'Luật rừng' là có hại, nhưng một 'rừng luật' xung đột thiệt hại còn nhiều hơn

Quốc hội sáng nay thảo luận về dự kiến Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2023, điều chỉnh Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2022.

Theo tờ trình của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về dự kiến Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2023, điều chỉnh Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2022:

Dự kiến Chương trình năm 2022:

Tại kỳ họp thứ 3 (tháng 5/2022): trình Quốc hội thông qua 5 luật, 4 nghị quyết; cho ý kiến 6 dự án luật.

Tại kỳ họp thứ 4 (tháng 10/2022): trình Quốc hội thông qua 7 luật (gồm 1 luật theo quy trình tại một kỳ họp mới được bổ sung, 6 luật đã có trong Chương trình); cho ý kiến 7 dự án luật.

Dự kiến Chương trình năm 2023:

Tại kỳ họp thứ 5 (tháng 5/2023): trình Quốc hội thông qua 6 luật đã được Quốc hội cho ý kiến tại kỳ họp thứ 4 (gồm: Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (sửa đổi); Luật Giao dịch điện tử (sửa đổi), Luật Giá (sửa đổi), Luật Đấu thầu (sửa đổi), Luật Hợp tác xã (sửa đổi), Luật Phòng thủ dân sự) và Nghị quyết về Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2024. Đồng thời, cho ý kiến 6 dự án luật gồm: Luật Đất đai (sửa đổi) (đã được Quốc hội cho ý kiến tại kỳ họp thứ 4); Luật Viễn thông (sửa đổi); Luật Tài nguyên nước (sửa đổi); Luật Quản lý, bảo vệ công trình quốc phòng và khu quân sự; Luật Nhà ở (sửa đổi); Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi).

Tại kỳ họp thứ 6 (tháng 10/2023): trình Quốc hội thông qua 6 luật đã được cho ý kiến tại kỳ họp thứ 5; cho ý kiến 2 dự án luật (Luật Lưu trữ (sửa đổi) và Luật Bảo hiểm xã hội (sửa đổi).     

Thảo luận về vấn đề này, ĐB Trương Trọng Nghĩa (TP.HCM) đề nghị một nguyên tắc xuyên suốt công tác lập pháp của Quốc hội, đó là "khi chấp thuận đưa bất kỳ một sáng kiến lập pháp nào, hay làm mới, sửa đổi, bổ sung một đạo luật, trước khi đưa vào chương trình lập pháp của Quốc hội, đề nghị Quốc hội phải buộc tổ chức, cơ quan đề xuất có bản đối chiếu, phân tích và đánh giá hai cực "phí tổn và lợi ích" của dự án luật đó".

ĐB Trương Trọng Nghĩa.

Với lý do, khi làm mới hay bổ sung, sửa đổi một đạo luật, có rất nhiều loại phí tổn. Ông nêu, đó là phí tổn của quá trình xây dựng đề án luật, của quá trình soạn thảo luật, thông qua luật, rồi thực hiện luật.

Các cơ quan của Quốc hội cũng cần mời các chuyên gia phản biện chuyên môn, chuyên sâu, nhất là về so sánh phí tổn - lợi ích như nêu trên.

Cho đến nay, khi đề xuất các sáng kiến lập pháp hay dự án luật, trong phần đánh giá tác động, các thông tin về phí tổn thường bị xem nhẹ, không đánh giá hết, hoặc đánh giá rất chung chung, chủ yếu nói đến cái lợi, mà cũng chỉ nói một chiều, rất khó để các đại biểu, nhất là các đại biểu không chuyên ngành, có đủ thông tin để đánh giá hay phản biện.

Ông đánh giá: "Có những đạo luật ra đời thuận tiện cho cơ quan quản lý nhà nước, nhưng rất bất tiện cho người dân. Có đạo luật bị rơi vào quên lãng, hoặc chỉ vận hành như một loại chính sách, hay biện pháp hành chính, không phải là một đạo luật đúng nghĩa. Có những lĩnh vực cần pháp điển hóa (hình thức hệ thống hoá pháp luật - PV), nghĩa là làm chung một đạo luật đầy đủ các bộ phận liên quan nhau để tránh chồng chéo, xung đột và để thuận tiện cho người dân thì không nên chia cắt thành nhiều luật, lợi sẽ bất cập hại".

