn thông công ích đến năm 2030 vì vậy không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật, mà còn là nền tảng để hiện thực hóa mục tiêu phát triển bao trùm và bền vững.
.svg){kind=icon}
