Giảm nghèo thông tin giai đoạn 2026 - 2035: Chuyển đổi số là đòn bẩy đột phá

Xóa bỏ "vùng lõm" thông tin

Giai đoạn 2026-2035 đánh dấu bước ngoặt xóa bỏ "khoảng cách số", đưa công nghệ cao vào phổ biến thông tin và nâng cao kỹ năng cho người dân. Chuyển đổi số không chỉ là công cụ mà còn là đòn bẩy chiến lược để xây dựng nền tảng giảm nghèo đa chiều bền vững.

Trong dòng chảy của cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ tư, thông tin không còn là một dịch vụ xa xỉ mà đã trở thành quyền cơ bản, một loại "lương thực" tinh thần thiết yếu cho sự phát triển. Giai đoạn 2026-2035 tiếp tục xác định thiếu hụt thông tin là một trong sáu chiều thiếu hụt quan trọng của hộ nghèo. Sự thiếu hụt này không chỉ dừng lại ở việc không có thiết bị nghe nhìn, mà nguy hiểm hơn là sự "đói" tri thức, "nghèo" kỹ năng để vận hành cuộc sống trong môi trường số. Mục tiêu đến năm 2030, việc đảm bảo 100% các xã đặc biệt khó khăn sở hữu hạ tầng thông tin hiện đại không chỉ là lời cam kết về kỹ thuật, mà còn là một chiến dịch nhân văn nhằm xóa bỏ ranh giới vô hình giữa miền xuôi và miền ngược, giữa thành thị và những bản làng xa xôi nhất.

Đầu tư hạ tầng số tại vùng sâu, vùng xa không đơn thuần là dựng lên những trạm phát sóng hay kéo những đường dây cáp quang băng thông rộng. Đó thực chất là việc xây dựng một "hệ sinh thái cơ hội". Khi luồng dữ liệu tốc độ cao len lỏi đến từng hộ gia đình dân tộc thiểu số, nó mở ra những cánh cửa trực tiếp kết nối họ với thị trường lao động toàn cầu và kho tàng tri thức nhân loại. Thay vì phải chờ đợi sự hướng dẫn trực tiếp từ cán bộ khuyến nông theo định kỳ, giờ đây, người nông dân có thể chủ động tìm kiếm kỹ thuật canh tác thích ứng với biến đổi khí hậu, cách phòng trừ sâu bệnh bằng công nghệ sinh học ngay trên chiếc điện thoại thông minh. Sự chủ động này giúp thay đổi tư duy sản xuất từ "tự cung tự cấp" sang kinh tế hàng hóa, giúp họ tránh được tình trạng sản xuất manh mún, tự phát và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị nông sản toàn cầu.

Tuy nhiên, thực tiễn đã chứng minh rằng nếu hạ tầng là "con đường" thì kỹ năng số chính là "phương tiện" để người dân đi tới đích. Chính vì vậy, trọng tâm của chương trình giảm nghèo thông tin giai đoạn này là chiến lược đào tạo mỗi người dân trở thành một "công dân số". Điều này bao gồm khả năng nhận diện thông tin chính thống, kỹ năng sử dụng các dịch vụ công trực tuyến, và đặc biệt là năng lực thương mại điện tử. 

 Khi thông tin trở thành nguồn lực sản xuất, nó sẽ tạo ra những giá trị thặng dư bền vững, giúp người dân tự bảo vệ mình trước những rủi ro trên không gian mạng và sự biến động thất thường của thị trường.

Quản trị thông minh và tầm nhìn hướng tới quốc gia phát triển 

Một điểm khác biệt mang tính đột phá của Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 – 2035 nằm ở tư duy quản trị dựa trên dữ liệu. Bước sang giai đoạn mới, chuyển đổi số đóng vai trò là "chìa khóa" để minh bạch hóa và cá nhân hóa chính sách. Việc số hóa toàn bộ dữ liệu về hộ nghèo, điều kiện sinh kế, và khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản cho phép Chính phủ có cái nhìn đa chiều, xuyên suốt từ Trung ương đến địa phương. Đây là cơ sở để thực hiện chiến lược hỗ trợ phù hợp, tức là mỗi hộ nghèo sẽ nhận được một gói giải pháp riêng biệt, phù hợp với hoàn cảnh và năng lực nội sinh của chính họ, thay vì những gói hỗ trợ cào bằng như trước đây.

Chuyển đổi số trong quản trị còn là "chất xúc tác" để tối ưu hóa bộ máy công quyền. Một hệ thống dữ liệu liên thông giữa các bộ, ngành sẽ giúp ngăn chặn triệt để tình trạng trùng lặp đối tượng hoặc trục lợi chính sách, đảm bảo từng đồng ngân sách của Nhà nước và các nguồn lực xã hội được chuyển đến đúng địa chỉ, đúng thời điểm. Khi các thủ tục hành chính liên quan đến an sinh xã hội được đơn giản hóa qua môi trường số, người nghèo sẽ giảm bớt được chi phí cơ hội và thời gian đi lại, tạo điều kiện thuận lợi nhất để họ tập trung vào lao động sản xuất. 

Minh chứng rõ nét nhất là thành quả của giai đoạn 2021 - 2025, khi tỷ lệ hộ nghèo đa chiều đã giảm xuống mức ấn tượng 1,3%. Kết quả này không đến từ sự bao cấp thụ động, mà là thành quả của sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa khoa học - công nghệ với tinh thần tự lực của người dân dưới sự dẫn dắt của một hệ thống quản trị minh bạch.

Hành trình đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045 là một cuộc chạy đua tiếp sức đầy kỳ vọng. Trong hành trình đó, tinh thần "không để ai bị bỏ lại phía sau" được hiện thực hóa bằng sức mạnh của kết nối và công nghệ. Giảm nghèo thông tin chính là trao cho những người yếu thế chiếc "cần câu" hiện đại nhất. Phổ cập thông tin và chuyển đổi số chính là nền tảng để mỗi người dân, dù ở vùng sâu vùng xa, đều có cơ hội đổi đời và cùng dân tộc bước vào kỷ nguyên mới.