Nỗi day dứt mang tên đồng đội
Ký ức chiến tranh vẫn vẹn nguyên trong tâm trí cựu chiến binh Nông Hải Dự, xã Tân Yên, tỉnh Tuyên Quang. Năm 1967, ông lên đường nhập ngũ, chiến đấu tại nhiều chiến trường ác liệt ở Đông Nam Bộ, làm nhiệm vụ quốc tế tại Campuchia, rồi tiếp tục bảo vệ biên giới phía Bắc. Năm 1985, ông phục viên trở về quê hương với thương tật của một bệnh binh hạng 2/3.
Thứ ông mang từ chiến trường trở về không chỉ là những tấm huân chương, mà còn là những cuốn sổ tay đã úa màu thời gian. Trong đó ghi cẩn thận tên tuổi, quê quán, ngày hy sinh và nơi an táng của những người đồng đội mà chính tay ông từng chôn cất giữa bom đạn.
"Đêm nào nhắm mắt tôi cũng thấy đồng đội. Tôi luôn nghĩ mình còn mắc nợ các anh một con đường về quê. Nếu mình không làm thì sau này ai sẽ chỉ lối cho gia đình họ?", ông Dự trầm ngâm.
Nỗi day dứt ấy trở thành động lực để năm 2013, sau khi biết đến một trang thông tin về mộ liệt sĩ trên internet, ông bắt đầu hành trình tìm kiếm đồng đội kéo dài hơn 1 thập kỷ.
Khi ấy, tiền trợ cấp bệnh binh chỉ chưa đầy 2 triệu đồng mỗi tháng. Mỗi chuyến đi xuyên Việt hay sang Campuchia đều là gánh nặng kinh tế. Nhưng ông luôn có người bạn đồng hành đặc biệt là vợ - bà Dương Thị Hồng Ninh. Không chỉ quán xuyến việc gia đình, bà còn chắt chiu từng đồng làm lộ phí, nhiều lần cùng chồng theo Đội quy tập hài cốt liệt sĩ K70 (Quân khu 7) tìm kiếm đồng đội.
Lập "mạng lưới" tìm liệt sĩ từ chiếc máy tính
Sau nhiều năm, dấu tích chiến trường bị bom đạn và thời gian xóa nhòa. Có những chuyến đi, ông Dự lần theo từng gốc cây, tảng đá nhưng vẫn không tìm thấy nơi đồng đội yên nghỉ.
Nhận ra sức người có hạn, khi ngoài 60 tuổi, ông bắt đầu học sử dụng máy tính. Từ những thao tác gõ phím đầu tiên do các con hướng dẫn, ông lập trang Facebook mang tên mình để kết nối thân nhân liệt sĩ và các cựu chiến binh.
Mỗi ngày, tiếng gõ bàn phím vẫn đều đặn vang lên trong căn nhà nhỏ. Ông đăng tải thông tin từ những cuốn sổ tay chiến trường, hình ảnh bia mộ lên mạng xã hội, chia sẻ vào các hội nhóm cựu chiến binh để tìm thân nhân liệt sĩ. Đồng thời, ông còn tự tay viết hơn 5.000 lá thư gửi các cơ quan chức năng và ban quản lý nghĩa trang trên cả nước đề nghị xác minh thông tin.
Nhờ sự kiên trì ấy, đến nay ông đã khớp nối thông tin cho hơn 500 phần mộ liệt sĩ, đồng thời trực tiếp cùng gia đình đưa 12 hài cốt liệt sĩ trở về quê hương.
Trong số đó có liệt sĩ Vũ Văn Hội, hy sinh năm 1969 tại Tây Ninh, được ông kết nối thông tin, xác minh và đưa về an táng tại Hà Nội.
Phần thưởng lớn nhất là đồng đội được trở về
Cuối năm 2022, ông Dự cùng gia đình đưa hài cốt liệt sĩ Hoàng Văn Đằng trở về quê sau hơn nửa thế kỷ xa cách.
Khoảnh khắc người mẹ 96 tuổi Nông Thị Cam ôm di vật của con trai, nghẹn ngào nói: "Mẹ đợi con lâu quá... Giờ thì mẹ được ở gần con rồi", khiến người cựu chiến binh lặng lẽ lau nước mắt. Với ông, mọi vất vả của hàng chục chuyến đi đều được đền đáp bằng giây phút đoàn tụ ấy.
Hơn 15 năm qua, ông Nông Hải Dự đã được trao nhiều Bằng khen của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Trung ương Hội Cựu chiến binh Việt Nam, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam và UBND tỉnh Tuyên Quang. Năm 2023, ông là 1 trong 67 điển hình tiêu biểu toàn quốc được tôn vinh trong chương trình "Hồ Chí Minh - Hành trình khát vọng".
Nhưng với người lính già, phần thưởng quý giá nhất không phải những tấm bằng khen. Đó là mỗi lần thêm một gia đình tìm lại được tên người thân, thêm một liệt sĩ được trở về quê mẹ và thêm một lời hứa với đồng đội được thực hiện trọn vẹn.
.svg){kind=icon}