Toàn cảnh hội trường

Ông cũng cho rằng, có những vấn đề chỉ cần một nghị quyết của Quốc hội, hay một nghị định của Chính phủ là đủ để điều chỉnh, thậm chí hiệu quả điều chỉnh cao hơn, thì không nên làm luật.

Khi đầu tư hay làm ăn với Việt Nam, nước ngoài thường thuê chuyên gia nghiên cứu, đánh giá môi trường pháp lý của Việt Nam rất kỹ trước khi quyết định. Môi trường pháp lý của Việt Nam (làm luật, thi hành luật và xét xử của tòa án) cũng luôn được quốc tế xếp hạng và không phải thứ hạng cao.

Ông dẫn chứng, có chuyên gia nhận xét: "Chúng ta tăng trưởng kinh tế khá cao, xuất khẩu nhiều, thu hút đầu tư nhiều, qui mô kinh tế lớn hơn nhiều nước ASEAN, thậm chí lớn hơn Singapore là nước phát triển nhất trong ASEAN, nhưng dân ta vẫn nghèo hơn họ rất nhiều".

Theo ĐB, một trong những nguyên nhân là do nhà nước, doanh nghiệp và người dân phải chịu phí tổn quá nhiều, và quá nhiều loại phí tổn, trong đó có phí tổn của công tác lập pháp, lập quy, ban hành chính sách, quy định, hay nói rộng hơn, là phí tổn do công tác xây dựng thể chế có hiệu quả thấp.

Dẫn ý từ câu nói của Bác Hồ "Cái gì có lợi cho dân thì hết sức làm, có hại cho dân thì hết sức tránh", ông Nghĩa cho rằng: "Luật rừng là có hại, nhưng một rừng luật với hiệu quả, chất lượng kém, chồng chéo, xung đột gây ách tắc thì thiệt hại còn nhiều hơn".

Cho nên ông đề nghị Quốc hội, UB Thường vụ Quốc hội vận dụng các di huấn này khi xem xét các sáng kiến lập pháp và các dự án luật. Làm như vậy, công tác lập pháp của Quốc hội sẽ vất vả hơn, nhưng chất lượng và hiệu quả sẽ cao hơn, nhân dân và doanh nghiệp trong và ngoài nước sẽ hài lòng hơn.

ĐB Lê Thanh Vân (Cà Mau) cũng kiến nghị thành phần ban soạn thảo phải mở rộng hơn, chú trọng đến các nhà khoa học, đặc biệt là đối tượng chịu sự điều chỉnh của pháp luật.

ĐB Lê Thanh Vân

Quy định của pháp luật tác động đến họ thì phải để cho họ lên tiếng chứ không thể để cho những người nắm giữ công cụ được quyền sửa đổi các công cụ, còn đối tượng tác động của những công cụ đó lại không được lên tiếng.

Ông lưu ý, đặc biệt, phải lấy ý kiến nhân dân rộng rãi. "Luật Trưng cầu dân ý có rồi nhưng không sử dụng đến. Đối với những đạo luật tác động đến đời sống nhân dân thì cần phải trưng cầu dân ý chứ không phải hình thức, nhỏ hẹp như vừa qua...", ông cho biết.

ĐB cũng thấy cần tăng cường việc giám sát việc phát hành các văn bản quy phạm pháp luật để kiểm tra lại các quy định mà Quốc hội thông qua và kiểm tra việc tổ chức thực hiện các đạo luật.

Về chương trình xây dựng pháp luật 2023, ĐB Vân đề nghị không đưa vào chương trình làm luật những đạo luật mà Quốc hội khoá XIV đã không tán thành.

