'Đừng đưa ví mà không biết có bao nhiêu tiền'

Nhà nước không thể không kiểm soát trữ lượng khoáng sản, để doanh nghiệp được toàn quyền quyết định mức thuế phải nộp, bởi như thế chính là tạo đất cho tham nhũng.

- Nhà nước không thể không kiểm soát trữ lượng khoáng sản, để doanh nghiệp được toàn quyền quyết định mức thuế phải nộp, bởi như thế chính là tạo đất cho tham nhũng.

>> Sáng kiến Phòng chống tham nhũng Việt Nam 2011 (VACI)

Bàn tròn ngày 17/5 chuẩn bị cho Đối thoại phòng, chống tham nhũng (PCTN) cuối tháng này với chủ đề "Tăng cường minh bạch và trách nhiệm giải trình trong ngành công nghiệp khai khoáng ở Việt Nam" đã mổ xẻ các nguy cơ tham nhũng trong công nghiệp khai khoáng.

'Không giấy phép nào không theo quy hoạch'

Có sự đồng thuận cao từ các tham luận trình bày tại hội nghị khi chỉ ra những kẽ hở về cơ chế, chính sách trong quản lý và khai thác khoáng sản, khiến tham nhũng trong ngành đang thật sự là điểm nóng. Từ tham luận của Thanh tra Chính phủ, của nhóm nghiên cứu Trường ĐH Luật Hà Nội, Viện tư vấn Phát triển...

Kể cả với luật Khoáng sản sửa đổi sẽ có hiệu lực từ tháng 7 tới, dù chỉ ra rất nhiều điểm tiến bộ cả trong chiến lược, quy hoạch, rõ ràng về trách nhiệm chủ thể có liên quan, quy định phải công khai quy hoạch, nhất là quy định đấu giá quyền khai thác sẽ hạn chế cơ chế xin - cho..., nhưng TS Vũ Thu Hạnh - ĐH Luật Hà Nội vẫn nêu những nguy cơ tham nhũng có thể xuất hiện trong tất cả các khâu, từ quy hoạch, điều tra địa chất, thăm dò, khai thác.

Khai thác khoáng sản ở Cao Bằng. Ảnh: Kiên Trung
Hay như câu hỏi của ông Nguyễn Đức Quang (VP Luật sư Nguyễn An Quang và cộng sự), dù luật có cho phép tổ chức đấu giá bình đẳng, nhưng các doanh nghiệp nhà nước có nguồn lực rất lớn, làm sao khu vực tư nhân có thể cạnh tranh? Nhưng theo đại diện của Bộ Tài nguyên - Môi trường, Nhà nước chỉ ưu tiên cho một số khoáng sản quan trọng như dầu khí, than hay bô-xít, còn lại doanh nghiệp tư nhân "được thả sức cạnh tranh".

Bộ cũng khẳng định tất cả các giấy phép do bộ cấp, "không có cái nào không theo quy hoạch", thậm chí việc cấp phép cho khai thác titan đến năm 2010 chỉ là 460.000 tấn, đúng với quy hoạch đến năm 2010, còn sau 2010 muốn khai thác tiếp thì phải chờ có quy hoạch mới.

Điểm bất cập nhất của chính sách hiện tại là việc Nhà nước thu ngân sách hoàn toàn trên cơ sở doanh nghiệp khai báo trữ lượng cũng như giá thành phẩm, như ông Lại Hồng Thanh (Phó Chánh VP Bộ Tài nguyên - Môi trường) thừa nhận rằng cơ chế giám sát sản lượng khai thác chưa chặt chẽ.

Một thành viên đến từ ĐH Luật làm phép so sánh, "giống như bạn có một cái ví, nhưng hoàn toàn không biết trong ví có bao nhiêu tiền. Bạn đưa ví cho tôi, bảo tôi cứ đếm tiền trong ví, rồi cầm tiền đó đi tiêu, về thì thông báo là tiêu gì. Nghe thì có vẻ minh bạch, nhưng điểm quan trọng nhất là trong ví có bao nhiêu tiền thì bạn lại hoàn toàn không biết".

Câu hỏi được thảo luận là liệu khi khắc phục những sơ hở, bất cập trong luật và quy định thì có khắc phục được sai phạm không? Phải chăng do việc xử lý sai phạm chưa nghiêm nên không đủ tính răn đe?

