Hoàn thiện hạ tầng, nâng khả năng tiếp cận
Giảm nghèo về thông tin là một trụ cột quan trọng trong chiến lược giảm nghèo đa chiều ở Việt Nam. Trong bối cảnh tri thức và công nghệ trở thành nguồn lực cốt lõi của phát triển, việc bảo đảm quyền tiếp cận thông tin cho người dân, đặc biệt tại vùng sâu, vùng xa, mang ý nghĩa quyết định đối với mục tiêu giảm nghèo bền vững.
Theo chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2021 – 2025, thiếu hụt thông tin được xác định là một trong những chỉ số quan trọng trong nhóm dịch vụ xã hội cơ bản. Cách tiếp cận này thể hiện sự chuyển biến rõ rệt trong tư duy chính sách, giảm nghèo không còn bó hẹp ở thu nhập mà mở rộng sang khả năng tiếp cận các dịch vụ thiết yếu như y tế, giáo dục, tín dụng, nhà ở, nước sạch và thông tin. Khi người dân có thông tin đầy đủ, họ có điều kiện hiểu đúng chính sách, nhận diện cơ hội và chủ động cải thiện cuộc sống.
Chương trình giảm nghèo về thông tin được thiết kế với ba mục tiêu trọng tâm: hỗ trợ người dân vùng khó tiếp cận dịch vụ viễn thông; nâng cao năng lực hệ thống thông tin cơ sở; bảo đảm 100% xã đặc biệt khó khăn, xã đảo, huyện đảo có đài truyền thanh và điểm cung cấp thông tin công cộng. Đây là nền tảng quan trọng để thu hẹp khoảng cách tiếp cận thông tin giữa các vùng miền.
Thực tiễn triển khai cho thấy, hạ tầng thông tin cơ sở đã được đầu tư đồng bộ. Hệ thống loa truyền thanh, bảng tin cộng đồng, tài liệu hướng dẫn, các buổi sinh hoạt thôn bản tiếp tục được duy trì và phát huy hiệu quả. Những kênh truyền thống này giữ vai trò đặc biệt quan trọng tại các địa bàn còn hạn chế về công nghệ, giúp thông tin đến với người dân theo cách gần gũi, dễ hiểu, dễ áp dụng.
Nội dung truyền thông ngày càng được thiết kế phù hợp với từng nhóm đối tượng, tập trung vào kiến thức sản xuất, thị trường lao động, chăm sóc sức khỏe, bình đẳng giới và các chính sách hỗ trợ.
Kết quả giai đoạn 2021 – 2025, cả nước đã sản xuất 8.173 chương trình phát thanh và 1.878 chương trình truyền hình phục vụ công tác thông tin cơ sở. Hơn 3.980 đầu báo in được phát hành rộng rãi, góp phần đưa thông tin chính thống đến với người dân, nhất là tại các khu vực khó khăn.
Song song với đó, hơn 66.160 tin, bài, ảnh; 34.730 tệp dữ liệu điện tử; 8.372 sản phẩm truyền thông cùng hàng nghìn sản phẩm khác được đăng tải trên các nền tảng số. Sự đa dạng này tạo nên hệ sinh thái thông tin phong phú, giúp người dân tiếp cận tri thức nhanh chóng và thuận tiện hơn.
Đặc biệt, hơn 884 lớp tập huấn, hội nghị đào tạo đã được tổ chức, thu hút trên 97.714 lượt cán bộ tham gia. Đây là lực lượng nòng cốt, trực tiếp đưa thông tin đến từng hộ dân, góp phần bảo đảm tính chính xác, kịp thời và hiệu quả của công tác truyền thông cơ sở.
Chuyển đổi số thúc đẩy hiệu quả truyền thông
Cùng với việc củng cố hệ thống thông tin cơ sở, ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số đang mở ra hướng đi mới, tạo bước đột phá trong công tác giảm nghèo thông tin trên phạm vi cả nước.
Các cơ quan, đơn vị, địa phương đã chủ động xây dựng và phát hành nhiều ấn phẩm điện tử, cẩm nang hướng dẫn về cơ chế chính sách, sổ tay nghiệp vụ triển khai chương trình giảm nghèo bền vững. Hơn 309 xuất bản phẩm mới đã được biên soạn, trong đó có nhiều sản phẩm điện tử có giá trị sử dụng lâu dài. Đồng thời, 36 xuất bản phẩm tiêu biểu được lựa chọn để phát hành dưới dạng số, cùng với 2.378 sản phẩm báo chí thiết yếu được biên tập, khai thác phục vụ công tác tuyên truyền.
Điểm nổi bật trong giai đoạn này là việc đẩy mạnh sử dụng các nền tảng số để truyền tải thông tin. Website, mạng xã hội, ứng dụng di động trở thành kênh thông tin quan trọng, giúp người dân tiếp cận nhanh chóng các chính sách hỗ trợ, hướng dẫn kỹ thuật sản xuất, thông tin thị trường.
Nhờ đó, người dân từng bước hình thành thói quen chủ động tìm kiếm thông tin. Từ chỗ thụ động tiếp nhận, họ chuyển sang khai thác thông tin như một nguồn lực phục vụ sản xuất và đời sống. Đây là sự thay đổi có ý nghĩa lâu dài, góp phần nâng cao năng lực tự chủ của người dân trong quá trình phát triển.
Thực tiễn từ nhiều địa phương đã cho thấy hiệu quả rõ rệt của mô hình kết hợp giữa truyền thông cơ sở và nền tảng số. Tại các tỉnh miền núi, vùng sâu, thông tin về chính sách vay vốn, mô hình kinh tế, kỹ thuật sản xuất được truyền tải trực tiếp qua các cuộc họp thôn, sinh hoạt hội, đồng thời được cập nhật trên các kênh số để người dân tra cứu khi cần.
Nhờ tiếp cận thông tin đầy đủ, nhiều hộ gia đình đã mạnh dạn thay đổi phương thức sản xuất, áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, mở rộng quy mô kinh doanh. Thu nhập được cải thiện, đời sống từng bước ổn định, tạo nền tảng cho phát triển bền vững.
Bên cạnh đó, chuyển đổi số còn góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, minh bạch hóa thông tin và tăng cường sự tham gia của người dân. Khi thông tin được công khai, dễ tiếp cận, người dân có điều kiện giám sát, phản hồi, từ đó nâng cao chất lượng thực thi chính sách.
Tuy nhiên, quá trình này cũng đặt ra không ít thách thức, đặc biệt là sự chênh lệch về kỹ năng số giữa các vùng, các nhóm dân cư. Điều này đòi hỏi sự kiên trì, đồng bộ trong triển khai các giải pháp nâng cao năng lực số cho người dân và đội ngũ cán bộ cơ sở.
Trong giai đoạn tới, việc tiếp tục duy trì, khai thác hiệu quả các kênh thông tin cơ sở gắn với đẩy mạnh chuyển đổi số sẽ là hướng đi chiến lược. Khi thông tin trở thành nguồn lực phát triển, người dân sẽ có thêm điều kiện để vươn lên, từng bước thoát nghèo một cách bền vững.
.svg){kind=icon}
