Đồng thuận với chủ trương sắp xếp mạng lưới trường học, một số ý kiến cho rằng việc bố trí hiệu trưởng làm hiệu phó, hiệu phó trở về làm giáo viên trực tiếp giảng dạy là chuyện rất bình thường.
Chia sẻ với VietNamNet, TS Lê Đức Thuận (nguyên Trưởng Phòng GD-ĐT quận Ba Đình, Hà Nội, hiện là Chủ tịch HĐQT, Tổng Giám đốc Công ty CP Công nghệ Fermat) cho rằng, điều quan trọng sau quá trình sắp xếp, sáp nhập các cơ sở giáo dục là cách quản trị, vận hành để hiệu quả.
Không chỉ là cơ cấu mới, mà là một mô hình quản trị mới
Theo TS Lê Đức Thuận, sáp nhập trường học là điểm khởi đầu của một bài toán quản trị hoàn toàn mới.
“Nếu giáo viên vẫn phải dành quá nhiều thời gian cho thủ tục hành chính, hiệu trưởng vẫn điều hành chủ yếu bằng điện thoại và các nhóm chat, dữ liệu rời rạc ở nhiều nơi, khoảng cách địa lý vẫn tạo ra khoảng cách về chất lượng giáo dục, thì chúng ta mới chỉ thay đổi hình thức tổ chức, chứ chưa tạo ra một bước chuyển thực sự về chất lượng quản trị. Ngược lại, nếu việc sáp nhập đi cùng với phân quyền hợp lý, chuẩn hóa quy trình, quản trị bằng dữ liệu và ứng dụng hiệu quả các nền tảng số cùng AI, đây sẽ là cơ hội lớn để xây dựng các nhà trường hiện đại hơn, minh bạch và hiệu quả hơn”, ông Thuận nói.
Ông Thuận cho rằng, sắp xếp, sáp nhập trường học sẽ không làm giảm khối lượng công việc mà đòi hỏi thay đổi cách thức tổ chức, vận hành.
“Khi 2-3 trường trở thành một trường, số lượng đầu mối có thể giảm, nhưng số lượng học sinh, giáo viên, lớp học, điểm trường, hồ sơ, hoạt động chuyên môn và các tình huống phát sinh hằng ngày gần như không thay đổi. Điều thay đổi là độ phức tạp của hệ thống, tức là nhà trường không còn quản lý một cơ sở, mà đang điều hành một mạng lưới. Càng là mạng lưới, yêu cầu về phân quyền, phối hợp, chia sẻ dữ liệu và chuẩn hóa quy trình càng trở nên quan trọng. Do đó, phương thức quản trị như trước đây phải thay đổi”, ông Thuận nói.
Ông Thuận cho rằng, sau sáp nhập, sắp xếp, điều các nhà trường cần không chỉ là cơ cấu mới, mà là một mô hình quản trị mới.
“Một trường học sau sáp nhập chỉ có thể vận hành hiệu quả khi 3 yếu tố được thiết kế đồng bộ. Thứ nhất là phân quyền. Hiệu trưởng không thể có mặt ở mọi điểm trường, nên muốn hệ thống vận hành thông suốt, phải trao quyền rõ ràng cho đội ngũ quản lý ở từng cơ sở, đi kèm với trách nhiệm và cơ chế giám sát minh bạch.
Thứ hai là chuẩn hóa quy trình. Cùng một công việc phải được thực hiện theo cùng một cách, bất kể diễn ra ở điểm trường nào. Đó là điều kiện để bảo đảm chất lượng giáo dục đồng đều và giảm sự phụ thuộc vào từng cá nhân.
Thứ ba là quản trị bằng dữ liệu. Một tổ chức càng lớn càng không thể quản lý bằng trí nhớ hay cảm tính. Mọi quyết định về chuyên môn, nhân sự, khảo thí hay chất lượng giáo dục cần được hỗ trợ bởi dữ liệu cập nhật, chính xác và có khả năng phân tích”, ông Thuận nói.