Bộ trưởng Tư pháp giải trình.

Giải trình sau đó, Bộ trưởng Tư pháp Lê Thành Long nhấn mạnh, Chính phủ, Thủ tướng nhiệm kỳ này chú trọng công tác xây dựng thể chế, số lượng các cuộc họp về công tác này cũng rất nhiều, cách làm cũng có điểm khác, là sự cố gắng lớn của Chính phủ và nhận được sự đồng thuận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. 

Đề cập các dự án luật (gồm dự án Luật Lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự cơ sở; dự án Luật Bảo đảm an toàn giao thông đường bộ và dự án Luật Giao thông đường bộ (sửa đổi)), ông Lê Thành Long cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội nhiệm kỳ trước giao Chính phủ tiếp tục hoàn thiện và các bước đang được tiến hành để xin ý kiến cấp thẩm quyền trước khi trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét đưa vào chương trình.

Trần Thường - Thu Hằng

Trọng tâm của xây dựng pháp luật là bảo đảm quyền lợi nhân dân

Trọng tâm của xây dựng pháp luật là bảo đảm quyền lợi nhân dân

Quan điểm xây dựng pháp luật có sự thay đổi căn bản, xác định trọng tâm là bảo đảm quyền, lợi ích chính đáng của người dân, doanh nghiệp thay vì phục vụ cho công tác quản lý nhà nước....

Chủ tịch Quốc hội: Không chủ quan, duy ý chí trong xây dựng pháp luật

Chủ tịch Quốc hội: Không chủ quan, duy ý chí trong xây dựng pháp luật

Chủ tịch Quốc hội cho rằng, Việt Nam có thể đón đầu bằng cách học hỏi được bài học thành công của các nước, tránh được thất bại, các “vết xe đổ” trong xây dựng pháp luật.

Nghiên cứu lập pháp khắc phục cho được tình trạng 'tuổi thọ' của luật ngắn

Nghiên cứu lập pháp khắc phục cho được tình trạng 'tuổi thọ' của luật ngắn

Chủ tịch Quốc hội lưu ý, nghiên cứu lập pháp phải khắc phục cho được tình trạng còn thiếu tính đồng bộ, chồng chéo, mâu thuẫn; thiếu ổn định, tính khả thi chưa cao, "tuổi thọ" của luật ngắn.

 

Chủ tịch Quốc hội: Phải mang hơi thở cuộc sống vào từng dự án luật

Chủ tịch Quốc hội: Phải mang hơi thở cuộc sống vào từng dự án luật

Hôm nay, 26/4, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ chủ trì buổi làm việc với Thường trực Ủy ban về các vấn đề xã hội, Ủy ban Pháp luật của Quốc hội.

tin nổi bật

'Tình bạn quý giá' Việt Nam-Hungary không phải quốc gia nào cũng có

Việt Nam và Hungary có tình bạn gắn bó, thuỷ chung, luôn giúp đỡ, hỗ trợ lẫn nhau, cùng chia sẻ những giá trị chung. Đây là tài sản chung, quý giá, không phải quốc gia nào cũng có được.

Chủ tịch Quốc hội Hungary đón, hội đàm với Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ

Ngày 27/6 (giờ địa phương), lễ đón chính thức Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ đã diễn ra trọng thể tại nhà Quốc hội Hungary, thủ đô Budapest dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Hungary László Kövér.

Cuộc gặp hiếm có của Chủ tịch Quốc hội với cộng đồng doanh nghiệp tại châu Âu

Phát biểu trước các doanh nhân, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ đặc biệt vui mừng trước cuộc gặp hiếm có này khi có sự tham dự của 15 đại diện thành viên trong cộng đồng doanh nghiệp người Việt tại châu Âu.

Chủ tịch Quốc hội: Hợp tác với Việt Nam là tiếp cận với thị trường 650 triệu dân

Ngày 26/6, trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Hungary, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ và đoàn đại biểu cấp cao Quốc hội Việt Nam đã đến thăm thành phố Albertirsa.

