
Từ nhà nghiên cứu an ninh mạng đến phi hành gia
Người hướng dẫn tiến sĩ của Lai Ka-ying là Chow Kam-pui, giáo sư danh dự tại Trường Khoa học Máy tính và Dữ liệu thuộc Đại học Hong Kong (Trung Quốc).
Ông nhớ lại vào năm 2023, trong một buổi gặp mặt, Lai Ka-ying lần đầu tiết lộ với đồng nghiệp rằng cô đang tham gia tuyển chọn chuyên gia tải trọng cho chương trình vũ trụ có người lái của Trung Quốc. Thông tin này khiến nhiều người bất ngờ.
Các đồng nghiệp khi đó lo ngại cô khó có thể chịu đựng được những điều kiện khắc nghiệt của chuyến bay vũ trụ như trạng thái không trọng lực hay lực gia tốc lớn khi phóng tàu.

Tuy nhiên, Lai cho biết cô đã vượt qua các bài kiểm tra thể lực ban đầu. Nhóm nghiên cứu cũng nhắc tới việc cô sẽ phải xa 3 người con trong thời gian huấn luyện kéo dài. Nữ tiến sĩ thừa nhận sẽ rất nhớ các con, nhưng tin tưởng gia đình có thể sắp xếp ổn thỏa việc chăm sóc.
Từng phát triển hệ thống truy vết hàng giả trực tuyến
Lai Ka-ying hoàn thành chương trình cử nhân, thạc sĩ và tiến sĩ tại Đại học Hong Kong. Sau khi tốt nghiệp thạc sĩ chuyên ngành mật mã học năm 2007, cô tình nguyện tham gia nhóm nghiên cứu của giáo sư Chow để nghiên cứu về điều tra tội phạm công nghệ cao. Đến năm 2011, cô hoàn thành chương trình tiến sĩ.
Theo giáo sư Chow, Lai là người cực kỳ chú trọng chi tiết. Sự cẩn thận của cô thể hiện cả trong những việc nhỏ như nhắc đồng nghiệp tiêm vắc xin trước chuyến đi dự hội thảo khoa học ở Nam Phi.
Trong thời gian làm nghiên cứu sinh, Lai đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển hệ thống phối hợp với cơ quan hải quan địa phương nhằm theo dõi hàng giả trên các nền tảng đấu giá trực tuyến.
Chỉ sau một năm triển khai, hệ thống này đã hỗ trợ điều tra hơn 120 vụ việc và giải quyết thành công gần 70 vụ, góp phần nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật.

Theo The Standard, năng lực chuyên môn nổi bật của Lai cũng khiến giáo sư Chow tiến cử cô làm nhân chứng chuyên gia trong một vụ án lừa đảo mạng ngay cả trước khi cô tốt nghiệp. Sau này, cô gia nhập lực lượng cảnh sát để tiếp tục công việc trong lĩnh vực này.
Kỹ năng xử lý dữ liệu phù hợp với môi trường không gian
Dù nền tảng học thuật không liên quan trực tiếp tới kỹ thuật hàng không vũ trụ, giáo sư Chow cho rằng khả năng tập trung cao độ, sự kiên nhẫn, tư duy phân tích độc lập và năng lực xử lý lượng dữ liệu lớn của Tiến sĩ Lai khiến cô đặc biệt phù hợp với vai trò chuyên gia tải trọng.
Sau khi được chọn vào nhóm phi hành gia thứ tư và bước vào chương trình huấn luyện kéo dài hai năm, Giáo sư Chow cho biết ông không còn liên lạc trực tiếp với học trò cũ mà chỉ theo dõi hành trình của cô qua các phương tiện truyền thông.
Dù sứ mệnh sắp tới đầy áp lực, ông hoàn toàn tin tưởng Lai có thể vượt qua mọi thử thách.
Khi học trò cũ chuẩn bị lên Trạm vũ trụ Thiên Cung, Giáo sư Chow cho biết ông vừa vui mừng vừa hồi hộp.
Ông gửi lời chúc cô có một chuyến đi thuận lợi và hy vọng cô sẽ chụp được nhiều bức ảnh đẹp từ ngoài không gian.
Theo ông, việc quan sát và ghi lại hình ảnh Trái Đất từ quỹ đạo cũng chính là cách thể hiện rõ nét triết lý giáo dục cốt lõi của Đại học Hong Kong: Luôn giữ góc nhìn toàn cầu.