Tụt hậu xa

Nhiều giải pháp PCTN đã được các đại biểu thảo luận sôi nổi, tập trung ở tính minh bạch, công khai, cơ chế giám sát các nguồn thu với sự tham gia của đầy đủ các bên liên quan. Trước đề xuất của nhiều đại biểu về việc công khai toàn bộ các giấy phép thăm dò, khai thác khoáng sản do các tỉnh cấp, chứ không chỉ giấy do Bộ Tài nguyên - Môi trường cấp như hiện nay, Cục phó Trịnh Xuân Bền (Cục Địa chất và khoáng sản Việt Nam) khẳng định sẽ làm, nhưng "phải lâu lâu một chút, vì kết nối giữa các địa phương, cập nhật liên tục sẽ phức tạp hơn, do nhiều giấy phép của địa phương rất nhỏ, có khi 6 tháng, 1 năm lại cấp một lần".

Kinh nghiệm của Indonesia cho thấy, việc áp dụng sáng kiến minh bạch ngành công nghiệp khai khoáng (EITI) giúp cải thiện môi trường đầu tư, tạo hình ảnh minh bạch của chính phủ cũng như của quốc gia, tăng cường trách nhiệm và quản trị tốt, thúc đẩy bền vững kinh tế và chính trị.

Đại diện của Tổ chức minh bạch quốc tế (TI) Indonesia, Rezki Wibobo đã chia sẻ kinh nghiệm về quá trình vượt qua những thách thức từ phía chính phủ, khi cũng như Việt Nam, ngành dầu khí đang do một công ty nhà nước kiểm soát, các thông tin về ngành hoàn toàn là bí mật, một cơ quan của chính phủ được phân công thực hiện việc giám sát. Tuy nhiên, chính Tổng thống là người quyết định áp dụng EITI. 

Đại diện Bộ Phát triển Anh thì nhấn mạnh đến lòng tin giữa các cơ quan hữu quan để tăng cường tính minh bạch, còn việc tham gia EITI là tiến trình quan trọng, không phải quyết định lựa chọn là thực hiện được ngay mà phải qua thử nghiệm.

"Tham nhũng trong công nghiệp khai khoáng ở Việt Nam cũng nghiêm trọng như một số lĩnh vực khác", theo nhận định của phó Chánh văn phòng Ban chỉ đạo TƯ về phòng chống tham nhũng Lê Văn Lân. TS Lê Đăng Doanh thì cho rằng "so với Indonesia, ta tụt hậu rất xa. Ta hãy thử thực hiện công khai minh bạch, nhấn vào một số trường hợp cụ thể, từ đó rút ra kinh nghiệm, để lần sau gặp lại có thể ghi nhận một số tiến bộ".

Khánh Linh

Chương trình Sáng kiến Phòng chống tham nhũng Việt Nam (VACI) 2011 với chủ đề: “Tăng cường liêm chính công và thực thi pháp luật góp phần phòng chống tham nhũng hiệu quả” sẽ hỗ trợ kinh phí trực tiếp ít nhất 20 ý tưởng khả thi nhằm phòng chống tham nhũng theo chủ đề trên để thực hiện, mỗi khoản tài trợ lên tới 290 triệu đồng.

Tất cả cơ quan nhà nước, các tổ chức, đoàn thể ở cấp địa phương đều có thể gửi đề án tham gia chương trình. Vòng chung kết cuộc thi và diễn đàn Trao đổi tri thức - hai hoạt động chính của chương trình - sẽ được tổ chức ngày 18-19/8/2011 tại Hà Nội.

VACI do Thanh tra Chính phủ, Ngân hàng Thế giới và các nhà đồng tài trợ: Chương trình Viện trợ phát triển Australia (AusAID), Bộ Phát triển quốc tế Vương quốc Anh (DFID-UK), Đại sứ quán Bỉ, Đại sứ quán Phần Lan và Đại sứ quán Thụy Điển tổ chức để hỗ trợ các ý tưởng sáng tạo nhằm giảm thiểu tham nhũng, tăng cường minh bạch, mang tới môi trường sống tốt đẹp hơn cho mọi người.

tin nổi bật

Toàn văn Tuyên bố chung Việt Nam - Hàn Quốc về quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện

VietNamNet trân trọng giới thiệu toàn văn Tuyên bố chung Việt Nam - Hàn Quốc về quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện.

Chủ tịch nước và Tổng thống Hàn Quốc chứng kiến lễ ký 9 văn kiện hợp tác

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc và Tổng thống Hàn Quốc Yoon Seok Yeol đã chứng kiến lễ ký 9 văn kiện hợp tác giữa bộ, ngành hai nước. Trong đó có bản ghi nhớ hợp tác công nghệ thông tin và truyền thông.