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ thăm Hungary

Nhận lời mời của Chủ tịch Quốc hội Hungary László Kövér, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ sẽ dẫn đầu đoàn đại biểu cấp cao Quốc hội Việt Nam thăm chính thức Hungary từ ngày 26-28/6.

'Tổng Bí thư rất nghẹn ngào tại cuộc họp kỷ luật cựu Bộ trưởng Nguyễn Thanh Long'

Tổng thư ký Quốc hội Bùi Văn Cường cho biết trong họp báo chiều 16/6, "Ban chấp hành Trung ương tổ chức họp bất thường để thi hành kỷ luật ông Nguyễn Thanh Long, Tổng Bí thư rất nghẹn ngào khi phát biểu".

Cam kết của các thành viên Chính phủ là cơ sở lấy phiếu tín nhiệm giữa nhiệm kỳ

Việc Chính phủ, Thủ tướng, các Bộ trưởng, Trưởng ngành thực hiện những cam kết cụ thể về những nội dung được chất vấn là cơ sở để lấy phiếu tín nhiệm tại kỳ họp cuối năm giữa nhiệm kỳ.

Sớm ổn định bộ máy, tâm lý cán bộ ngành y khi có nhiều người bị xử lý hình sự

Quốc hội yêu cầu sớm có biện pháp ổn định tổ chức bộ máy và tâm lý đối với cán bộ, người lao động ngành y tế từ trung ương đến địa phương trong bối cảnh có nhiều trường hợp bị xử lý kỷ luật, xử lý hình sự.

Giá xăng tăng kỷ lục, Quốc hội yêu cầu hỗ trợ người có thu nhập thấp

Quốc hội yêu cầu xử lý nghiêm các trường hợp đầu cơ, găm hàng, tăng giá bất hợp lý; có giải pháp hỗ trợ người có thu nhập thấp, người yếu thế khi giá cả mặt hàng thiết yếu tăng cao, đặc biệt là giá xăng dầu và giá sách giáo khoa.

Phía Nam sẽ có thêm 3 tuyến cao tốc hơn 84.000 tỷ

Quốc hội vừa thông qua chủ trương đầu tư sơ bộ hơn 84.000 tỷ đồng cho 3 dự án cao tốc phía Nam dự kiến hoàn thành vào năm 2025-2027.

Hai 'siêu dự án' đường vành đai 161.191 tỷ đồng được Quốc hội thông qua

Sáng 16/6, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết về chủ trương đầu tư dự án xây dựng đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô Hà Nội và dự án đường vành đai 3 TP.HCM.

Doanh nghiệp bảo hiểm không được đầu tư kinh doanh bất động sản

Sáng nay (16/6), Luật Kinh doanh bảo hiểm (sửa đổi) đã được Quốc hội biểu quyết thông qua với 94,18% đại biểu Quốc hội (ĐBQH) tán thành. Luật Kinh doanh bảo hiểm (sửa đổi) có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1/1/2023.

Nhà đầu tư vốn 10.000 tỷ đồng mới được đầu tư vào khu kinh tế Vân Phong

Nghị quyết về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển tỉnh Khánh Hòa được Quốc hội thông qua có những chính sách mới nhằm thu hút các nhà đầu tư chiến lược, năng lực tốt triển khai các dự án lớn cho khu kinh tế Vân Phong.

Phạm nhân từng trốn trại không được lao động ngoài trại giam

Quốc hội thông qua Nghị quyết thí điểm mô hình tổ chức dạy nghề cho phạm nhân ngoài trại giam Bộ Công an, có 12 trường hợp không được áp dụng.

Mạng lưỡng dụng phải đảm bảo không ảnh hưởng đến an ninh quốc phòng

Chiều 15/6, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Tần số vô tuyến điện. Nội dung về sử dụng tần số vô tuyến điện phục vụ quốc phòng an ninh cho kết hợp phát triển kinh tế được nhiều ĐBQH góp ý.