
Vai trò của tổ trưởng tổ dân phố, bí thư chi bộ đang đứng trước những yêu cầu rất khác nhau giữa khu dân cư truyền thống và các đại đô thị mới. Nhiều đại biểu HĐND Hà Nội cho rằng nếu vẫn áp dụng một khuôn mẫu chung về tiêu chuẩn, độ tuổi hay cơ chế hoạt động sẽ khó đáp ứng thực tiễn quản lý dân cư ngày càng phức tạp.
Tại thảo luận về nghị quyết quy định tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố và chính sách hỗ trợ người hoạt động không chuyên trách diễn ra tại kỳ họp chuyên đề (kỳ họp thứ 3) HĐND TP Hà Nội khóa 17 sáng nay, đại biểu Hoàng Thị Thúy Hằng, Bí thư kiêm Chủ tịch HĐND phường Tây Mỗ, cho biết thực tế ở địa phương cho thấy sự khác biệt rất lớn giữa khu dân cư truyền thống và các khu đô thị mới.
Theo bà Hằng, tại các khu dân cư truyền thống, tổ trưởng tổ dân phố, bí thư chi bộ hay trưởng ban công tác mặt trận thường là những người lớn tuổi, có uy tín cộng đồng, kinh nghiệm xử lý các mối quan hệ xã hội và được người dân tín nhiệm.

Tuy nhiên, ở các khu đô thị mới như Vinhomes Smart City, nơi cư dân đến từ nhiều địa phương khác nhau, tiêu chí lại hoàn toàn khác. Theo đại biểu Hoàng Thị Thúy Hằng, yếu tố quyết định không còn là tuổi tác hay uy tín truyền thống mà là sự năng động, khả năng am hiểu pháp luật, kỹ năng thuyết phục và tính chuyên nghiệp trong xử lý công việc.
Bà cho rằng trong bối cảnh chính quyền cơ sở đang đẩy mạnh chuyển đổi số, yêu cầu đối với đội ngũ tổ trưởng tổ dân phố, bí thư chi bộ ngày càng cao. Đây là lực lượng trực tiếp triển khai các nhiệm vụ tới từng hộ dân nên cần được nghiên cứu theo hướng chuyên nghiệp hóa hơn, tạo điều kiện thu hút người trẻ tham gia.
Có tổ dân phố hơn 3.000 hộ, dân số bằng cả một phường
Từ góc độ địa phương nông thôn, đại biểu Nguyễn Trọng Sơn, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Phú Oai, cho rằng việc xây dựng tiêu chuẩn chức danh cần bám sát thực tiễn.
Ông cho biết tại nhiều khu dân cư, những người có uy tín, được người dân tín nhiệm để giữ các vị trí trưởng thôn, bí thư chi bộ thường là người cao tuổi. Nếu quy định tiêu chuẩn quá cao hoặc quá cứng nhắc sẽ gây khó khăn trong quá trình lựa chọn nhân sự.

Theo ông Sơn, một thực tế khác là nhiều người cao tuổi dù rất có uy tín nhưng khả năng tiếp cận công nghệ thông tin còn hạn chế. Điều này có thể tạo ra khó khăn khi triển khai các hội nghị trực tuyến, ứng dụng số hay các nhiệm vụ quản lý mới ở cơ sở nếu không có lực lượng hỗ trợ đi kèm.
Một trong những vấn đề được nhiều đại biểu đặc biệt quan tâm là quy mô tổ dân phố tại các khu đô thị mới.
Đại biểu Phạm Quang Tuấn, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Kiều Phú, nhận định sau khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp được triển khai, vai trò của thôn, tổ dân phố sẽ càng quan trọng bởi đây là "tế bào", là cánh tay nối dài của chính quyền ở cơ sở.
Theo dự thảo, thôn ở khu vực xã dự kiến có từ khoảng 500 hộ trở lên, còn tổ dân phố ở phường khoảng 700 hộ. Tuy nhiên trên thực tế, quy mô dân cư giữa các tổ dân phố rất khác nhau. Có nơi chỉ hơn 700 hộ nhưng cũng có những tổ dân phố tại các khu đô thị, chung cư lên tới hơn 3.000 hộ dân.
Ông Tuấn cho rằng đây là vấn đề cần được tính toán kỹ về cơ chế, chính sách và con người. Bởi tại một số khu vực chung cư, khu đô thị lớn, nếu xác định địa giới không hợp lý thì số dân của một tổ dân phố có thể tương đương quy mô của cả một phường trước đây. Khi đó, áp lực quản lý, điều hành đối với đội ngũ cán bộ cơ sở sẽ rất lớn.
"Có những khu vực các tòa nhà, khu đô thị mà nếu xác định địa giới không cẩn thận thì số lượng dân cư sẽ bằng cả một phường trước đây", ông Tuấn nêu thực tế.
Đại biểu Phạm Quang Tuấn cũng cho rằng việc xây dựng tiêu chuẩn cán bộ cơ sở cần có độ mở nhất định. Theo ông, thực tế có nhiều người trên 70 tuổi nhưng vẫn có sức khỏe tốt, uy tín cao, điều hành hiệu quả các hoạt động ở địa bàn dân cư. Nếu quy định quá cứng về độ tuổi sẽ khó lựa chọn được những nhân sự phù hợp.