Hai vợ chồng tử vong trên đường đi làm về

Tối 5/12, Công an huyện Núi Thành (tỉnh Quảng Nam) xác nhận, trên địa bàn vừa xảy ra vụ tai nạn khiến hai vợ chồng tử vong.

Cấm đường lên Cửa khẩu Cầu Treo do sạt lở

Mưa lớn kéo dài khiến hàng trăm khối đất đá sạt lở, chắn ngang QL 8A. Do đó, đường lên Cửa khẩu Cầu Treo bị tê liệt hoàn toàn.

20 túi bột trắng nghi ma tuý trôi dạt vào bờ biển Quảng Ngãi

Ngày 5/12, Đồn biên phòng Sa Huỳnh (Bộ đội biên phòng tỉnh Quảng Ngãi) xác nhận, vừa thu giữ khoảng 20kg chất tinh thể màu trắng nghi ma tuý trôi dạt vào bờ biển địa phương.

Ông Phạm Văn Tuấn giữ chức Giám đốc Sở TT&TT Hải Phòng

Ông Phạm Văn Tuấn vừa được bổ nhiệm làm Giám đốc Sở TT&TT Hải Phòng. Trước đó, ông giữ chức Giám đốc Đài Phát thanh và Truyền hình thành phố này.

Trưởng Ban Tổ chức Trung ương: 'Thay thế cán bộ năng lực hạn chế không chờ hết nhiệm kỳ'

"Kịp thời thay thế cán bộ bị kỷ luật, cán bộ năng lực hạn chế, uy tín giảm sút mà không chờ hết nhiệm kỳ, hết thời hạn bổ nhiệm", Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Trương Thị Mai nói.

Đi bộ sang đường, người phụ nữ bị xe đầu kéo tông tử vong

Chiều nay (5/12), Công an huyện Châu Đức, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu đã khám nghiệm hiện trường, tiến hành điều tra nguyên nhân vụ tai nạn giao thông khiến một người phụ nữ tử vong tại chỗ.

Công an TP.Thủ Đức mời vợ chồng Tổng giám đốc Bệnh viện FV làm việc

Đại diện truyền thông của Bệnh viện FV xác nhận chiều 5/12,  vợ chồng ông Jean Marcel Guilion đã có mặt tại trụ sở Công an phường Thảo Điền để làm việc theo giấy mời của công an.

Ông Đặng Trí Dũng giữ chức Bí thư TP Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng

Ông Đặng Trí Dũng, 46 tuổi, Phó Chủ tịch UBND Lâm Đồng được điều động giữ chức Bí thư Thành ủy Đà Lạt nhiệm kỳ 2020-2025.

Việt Nam và Hàn Quốc nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện

Phát biểu trước báo giới chiều 5/12, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc và Tổng thống Hàn Quốc Yoon Suk-yeol cho biết, Việt Nam và Hàn Quốc chính thức nâng cấp quan hệ từ Đối tác hợp tác chiến lược lên Đối tác chiến lược toàn diện.

Người dân phấn khởi khi hàng cây xanh ở Hà Nội được tháo gông sắt

Chiều 5/12, công nhân bắt đầu tháo gông sắt cho hàng cây tại ngách 44/460 Khương Đình, phường Hạ Đình (Thanh Xuân, Hà Nội). Người dân sinh sống tại đây bày tỏ niềm vui khi từ nay cây được sinh trưởng bình thường.

Thượng tá Lê Phi Hùng giữ chức Phó Giám đốc Công an Quảng Trị

Thượng tá Lê Phi Hùng, Trưởng phòng An ninh nội địa ( Công an tỉnh Quảng Trị) vừa được Bộ trưởng Bộ Công an bổ nhiệm giữ chức Phó Giám đốc Công an tỉnh này.

Hành động đẹp của tài xế taxi ở Huế dành cho 2 nữ du khách Pháp

Sau khi phát hiện 2 nữ du khách người Pháp quên túi xách trên xe của mình, tài xế taxi ở Huế nhanh chóng quay lại điểm trả khách, tìm khổ chủ để trao trả tài sản.

Công an tìm chủ sở hữu xe Mercedes G63 gắn biển giả ở TPHCM

Công an quận 7, TP.HCM vừa phát đi thông báo truy tìm chủ sở hữu của siêu xe Mercedes G63 gắn biển giả mà đơn vị này đang tạm giữ để điều tra.