Khi đội được xướng tên: vỡ òa, biết ơn và… một chút “không tin nổi”
Đội Giải Nhất nói cảm xúc đầu tiên là “bất ngờ và tự hào”. Đó là kiểu bất ngờ rất thật: bởi các bạn vừa trải qua những câu hỏi khó, vừa nhìn thấy những điểm thiếu của sản phẩm, nên tiếng gọi tên giống như một lời xác nhận: nỗ lực của cả đội đã được nhìn thấy.
Đội Giải Nhì gọi đó là hạnh phúc vì được tham gia một “cuộc thi vô cùng thú vị” và quan trọng hơn: họ học được từ sai lầm của chính mình. Có bạn nhớ nhất những đêm thức trắng, gần như hai đêm liền không ngủ trong hai tuần - một cái giá mà chỉ người từng chạy deadline mới hiểu.
Với đội Giải Ba (THPT Chuyên Nguyễn Tất Thành - Lào Cai), khoảnh khắc được xướng tên là “vỡ òa cảm xúc”, nhưng đi cùng là lòng biết ơn: biết ơn đồng đội, thầy cô, bố mẹ và biết ơn chính mình - vì đã không bỏ cuộc. Có những lời cảm ơn nghe giản dị, nhưng lại là “chứng chỉ” của trưởng thành.
Nhìn lại hành trình: từng mắc kẹt và tự gỡ
Đội Giải Nhất kể về lúc dự án gặp khó vì tính ứng dụng chưa thật sự cao, cả đội phải điều chỉnh rất nhanh. Họ cũng vật lộn với bài toán triển khai web: mô hình chạy local không đủ để thuyết phục, phải đưa lên nền tảng để mọi người truy cập được. Chính việc “đưa được mô hình lên web” trở thành bước ngoặt khiến sản phẩm hoàn chỉnh hơn.
Đội Giải Nhì nhắc lại thách thức thời gian và khối lượng việc khổng lồ. Nhưng điều đáng giá là sau đó, các bạn nhìn cuộc thi như một “cú hích” biến ý tưởng ấp ủ thành sản phẩm thật. Từ đây, cuộc thi không còn là nơi để chứng minh mình giỏi - mà là nơi để buộc mình làm đến cùng.
Đội Giải Ba (THPT Tây Úc) kể về “điểm mù” mà giám khảo chỉ ra - những góp ý khiến họ nhìn sản phẩm toàn diện hơn. Họ nói rõ: có giải thưởng là niềm vui, nhưng quý hơn là cơ hội kết nối và học hỏi chuyên gia, để biến dự án từ bài thi thành sản phẩm.
Và nhóm dự án sức khỏe tinh thần (Lào Cai) đi xa hơn khi nói về khảo sát áp lực, rào cản chi phí tư vấn, cả rào cản tâm lý “ngại bị đánh giá”. Đó là lúc một bài thi trở thành một câu chuyện xã hội, và người làm sản phẩm buộc phải nghĩ về an toàn, riêng tư và cách AI “đồng hành” thay vì phán xét.
Sự thay đổi trong tư duy: từ “AI mạnh” sang “AI có ích” và “AI có trách nhiệm”
Có một bước chuyển xuất hiện lặp đi lặp lại trong các câu trả lời: AI không còn là cuộc đua kỹ thuật, mà là bài toán con người. Các đội thi bắt đầu chú trọng bối cảnh sử dụng, đối tượng hưởng lợi và khả năng mở rộng; gắn với nhu cầu thực tế và trải nghiệm người dùng; hay “lấy con người làm trung tâm” và “làm công nghệ luôn phải đi kèm trách nhiệm”; AI là cộng sự sáng tạo, nhưng con người là người chỉ huy và chịu trách nhiệm cuối cùng.
Nếu phải chọn một “điểm chung của những người được gọi tên”, có lẽ đó là: các bạn biết tự đặt câu hỏi đúng và dám trả lời câu hỏi khó.
Bước ra khỏi cuộc thi, bước vào đời sống của sản phẩm
Sau ánh đèn, các đội không nói “chúng em sẽ dừng lại để ăn mừng”. Họ nói về roadmap. Đội Giải Nhất muốn tích hợp chatbot vào nền tảng web/app học Robotics, mở rộng nội dung từ lập trình sang cơ khí, điện tử để thành một hệ sinh thái kiến thức. Đội Giải Ba (THPT Tây Úc) muốn đưa ứng dụng lên live server và còn mong kết hợp AI với chuyên gia tư vấn nghề nghiệp để tăng độ tin cậy và tính nhân văn. Nhóm sức khỏe tinh thần nói về kiến trúc an toàn, quyền riêng tư và cá tính “người bạn đồng hành” có thể chuyển giữa an ủi cảm xúc và hỗ trợ tư duy. Dự án đèn Sophia muốn thử nghiệm trực tiếp với học sinh, lấy phản hồi thật để hoàn thiện sản phẩm - một thái độ “làm vì người dùng” rất rõ ràng. Dự án Aquanaut dự tính phát triển chuỗi series giáo dục: AI vừa là công cụ làm phim, vừa là nội dung dạy cách dùng AI có trách nhiệm.
Kỳ vọng lớn nhất của họ không phải “thêm giải”, mà là “thêm người dùng”, “thêm tác động”, “thêm phiên bản tốt hơn”.
Thông điệp gửi mùa sau: đừng đợi giỏi mới bắt đầu
Thông điệp chung mà nhiều đội gửi lại rất gần nhau: hãy bắt đầu từ điều bạn thật sự quan tâm; đừng áp lực phải làm dự án quá lớn; và quan trọng nhất là dám thử - dám sai - dám học.
Như một lời nhắn nhủ hãy theo đuổi ý tưởng từ trải nghiệm cá nhân, tập trung vào giá trị cho con người: “đừng sợ sai”, vì AI không chỉ là thuật toán mà là cách giải quyết vấn đề trong đời sống; ai cũng có thể tham gia, dù mới hay đã có kinh nghiệm - chỉ cần sẵn sàng học và trải nghiệm.
Giải thưởng chỉ là một cột mốc. Giá trị thật sự nằm ở hành trình, ở tư duy và ở năng lực đứng dậy viết tiếp phiên bản tiếp theo của chính mình!
(Nguồn: VLAB Innovation)
.svg){kind=icon}
