Trong bối cảnh thị trường nông sản biến động mạnh, việc nắm bắt thông tin sản xuất và thị trường nhanh chóng, chính xác là yếu tố sống còn đối với nông dân và doanh nghiệp.
Theo Đề án “Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong việc thu thập thông tin, dự báo tình hình thị trường nông sản", việc ứng dụng hiệu quả các công nghệ của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư (dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, Internet vạn vật…) trong thu thập thông tin, phân tích, dự báo tình hình thị trường nông sản là một nội dung quan trọng. Cơ sở dữ liệu thu thập được sẽ phục vụ đắc lực trong công tác quản lý, chỉ đạo điều hành vĩ mô.
Tại tỉnh Đồng Tháp, công nghệ thông tin không chỉ là công cụ hỗ trợ sản xuất, mà còn là chìa khóa để dự báo thị trường nông sản một cách thông minh, nâng tầm hiệu quả kinh tế và đảm bảo nông nghiệp bền vững.
Những năm qua, tỉnh đã triển khai nền tảng dữ liệu số về nông nghiệp, tích hợp thông tin từ sản xuất, thị trường, truy xuất nguồn gốc đến điều kiện canh tác. Nền tảng này giúp cơ quan quản lý, hợp tác xã và nông dân truy cập, phân tích và sử dụng dữ liệu thuận tiện, từ đó nâng cao khả năng dự báo cung - cầu, giá cả và biến động thị trường nông sản. Việc số hóa thông tin sản xuất và thị trường tạo ra nguồn dữ liệu minh bạch, làm cơ sở cho các quyết định sản xuất kịp thời và hiệu quả.
Năm 2023, tỉnh triển khai Nền tảng Dữ liệu số về nông nghiệp hoạt động tại địa chỉ VDAPES.COM, cung cấp cho cơ quan quản lý nhà nước, hợp tác xã, doanh nghiệp và người dân các công cụ hỗ trợ quản lý và truy cập dữ liệu nông nghiệp một cách tiện lợi.
Hành trình phát triển nền tảng được chia làm 3 giai đoạn lớn: số hóa dữ liệu, số hóa quy trình và quản lý số. Công tác số hóa dữ liệu hiện đã hoàn thành với việc cập nhật 100% diện tích và số liệu thống kê của ngành nông nghiệp Đồng Tháp lên hệ thống. Đây là một thành tựu quan trọng, đặt nền móng cho việc xây dựng cơ sở dữ liệu lớn và triển khai các ứng dụng công nghệ cao.
Nền tảng Dữ liệu số về nông nghiệp được xây dựng theo Khung kiến trúc Chính phủ điện tử Việt Nam, phiên bản 3.0. Dữ liệu được tổ chức khoa học, bao phủ 6 lĩnh vực chính gồm: trồng trọt, thủy sản, chăn nuôi, lâm nghiệp, thủy lợi, và phát triển nông thôn. Với giao diện trực quan được trình bày qua các biểu đồ, bảng biểu và bản đồ số, người dùng có thể dễ dàng phân tích, đối chiếu và đưa ra các quyết định kịp thời.
Điểm đáng chú ý là sự tích hợp các công nghệ tiên tiến như IoT (Internet of Things), phần mềm SaaS (Software as a Service) và các ứng dụng di động. Những giải pháp này không chỉ tự động hóa việc thu thập, xử lý và lưu trữ dữ liệu mà còn giúp người dân, hợp tác xã tiếp cận công nghệ dễ dàng. Thay vì ghi chép thủ công, người dân nay có thể sử dụng nhật ký canh tác điện tử, theo dõi chất lượng nước và sâu bệnh thông qua ứng dụng di động.
Bên cạnh dữ liệu số, tỉnh Đồng Tháp triển khai các trạm giám sát thông minh, bao gồm hệ thống theo dõi sâu bệnh, cảm biến đo đạc chất lượng nước và các chỉ số thủy văn. Điển hình như ngành nông nghiệp tỉnh đã triển khai ứng dụng phần mềm PPDMS 2.0 vào việc báo cáo và tổng hợp số liệu tình hình sâu bệnh gây hại cây trồng trên địa bàn tỉnh. Những thiết bị, ứng dụng này thu thập dữ liệu tự động và theo thời gian thực, giúp nông dân và cơ quan quản lý giám sát điều kiện sản xuất, từ đó dự báo năng suất, tình trạng sâu bệnh và nhu cầu thị trường.
Hay trong nuôi thủy sản, nhiều mô hình hiện đại, ứng dụng công nghệ số, công nghệ cao tại tỉnh Đồng Tháp cũng đang tạo bước chuyển mạnh. Tiêu biểu là Dự án nuôi tôm tiết kiệm năng lượng, sử dụng sinh khối tại trang trại nuôi tôm công nghệ cao của anh Ngô Minh Tuấn tại xã Tân Phú Đông.
Với hệ thống điện sinh khối tự động và giám sát IOT, môi trường ao được kiểm soát chặt chẽ, mật độ nuôi lên đến 500 con/m3, tỷ lệ sống đạt trên 85%, năng suất 45 - 50 tấn/ha, cao gấp đôi cách nuôi truyền thống. Mỗi ao 1.000 m2 giảm phát thải từ 10 - 27 tấn CO2/năm. Mô hình này giúp giảm chi phí, giảm rủi ro dịch bệnh, tăng chất lượng tôm và đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu. Dự án còn tạo năng lượng xanh góp phần giảm phát thải khí nhà kính, xử lý phụ phẩm nông nghiệp để phát triển kinh tế tuần hoàn và giúp người dân kiểm soát môi trường ao nuôi bằng công nghệ hiện đại, giảm chi phí.
Song song đó, Đồng Tháp hỗ trợ nông dân kết nối thông tin cung - cầu qua Internet và các nền tảng thương mại điện tử, giúp họ chủ động điều chỉnh kế hoạch sản xuất và tiêu thụ sản phẩm.
Một trong những mô hình nổi bật tại tỉnh là “Làng thông minh” (Smart Village). Tại đây, nông dân được kết nối với ứng dụng số để theo dõi điều kiện đất đai, thời tiết, quản lý cây trồng và truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Mô hình không chỉ hỗ trợ nông dân trong sản xuất mà còn cung cấp nguồn dữ liệu phong phú để phân tích xu hướng thị trường, dự báo nhu cầu tiêu thụ và cảnh báo biến động giá cả.
Các dữ liệu từ làng thông minh được tổng hợp thành bản đồ số, biểu đồ năng suất và hệ thống phân tích chỉ số sản xuất – thị trường, giúp cơ quan quản lý và nông dân đưa ra quyết định chính xác, kịp thời.
Những bước tiến trong số hóa dữ liệu nông nghiệp, ứng dụng IoT và mô hình làng thông minh đã đặt Đồng Tháp trong nhóm các địa phương tiên phong đưa công nghệ thông tin vào dự báo thị trường nông sản. Với nền tảng dữ liệu sẵn có, tỉnh có thể triển khai các công cụ phân tích sâu, dự báo dài hạn về cung - cầu và giá cả, giúp nông dân giảm rủi ro, tăng hiệu quả sản xuất và nâng cao giá trị nông sản trên thị trường trong nước và quốc tế.
.svg){kind=icon}
