Thay vì giao bài tập nặng nề trong kỳ nghỉ Tết, một giáo viên Lịch sử chọn cách giao cho học sinh những nhiệm vụ gắn với trải nghiệm truyền thống. Theo thầy, ép trẻ học dịp Tết có thể vô tình tạo áp lực và làm mất đi ý nghĩa của kỳ nghỉ đoàn viên.
Giáo sư Trương Nguyện Thành sinh năm 1962, là tiến sĩ khoa học ngành hóa tính toán, được Đại học Minnesota (Mỹ) cấp bằng năm 1990. Cũng trong năm này, ông giành Giải thưởng của Hội đồng Khoa học quốc gia Mỹ. Sau đó, ông tiếp tục nghiên cứu sau tiến sĩ trong lĩnh vực mô phỏng cơ cấu sinh lý.
Muốn phát huy khả năng sáng tạo thì phải gỡ bỏ định kiến
Năm 1992, ông trở thành giáo sư chính thức, giảng dạy môn hóa lượng tử tại Đại học Utah (Mỹ). Một năm sau, ông được vinh danh là “một trong những nhà khoa học trẻ có nhiều triển vọng của Mỹ”. Đến năm 2002, khi mới 41 tuổi, ông được phong hàm giáo sư cao cấp - một học hàm giáo sư cao cấp trong hệ thống đại học Mỹ.
Con đường khoa học của GS Trương Nguyện Thành gắn với các phòng thí nghiệm, giảng đường và những chuẩn mực học thuật khắt khe. Nhưng song song với đó vẫn là một sợi dây văn hóa chưa bao giờ đứt đoạn: Đó là Tết.
Năm 2007, theo lời mời của Phó Chủ tịch UBND TPHCM khi đó là GS Nguyễn Thiện Nhân, ông về nước diễn thuyết về vai trò của khoa học và công nghệ tính toán, đồng thời được giao xây dựng đề án thành lập Viện Khoa học và Công nghệ Tính toán TPHCM. Tuy nhiên, phải đến năm 2017, khi đảm nhiệm vị trí Phó hiệu trưởng điều hành Trường ĐH Hoa Sen, ông mới có cơ hội đón một cái Tết trọn vẹn tại Việt Nam.
Thời điểm ấy, ông Thành gây chú ý dư luận khi xuất hiện trước sinh viên với quần short, áo phông trong một buổi giảng về sáng tạo. Trước những ý kiến trái chiều, GS Trương Nguyện Thành cho biết đó không phải là sự phá cách ngẫu hứng, mà là một chủ ý sư phạm.
“Muốn phát huy khả năng sáng tạo thì phải gỡ bỏ định kiến và những giới hạn tư duy mà lâu nay chúng ta tự áp đặt. Tôi đã giảng bài trong bộ vest quen thuộc, sau đó xin sinh viên chờ một phút để thay trang phục. Khi quay lại với quần short và áo phông, cả lớp ồ lên. Chính phản ứng đó là bài học trực quan về việc chúng ta bị chi phối bởi khuôn mẫu như thế nào”, ông chia sẻ.
Tết vẫn là thời điểm của kết nối
Cũng trong năm ấy, lần đầu tiên sau 37 năm xa quê, GS Trương Nguyện Thành ăn Tết ở Việt Nam, nơi chôn nhau cắt rốn. Ông nói rằng suốt nhiều năm làm giáo sư tại Mỹ, Tết thường rơi vào giữa học kỳ nên không có cơ hội trở về. Việc “ăn Tết quê nhà” vì thế không chỉ là một chuyến về nước, mà là một trải nghiệm mang tính bù đắp.
Tuy nhiên, cái Tết đầu tiên ấy diễn ra trong bối cảnh ông khá bận rộn với công việc tại Trường ĐH Hoa Sen, đặc biệt là mùa tuyển sinh được xem là sống còn sau giai đoạn nội bộ nhà trường gặp nhiều biến động. Vợ ông về Việt Nam và mọi việc sắm sửa Tết đều do bà lo liệu.
Theo GS Trương Nguyện Thành, không khí Tết đậm nhất từ ngày 23 tháng Chạp đến mùng Một. “Những ngày giáp Tết, đi làm về thấy đường xá đông đúc, quán xá nhộn nhịp, mọi người hớn hở mua sắm, nhân viên chuẩn bị về quê… tôi thấy vui và nhớ lại cảm giác háo hức đón Tết thời trẻ”, ông nói.
Đón Tết ở quê hương, ngày mùng Một, ông giữ truyền thống lễ gia tiên. Còn ở Mỹ, mỗi dịp Tết, ông thường chở vợ đi chùa, đồng thời duy trì thói quen gói bánh tét - một cách giữ Tết giữa đời sống phương Tây.
“Tại Mỹ, tôi thường nhận được lời chúc Tết từ học trò Việt Nam và Trung Quốc. Khi về Việt Nam, tôi cũng có người đến chúc Tết, nhưng tôi thừa nhận đã phải làm quen lại với văn hóa thăm hỏi đầu năm sau nhiều năm xa xứ", ông kể.
Mâm cỗ Tết ở quê nhà của gia đình ông cũng như bao gia đình Việt khác, có bánh tét ăn với dưa món, củ kiệu, tôm khô, trứng vịt bắc thảo. Sau khi quyết định về hưu sống ở Việt Nam, ông có nhiều cơ hội hơn ăn Tết ở quê nhà. Dịp Tết, ông hay chọn cách đạp xe xuyên qua nhiều tỉnh thành, không ở cố định một nơi. Có năm, ông ở Đà Lạt ngày mùng Một rồi tiếp tục hành trình từ mùng Hai.
Từ trải nghiệm của mình, GS Trương Nguyện Thành nhìn nhận Tết không chỉ như một lễ nghi văn hóa, mà còn là một bài toán của thời đại hội nhập. “Nếu một công ty Việt có hợp đồng cung cấp dịch vụ cho nước ngoài, trong khi nhân viên nghỉ Tết về quê, còn 90% thế giới vẫn làm việc bình thường, doanh nghiệp sẽ giải quyết thế nào? Mỗi lựa chọn đều có cái được và cái mất. Có những giá trị không thể cân đo đong đếm”, ông đặt vấn đề.
Dù ở Mỹ hay Việt Nam, với ông, Tết vẫn là thời điểm của kết nối. Gần đây, ông duy trì việc gói bánh tét tất niên cùng một số học viên KiDao lâu năm như một cách tạo không gian gặp gỡ, chia sẻ. “Tết là dịp để củng cố các mối quan hệ thân thiết. Vì thế, việc mọi người về quê dịp Tết là một nét văn hóa rất đáng trân trọng và gìn giữ”, ông nói.
Với GS Trương Nguyện Thành, sau 37 năm, Tết không chỉ là sự trở về của một con người, mà còn là cuộc đối thoại giữa ký ức và hiện tại, giữa truyền thống và thế giới phẳng, nơi những giá trị không dễ gọi tên nhưng vẫn bền bỉ tồn tại qua thời gian.
Chuyên gia giáo dục nhận định việc giao quá nhiều bài tập dịp Tết gây áp lực và làm giảm ý nghĩa kỳ nghỉ. Thay vào đó, thầy cô nên giao nhiệm vụ nhẹ nhàng để học sinh vừa giữ nhịp học vừa được nghỉ ngơi đúng nghĩa.
Sinh viên quốc tế theo học tại Trường ĐH Hà Nội thích thú khi được trải nghiệm các hoạt động trong dịp Tết cổ truyền của Việt Nam như gói bánh chưng, làm nem rán, tham gia trò chơi dân gian...
.svg){kind=icon}
