Video: Anh Lâm Nghi đào mối chúa, sâm ô linh
Gần 30 năm luồn rừng
Trời hửng nắng, anh Lâm Nghi (49 tuổi, phường Tân Khai, Đồng Nai) xách chiếc giỏ nhựa đựng cơm, thức ăn đã chuẩn bị sẵn và chai nước lọc ra chiếc xe máy cũ dựng ngoài sân. Anh buộc chiếc cuốc lưỡi nhỏ vào xe, chuẩn bị cho một buổi luồn rừng tìm mối chúa.
Anh Nghi gắn bó với nghề đi rừng từ năm 18-19 tuổi. Khi còn trẻ, anh chủ yếu làm rẫy nhưng thu nhập bấp bênh nên theo những người có kinh nghiệm vào rừng mưu sinh.
Anh học cách lần theo dấu đàn ong để lấy mật, hái nấm, tìm tổ mối và đào mối chúa. Dần dần, việc tìm mật ong, săn mối chúa trở thành công việc chính, giúp anh kiếm sống và chăm lo gia đình.
Sau gần 30 năm gắn bó với nghề, anh Nghi tích lũy nhiều kinh nghiệm trong việc phát hiện và đào mối chúa. Ngoài quan sát các ụ đất để nhận diện tổ mối, anh còn có thể nghe tiếng mối thợ di chuyển, ăn lá trong những đợt âm thanh rào rào, gần giống tiếng mưa.
Anh Nghi chia sẻ, khi phát hiện tổ mối, người đào cần có kinh nghiệm để xác định chính xác vị trí mối chúa. Theo cách gọi của anh, mối chúa nằm trong phần tổ được xây chắc chắn bằng đất, gọi là “bánh”.
"Việc xác định vị trí 'bánh' mối chúa rất quan trọng. Nếu không có kinh nghiệm, người đào phải đào hết tổ mối để tìm kiếm.
Việc này rất mất thời gian và tốn nhiều sức lực vì tổ mối được xây bằng một loại hỗn hợp đất, cát, nước bọt của mối nên rất cứng chắc.
Ngược lại, nếu xác định được vị trí bánh mối chúa, chúng ta chỉ cần cuốc, đào, mở miệng ở vị trí này mà không cần phải đào hết tổ mối. Việc này vừa nhanh, vừa năng suất”, anh nói.
Theo kinh nghiệm của anh Nghi, “bánh” mối chúa không nằm cố định bên trong tổ mối mà di chuyển theo mùa. Mùa nắng, “bánh” mối chúa thường được di chuyển xuống sâu khỏi mặt đất để mối chúa mát hơn. Ngược lại vào mùa mưa, chúng được đưa lên cao để tránh ngập úng. Mùa này, "bánh" mối chúa thường nằm ở phía mặt trời lặn để tránh ánh nắng.
Để xác định vị trí “bánh” mối chúa, trước khi đào, anh Nghi gõ đầu cuốc vào tổ mối và nghe âm thanh dội lại. Thông qua âm thanh, anh có thể xác định được chính xác vị trí.
Thu nhập ổn định
Sau khi xác định chuẩn xác vị trí “bánh”, anh chỉ việc cuốc, đào, mở lỗ đủ rộng để đưa tay, cán cuốc vào dò, lôi tổ mối chúa ra. Sau đó, anh dùng lưỡi cuốc nhẹ nhàng tách đôi tổ mối chúa để bắt con mối chúa trắng đục, mập mạp, dài khoảng 5-12cm bỏ vào hộp nhựa.
Mối chúa sau khi thu hoạch được anh giữ sống bằng cách bảo quản trong hộp nhựa. Theo anh Nghi, mối chúa được nhiều người xem như vị thuốc bổ dưỡng, mệnh danh là "sung thần dược" nên thường được khách đặt trước và luôn cháy hàng.
Anh Nghi bán mối chúa theo con và chia làm 3 loại gồm: mối chúa kích thước lớn có giá 20.000/con; loại kích thước trung bình có giá 20.000 đồng/2 con; loại kích thước nhỏ có giá 20.000 đồng/3 con.
Hiện nay, tùy theo sức khỏe, mỗi ngày anh Nghi đào được từ 40-70 con mối chúa. Công việc đào mối chúa đem lại cho anh thu nhập khoảng 500.000 đồng/ngày.
Ngoài mối chúa, anh còn săn tìm, thu hoạch mật ong rừng và sâm ô linh để có thêm thu nhập. Theo anh, sâm ô linh là một dạng hạch nấm phát triển trong các tổ mối cũ, có màu đen, được ví như "vàng đen" vì có giá trị cao trong đông y.
Anh cho biết, một số tổ mối sau khi mối chúa, mối đực chết sẽ hình thành sâm ô linh. Sâm hình thành dần từ tháng Giêng đến hết tháng 5 âm lịch. Tuy nhiên, chỉ có người giàu kinh nghiệm mới nhận biết được tổ mối có loại sâm này.
Anh bộc bạch: “Nghề này cũng nhiều vất vả, nguy hiểm. Hiện nay, muốn tìm tổ mối, mật ong, tôi phải đi sâu vào các khu rừng giáp ranh giữa các tỉnh Tây Ninh, Bình Phước (cũ), Bình Dương (cũ).
Vì đường xa, tôi thường mang theo cơm, ăn tại rừng, đi từ sáng sớm đến chiều tối mới trở về. Công việc cũng yêu cầu phải có sức khỏe, giàu kinh nghiệm đi rừng bởi phải đối mặt với nhiều nguy hiểm như bị rắn, rết cắn, ong đốt, rơi xuống hố sâu… Nhưng nếu may mắn, thu hoạch được nhiều mối chúa, mật ong và sâm ô linh, tôi có thu nhập tốt, lên tới tiền triệu mỗi ngày.
Bao năm qua, công việc giúp tôi nuôi sống bản thân cùng vợ và 3 người con khôn lớn, trưởng thành. Tôi đã gắn bó với rừng gần 30 năm nên đã quen thuộc và yêu thích công việc này”.
Video, ảnh: NVCC
.svg){kind=icon}
