Đảo Great Nicobar, điểm cực nam của Ấn Độ, nằm gần bờ biển của Thái Lan, Malaysia và Indonesia hơn là đất liền Ấn Độ. Kể từ chuyến thăm của cố Thủ tướng Indira Gandhi năm 1984, chưa có người đứng đầu chính phủ Ấn Độ nào tới thăm hòn đảo này. New Delhi thậm chí còn không điều tra dân số trên đảo một cách đầy đủ mà chỉ dựa vào ước tính dân số. Theo ước tính mới nhất, chưa đầy 10.000 người đang sinh sống trên hòn đảo này.

Tuy nhiên, đảo Great Nicobar đang là tâm điểm của một cơn bão chính trị xoay quanh dự án trị giá 11 tỷ USD. Chính phủ của Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi đã lên kế hoạch biến Great Nicobar thành một tiền đồn chiến lược và kinh tế quan trọng ở Ấn Độ Dương.

Hình ảnh dự án xây dựng trên đảo Great Nicobar. Ảnh: Ảnh: Raksha Ainrveda
Hình ảnh dự án xây dựng trên đảo Great Nicobar. Ảnh: Raksha Ainrveda

Ấn Độ muốn biến Great Nicobar thành một trung tâm chiến lược mới

Theo hãng tin Al Jazeera, chính phủ của Thủ tướng Modi đã bật đèn xanh cho các kế hoạch xây dựng một cảng trung chuyển, một sân bay dân sự - quân sự, một nhà máy điện, cơ sở hạ tầng du lịch và một đô thị cho 350.000 người trên đảo Great Nicobar.

Trong kế hoạch ban đầu, chính phủ Ấn Độ đã nhấn mạnh khía cạnh kinh tế của thương mại hàng hải là lý do chính đáng cho dự án. Tuy nhiên, trước những lời chỉ trích ngày càng tăng của các tổ chức giám sát môi trường toàn cầu và lãnh đạo đối lập ở New Delhi, chính phủ Ấn Độ đã chuyển hướng diễn giải, coi dự án này là trọng tâm trong các mục tiêu chiến lược của nước này tại khu vực lân cận.

Cuộc đối đầu giữa Mỹ và Iran tại một trong những tuyến đường biển quan trọng nhất thế giới đã thúc đẩy tầm nhìn đó và nhắc nhở về tầm quan trọng của việc nắm giữ một vị trí có thể phục vụ các mục tiêu quân sự lẫn kinh tế tại một tuyến đường biển chiến lược, trong trường hợp này là eo biển Malacca. Tuyến hàng hải này cũng đặc biệt quan trọng với Trung Quốc khi khoảng 2/3 lượng dầu thô nhập khẩu và 2/3 kim ngạch thương mại của đại lục phải đi qua eo biển này.  

Ông Shekhar Sinha, cựu Phó tư lệnh Hải quân Ấn Độ nhận định: "Hòn đảo này có giá trị chiến lược vì nó nằm ngay cửa eo biển Malacca". 

Đảo Great Nicobar trong kế hoạch lớn của Ấn Độ

Nằm ở phía đông nam của Vịnh Bengal, đảo Great Nicobar cách đất liền Ấn Độ gần 1.600km, gần lối vào phía tây của eo biển Malacca. Đảo này nằm liền kề với các tuyến đường Đông - Tây, chuyên vận chuyển hàng hóa và vật tư giữa Vùng Vịnh, châu Âu và Đông Á, bao gồm Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc.

Vị trí địa lý đó biến Great Nicobar thành một vị trí quan trọng tiềm năng đối với Ấn Độ, cho phép nước này giám sát eo biển Malacca. Trong những tuần gần đây, chính phủ của Thủ tướng Modi ngày càng thừa nhận giá trị chiến lược của hòn đảo này.

Trong một thông cáo báo chí đưa ra hồi tháng 5, chính phủ Ấn Độ cho biết: "Dự án Great Nicobar là một dự án chiến lược nhằm tăng cường sự hiện diện của Ấn Độ tại Biển Andaman và Đông Nam Á. Nó được thiết kế để tăng cường an ninh quốc gia, sự hiện diện chiến lược và quốc phòng của Ấn Độ, đồng thời củng cố vị thế kinh tế của các đảo và đẩy nhanh sự phát triển toàn diện trong khu vực”.

Kế hoạch của New Delhi nhanh chóng vấp phải sự phản kháng mạnh mẽ, gồm cả từ cư dân trên đảo, những người đã từ chối nhường đất để xây dựng và đã đệ đơn kiện chống lại kế hoạch của chính phủ tại nhiều tòa án.

Dự án của chính phủ Ấn Độ dự kiến được triển khai trên diện tích 166,1km2, chiếm khoảng 16% diện tích toàn bộ đảo. Một nửa diện tích này trùng với các khu bảo tồn của bộ lạc, nơi người Shompen sinh sống. Tháng 2/2024, hàng loạt chuyên gia đã viết thư cho Tổng thống Ấn Độ Droupadi Murmu, cảnh báo rằng dự án này sẽ là “án tử hình đối với người Shompen, một bộ lạc săn bắn hái lượm bán du mục sống trong các khu rừng rậm rạp".

Các nhà hoạt động môi trường cũng khuyến cáo dự án sẽ gây xáo trộn nghiêm trọng cho hệ sinh thái mong manh của đảo Great Nicobar vì nó đòi hỏi phá rừng quy mô lớn, cải tạo bờ biển và xây dựng cơ sở hạ tầng tại một trong những hệ sinh thái đảo đa dạng sinh học nhất của Ấn Độ.