Không chỉ là tuyến hàng hải chiến lược hàng đầu thế giới, eo biển Hormuz cũng là khu vực nổ ra nhiều cuộc xung đột quân sự. Những sự kiện được liệt kê dưới đây cho thấy eo biển Hormuz từng trở thành “sàn đấu” của những cường quốc quân sự như thế nào.
Theo trang History Today, chiến tranh Iran - Iraq là một trong những cuộc xung đột khốc liệt nhất ở Trung Đông trong nửa cuối thế kỷ 20, khi thương vong của hai bên lên đến hàng trăm nghìn người. Khác với Chiến tranh Thế giới lần thứ nhất khi hầm hào là chiến trường trọng điểm, cuộc xung đột giữa Iran và Iraq trải dài từ khu vực biên giới giữa hai nước đến tận Vịnh Ba Tư và eo biển Hormuz. Trong nhiều năm, hàng trăm tàu hàng và các hạ tầng năng lượng đã trở thành mục tiêu tập kích của hai bên.
"Cuộc chiến tàu chở dầu" ở Trung Đông
Trong khoảng thời gian từ năm 1981 - 1983, các vụ tấn công của quân đội Iraq chủ yếu nhằm vào các tàu thuyền của Iran ở khu vực phía bắc Vịnh Ba Tư. Trong những chiến dịch tấn công như vậy, Baghdad đã điều động các máy bay chiến đấu như MiG-23, Mirage F-1 cùng trực thăng Super Felon được trang bị các tên lửa chống hạm Exocet.
Tuy nhiên, một số tàu thuyền treo cờ của các quốc gia khác dần bị kéo vào cuộc xung đột. Vào tháng 5/1982, trong lúc bốc dỡ dầu trên hòn đảo Kharg, tàu chở dầu Atlas 1 của Thổ Nhĩ Kỳ Iran đã trở thành phương tiện dân sự đầu tiên dính đạn lạc do giao tranh trong khu vực.
Mọi chuyện dần mất kiểm soát khi Pháp vào năm 1984 quyết định bán mẫu tiêm kích Super Etendard cho Iraq. Động thái này giúp chính quyền Baghdad đẩy mạnh việc bắn phá mạng lưới hạ tầng khai thác dầu mỏ của Iran với mục tiêu tạo ra áp lực kinh tế với Tehran.
Theo History Today, chính quyền Iran cùng năm đã bắt đầu có hành động đáp trả bằng cách thực hiện nhiều vụ tấn công vào những tàu thuyền thương mại có liên hệ với Baghdad, trong đó có các tàu hàng của một số nước được cho là “đồng minh của Iraq ở Vịnh Ba Tư và trên trường quốc tế”.
Do thiếu những hệ thống tên lửa hiện đại như Exocet, quân đội Iran đã dựa vào các loại khí tài như AS 12 và Mavericks để tấn công tàu thuyền có liên hệ với Iraq. Mục tiêu được các lực lượng Tehran nhắm đến là những tàu chở dầu có kích thước lớn. Dù phần lớn đòn tấn công không thể đánh chìm tàu hàng Iraq nhưng các khoang sinh hoạt của thủy thủ đoàn lại rất dễ bị tổn thương trước sức công phá của tên lửa.
Các cuộc bắn phá lẫn nhau giữa Iran và Iraq ở Vịnh Ba Tư và eo biển Hormuz đã khiến ngành vận tải biển quốc tế chịu áp lực nặng nề, nhất là những quốc gia Vùng Vịnh. Đến năm 1987, Mỹ và một số quốc gia đã phải triển khai quân đến Vịnh Ba Tư.
Tàu chiến Mỹ trở thành mục tiêu bị tấn công
Tuy nhiên, sự hiện diện trên của quân đội Mỹ ở Vùng Vịnh không khiến tình hình dịu bớt căng thẳng. Thậm chí, tàu chiến của Mỹ còn trở thành mục tiêu của một vụ bắn nhầm.
Vào ngày 17/5/1987, chiến hạm USS Stark hứng đòn tấn công từ 2 tên lửa Exocet được phóng từ chiến đấu cơ của Iraq. Theo một số báo cáo sau này, tàu USS Stark khi đó thuộc Lực lượng đặc nhiệm Trung Đông của Mỹ, được giao nhiệm vụ tuần tra ở ngoài khơi Ảrập Xêút gần khu vực nổ ra giao tranh.
Khoảng 22h09 đêm 17/5, chỉ huy tàu USS Stark là Glenn Brindel đã ra lệnh cho lính vận hành radio gửi thông điệp “yêu cầu nhận diện” đến một máy bay chiến đấu đang áp sát chiến hạm này. Tuy nhiên, phi công điều khiển chiến đấu cơ này không trả lời và chỉ vài phút sau đã cho phóng 2 tên lửa Exocet lần lượt ở các khoảng cách 35km và 24km nhằm vào chiến hạm Mỹ.
Quả tên lửa đầu tiên dù không phát nổ, nhưng khiến kho nhiên liệu trên tàu USS Stark bốc cháy và lan ra nhiều khu vực khác trên tàu. Quả tên lửa Exocet thứ 2 sau khi bắn trúng tàu đã phát nổ và tạo ra vết thủng rộng khoảng 3 - 4,6m. Các đòn tấn công đã khiến hệ thống phòng không lắp trên tàu chiến Mỹ tê liệt, khiến chỉ huy Brindel không thể ra lệnh bắn trả.
Cuộc tấn công khiến 37 thủy thủ thiệt mạng và 21 người khác bị thương. Vài ngày sau, chính quyền Iraq nhận trách nhiệm về vụ việc và giải thích viên phi công khi đó đã nhầm tàu chiến USS Stark là tàu chở dầu của Iran.
Hậu quả
Với việc xung đột Iran - Iraq kết thúc vào năm 1988, "cuộc chiến tàu chở dầu" cũng khép lại. Theo hãng thông tấn Al Jazeera, trong 7 năm (1981-1988), quân đội Iraq đã thực hiện 283 cuộc tấn công, trong khi phía Iran tiến hành 168 vụ. Giao tranh đã khiến 116 thủy thủ thiệt mạng, 37 người mất tích và 167 người bị thương.
Xung quanh eo biển Hormuz là một chuỗi gồm 7 hòn đảo nhỏ, tạo thành một tuyến phòng thủ tự nhiên giúp Iran trấn giữ tuyến hàng hải quan trọng này.
Việc Tehran tiếp tục phong tỏa eo biển Hormuz và Mỹ duy trì lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran trong khi hai bên chưa nối lại đàm phán đã khiến nhiều người lo ngại cuộc xung đột lâm vào bế tắc.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) vừa công bố hình ảnh các trực thăng tấn công AH-64 của nước này thực hiện giám sát hoạt động hàng hải ở eo biển Hormuz.
.svg){kind=icon}
