Lào Cai nâng cao hiệu quả thu thập dữ liệu và dự báo thị trường nông sản

Sau quá trình sắp xếp, sáp nhập các đơn vị hành chính, tỉnh Lào Cai bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều yêu cầu đặt ra trong công tác quản lý, điều hành và tổ chức sản xuất.

Trong bối cảnh đó, việc đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ, đặc biệt là công nghệ số và các giải pháp dự báo thị trường nông sản, được xác định là hướng đi quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp, ổn định đầu ra và tăng thu nhập cho người dân.

Việc hiện đại hóa quy trình quản lý và dự báo không chỉ giúp nông dân chủ động hơn trong sản xuất mà còn góp phần tạo lợi thế cạnh tranh cho nông sản địa phương.

Lào Cai là địa phương có thế mạnh về phát triển nông nghiệp hàng hóa với nhiều sản phẩm đặc trưng như chè, quế, dược liệu, rau quả ôn đới. Tuy nhiên, sản xuất nông nghiệp của tỉnh vẫn chịu tác động lớn từ biến động thị trường, thiếu thông tin kịp thời về nhu cầu tiêu thụ trong và ngoài nước, dẫn đến tình trạng “được mùa, mất giá”.

Sau sáp nhập, địa bàn quản lý mở rộng, số lượng hộ sản xuất và hợp tác xã tăng lên, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đổi mới công tác quản lý, điều tiết và dự báo thị trường theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại.

Trước yêu cầu đó, tỉnh Lào Cai đã chủ động triển khai nhiều giải pháp ứng dụng công nghệ trong lĩnh vực nông nghiệp. Trọng tâm là xây dựng và khai thác cơ sở dữ liệu ngành, từng bước số hóa thông tin về vùng trồng, sản lượng, mùa vụ, chất lượng sản phẩm và thị trường tiêu thụ. Thông qua các nền tảng số, dữ liệu được cập nhật, tổng hợp và phân tích nhằm phục vụ công tác dự báo cung - cầu và giá cả nông sản theo từng giai đoạn.

Đặc biệt, năm 2022, UBND tỉnh Lào Cai (trước sáp nhập) đã ban hành Kế hoạch số 351/KH-UBND triển khai Đề án “Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong việc thu thập thông tin, dự báo tình hình thị trường nông sản” giai đoạn 2022 – 2025, định hướng đến năm 2030. Từ đó, tỉnh từng bước đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong tổng hợp, phân tích dữ liệu nông nghiệp, khắc phục tình trạng dự báo còn thủ công, mang tính cảm tính, thiếu cơ sở khoa học.

Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong thu thập dữ liệu và dự báo thị trường đã mang lại nhiều lợi ích rõ rệt. Người nông dân có điều kiện nắm bắt kịp thời biến động giá cả, chủ động điều chỉnh kế hoạch sản xuất, giảm thiểu rủi ro và đưa ra quyết định dựa trên dữ liệu khách quan, minh bạch. Đồng thời, việc này góp phần nâng cao hiệu quả dự báo sản lượng, cải thiện năng suất cây trồng, vật nuôi, tăng khả năng cạnh tranh và giá trị gia tăng, hướng tới phát triển bền vững cho nông sản của tỉnh.

Kế thừa và phát huy những kết quả đã đạt, tỉnh Lào Cai tiếp tục tích cực tham gia các chương trình, đề án của Trung ương về chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ thông tin trong dự báo thị trường nông sản. Các công nghệ như dữ liệu lớn (Big Data), trí tuệ nhân tạo (AI) từng bước được áp dụng nhằm nâng cao năng lực phân tích xu hướng thị trường, hỗ trợ cơ quan quản lý, doanh nghiệp, hợp tác xã và người nông dân đưa ra quyết định sản xuất phù hợp với nhu cầu thực tế.

Song song với công tác dự báo, tỉnh đẩy mạnh số hóa sản phẩm nông nghiệp thông qua cấp mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc bằng mã QR, phát triển sản phẩm OCOP trên các sàn thương mại điện tử. Đây vừa là yêu cầu tất yếu để mở rộng thị trường tiêu thụ, nhất là thị trường xuất khẩu, vừa là nguồn dữ liệu quan trọng phục vụ công tác phân tích, dự báo thị trường trong dài hạn.

Các hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn tỉnh cũng từng bước ứng dụng công nghệ trong quản lý sản xuất, tiêu thụ và kết nối thị trường. Mô hình “hợp tác xã số” góp phần nâng cao tính minh bạch, giảm chi phí trung gian, đồng thời tạo điều kiện để nông dân tiếp cận thông tin thị trường nhanh chóng, chính xác hơn.

Bên cạnh đó, tỉnh chú trọng xây dựng hệ thống thu thập và số hóa dữ liệu nông nghiệp thông qua cơ sở dữ liệu tập trung về trồng trọt, chăn nuôi và thu hoạch; triển khai QR code cho từng lô sản phẩm nhằm phục vụ truy xuất nguồn gốc và thu thập dữ liệu tự động trong quá trình lưu thông, giao thương; ứng dụng cảm biến IoT để theo dõi điều kiện đất đai, thời tiết và năng suất tại các vùng sản xuất tập trung.

Trên cơ sở dữ liệu thu thập được, Lào Cai phối hợp với các đối tác công nghệ triển khai hệ thống phân tích dữ liệu lớn để nhận diện xu hướng thị trường theo thời gian thực; xây dựng các mô hình dự báo thông minh ứng dụng trí tuệ nhân tạo nhằm dự đoán biến động giá cả và xu hướng tiêu thụ theo mùa vụ. Các bản tin dự báo thị trường nông sản được cung cấp định kỳ cho hợp tác xã, doanh nghiệp và hộ nông dân thông qua ứng dụng di động, tin nhắn SMS và thư điện tử.

Trong thời gian tới, tỉnh Lào Cai tiếp tục đầu tư hoàn thiện hạ tầng số, đặc biệt tại vùng sâu, vùng xa; tổ chức các khóa tập huấn nâng cao kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin cho nông dân; mở rộng hợp tác với doanh nghiệp công nghệ và phát triển các trung tâm dữ liệu phục vụ dự báo chuyên sâu theo từng nhóm sản phẩm chủ lực.

Việc gắn kết chặt chẽ giữa sản xuất nông nghiệp với thông tin và dự báo thị trường sẽ là nền tảng quan trọng để phát triển nông nghiệp hàng hóa bền vững, nâng cao sức cạnh tranh và đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế -xã hội của tỉnh Lào Cai trong giai đoạn mới.