Mô hình quản trị số linh hoạt và phân quyền khoa học
Cùng quan điểm, bà Nguyễn Thị Thanh Loan, Hiệu trưởng Trường Mẫu giáo Chim Non (phường Hai Bà Trưng, Hà Nội) cho rằng, để vận hành thông suốt, hiệu quả một trường quy mô lớn với nhiều điểm trường sau sáp nhập, tư duy quản lý hành chính truyền thống cần được thay thế bằng mô hình quản trị số linh hoạt và phân quyền khoa học.
Theo bà Loan, có thể quản trị hành chính và điều hành trên không gian số. Theo đó, các trường cần xây dựng mô hình phân tầng quản lý theo các phân hiệu; trao quyền chủ động gắn với trách nhiệm rõ cho các tổ trưởng chuyên môn và phó hiệu trưởng phụ trách từng cơ sở, đảm bảo ra quyết định nhanh chóng, sát thực tiễn.
Bên cạnh đó, cần số hóa toàn diện công tác chuyên môn và nuôi dưỡng trẻ; đồng thời triển khai mạnh mẽ chữ ký số, lắp đặt hệ thống camera an ninh kết nối trực tiếp về phòng họp trung tâm để giám sát toàn diện các hoạt động.
Theo ông Lê Đức Thuận, điều đáng suy nghĩ nhất không phải là có bao nhiêu trường được sáp nhập, mà sau đó, chất lượng quản trị có tốt hơn trước hay không.
“Những ngôi trường có thể lớn hơn sau sáp nhập về quy mô nhưng chỉ khi năng lực quản trị lớn lên cùng quy mô thì việc vận hành mới thông suốt, mang lại hiệu quả. Nếu quy mô tăng lên mà phương thức quản trị vẫn giữ nguyên, chúng ta chỉ tạo ra một tổ chức lớn hơn, chứ chưa tạo ra một tổ chức mạnh hơn”, ông Thuận nói.
Ông Thuận cho rằng chuyển đổi số là phương thức để quản trị tốt hơn.
“Có một ngộ nhận tôi gặp ở nhiều nơi, đó là khi nói đến chuyển đổi số, người ta thường hỏi nên mua phần mềm nào, dùng nền tảng nào hay đầu tư thiết bị gì. Đó chưa phải câu hỏi quan trọng nhất. Những câu hỏi quan trọng hơn là quy trình nào của nhà trường đang gây lãng phí nhiều thời gian nhất? Khâu nào đang làm giáo viên áp lực nhất? Thông tin nào đang bị chia cắt giữa các điểm trường? Chỉ khi trả lời được những câu hỏi đó, công nghệ mới phát huy được giá trị.
Như vậy, điều quan trọng nhất không phải là dùng công cụ nào, mà là mọi người cùng làm việc trên một hệ thống, một quy trình và một nguồn dữ liệu”, ông Thuận nói.
Về việc sắp xếp lại trường học, Bộ GD-ĐT cho biết đang khẩn trương xây dựng và ban hành hướng dẫn về tổ chức, quản trị mô hình trường quy mô lớn, trường nhiều cấp học và trường có nhiều phân hiệu, bảo đảm thống nhất trong tổ chức và hoạt động trên toàn quốc. Hướng dẫn sẽ tập trung vào các nguyên tắc tổ chức trường chính, phân hiệu, điểm trường; cơ chế quản trị, phân cấp quản lý; tổ chức bộ máy chuyên môn; bố trí, sử dụng cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên; quản lý tài chính, tài sản, cơ sở vật chất, dữ liệu; ứng dụng chuyển đổi số và cơ chế chuyển tiếp để các cơ sở giáo dục hoạt động ổn định từ năm học 2026-2027.
Việc sắp xếp mạng lưới trường học và điều chuyển và sắp xếp lại hơn 20.000 cán bộ quản lý, trong đó có khoảng 11.000 người được bố trí làm giáo viên trực tiếp đứng lớp, sẽ góp phần giảm tình trạng thừa - thiếu giáo viên cục bộ.
Với định hướng sắp xếp, giảm tối thiểu 30% đầu mối cơ sở giáo dục công lập, nơi có điều kiện thuận lợi giảm khoảng 50% so với thời điểm 1/7/2025 - tương đương giảm trên 11.000 trường, mạng lưới cơ sở giáo dục toàn quốc sẽ có nhiều thay đổi.
.svg){kind=icon}
