Trong giai đoạn 2021-2025, việc thực hiện Dự án 8 về "Thực hiện bình đẳng giới và giải quyết những vấn đề cấp thiết đối với phụ nữ và trẻ em" thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đã tạo nên những chuyển biến mạnh mẽ trong đời sống pháp lý. Báo cáo của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam cho thấy, tính đến tháng 3/2025, điểm nhấn lớn nhất của việc thực hiện Dự án 8 là đã xây dựng thành công mạng lưới hỗ trợ tại cơ sở, giúp người dân không còn "lạ lẫm" với các quy định pháp luật. Từ các bản làng xa xôi, năng lực tiếp cận pháp luật của phụ nữ và trẻ em đang được bồi đắp thông qua những mô hình thực tiễn, đi sâu vào từng nếp nghĩ, cách làm.
Để tăng cường năng lực tiếp cận pháp luật, Dự án 8 đã thiết lập một hệ thống truyền thông đa tầng. Với 10.393 Tổ truyền thông cộng đồng được thành lập, đạt 115,5% chỉ tiêu, đây chính là "cánh tay nối dài" đưa pháp luật về bản. Các thành viên gồm những người uy tín, có năng lực đã trực tiếp truyền tải kiến thức về bình đẳng giới, xóa bỏ các định kiến giới và tập tục văn hóa có hại. Việc đa dạng hóa hình thức truyền thông như sân khấu hóa, đối thoại trực tiếp, hay biên dịch tài liệu sang tiếng dân tộc đã phá bỏ rào cản ngôn ngữ, giúp các quy định pháp lý trở nên dễ hiểu, dễ nhớ đối với đồng bào.
Một trong những minh chứng rõ nét cho sự nâng cao năng lực tiếp cận pháp luật là hoạt động đối thoại chính sách cấp xã và cụm thôn bản. Với 3.142 cuộc đối thoại được tổ chức, thu hút gần 200.000 lượt người tham gia, Dự án đã tạo ra một diễn đàn công khai, dân chủ. Tại đây, phụ nữ dân tộc thiểu số không còn thụ động mà đã biết cách sử dụng tiếng nói để đề xuất ý kiến, chất vấn chính quyền và các ngành liên quan về những vấn đề sát sườn. Sự tham gia thực chất này không chỉ giúp người dân hiểu rõ quyền lợi của mình mà còn buộc các cơ quan chức năng phải giải đáp công khai, đảm bảo tính thượng tôn pháp luật ngay từ cơ sở.
Bên cạnh việc truyền thông, công tác bảo vệ quyền lợi hợp pháp thông qua mô hình "Địa chỉ tin cậy" đã đạt được những kết quả ấn tượng. Với 2.312 địa chỉ được củng cố và thành lập mới, đạt 231% kế hoạch, mạng lưới này đã tư vấn và hỗ trợ cho hơn 110.000 phụ nữ và trẻ em. Khi bạo lực gia đình xảy ra, thay vì im lặng theo tập quán cũ, nạn nhân đã biết tìm đến sự hỗ trợ pháp lý và tư vấn tâm lý kịp thời. Điều này góp phần đẩy mạnh công tác phòng ngừa, giải quyết các vấn đề xã hội cấp thiết, giúp người dân hình thành thói quen hành xử theo quy định pháp luật thay vì cam chịu các hủ tục lạc hậu.
Song song đó, việc tăng cường năng lực cho đội ngũ cán bộ cũng là chìa khóa để hỗ trợ người dân tiếp cận pháp luật bền vững. Dự án đã tổ chức tập huấn cho hơn 4.100 cán bộ nữ dân tộc thiểu số và hàng chục nghìn lượt cán bộ cấp huyện, xã, thôn bản về lồng ghép giới, giám sát và đánh giá. Đội ngũ này đóng vai trò quan trọng trong việc hướng dẫn người dân thực hiện các thủ tục hành chính, thụ hưởng các chính sách an sinh xã hội như gói hỗ trợ phụ nữ sinh đẻ an toàn. Chính sự am hiểu pháp luật của đội ngũ cán bộ nòng cốt đã tạo ra một môi trường pháp lý an toàn, thuận lợi cho cộng đồng dân tộc thiểu số.
Tuy nhiên, báo cáo của Trung ương Hội cũng thẳng thắn nhìn nhận những khó khăn trong việc duy trì hiệu quả các mô hình tại một số địa bàn rộng, dân cư phân tán. Năng lực điều hành đối thoại của cán bộ Hội cơ sở có nơi còn lúng túng, hay việc nắm bắt các hình thức bạo lực tinh thần, bạo lực kinh tế vẫn còn hạn chế. Những vướng mắc này đòi hỏi sự tiếp tục đầu tư, hỗ trợ kỹ thuật và hoàn thiện cơ chế trong giai đoạn tiếp theo 2026-2030.
.svg){kind=icon}
