Các chuyên gia cho biết một cuộc xung đột kỹ thuật số vô hình đang diễn ra song song với các cuộc giao tranh bằng bom đạn và tên lửa giữa Mỹ, Israel với Iran.
Theo nhận định của các nhà phân tích, ban đầu Mỹ và Israel phối hợp tấn công phủ đầu Iran vì có mối lo ngại chung về khả năng hạt nhân và tên lửa của Iran, nhưng mục tiêu dài hạn của hai nước đang có sự khác biệt.
Hãng tin Anadolu dẫn lời nhà phân tích chính sách đối ngoại Mỹ Jack Clayton nói: "Tôi tin Mỹ và Israel đang bất đồng về mục tiêu kết thúc xung đột. Israel đã tuyên bố rõ rằng họ muốn chế độ Cộng hòa Hồi giáo sụp đổ vì Iran chưa bao giờ công nhận tính hợp pháp của Israel và công khai mong muốn tiêu diệt nhà nước này".
Tuần trước, Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng xác nhận những khác biệt này. Phát biểu trước các phóng viên, ông Trump nói mục tiêu chấm dứt xung đột của Mỹ có thể hơi khác so với mục tiêu của Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu. Người đứng đầu nước Mỹ từ chối cho biết chiến dịch tấn công Iran sẽ kéo dài bao lâu.
Các nhà phân tích nhận xét, một trong những điểm khác biệt rõ ràng nhất nằm ở cách Washington định nghĩa và định nghĩa lại các mục tiêu của mình. Ban đầu, chính sách của Mỹ dường như tập trung vào việc kiềm chế tham vọng hạt nhân của Iran sau nhiều năm hoài nghi về thỏa thuận hạt nhân quốc tế Kế hoạch Hành động Toàn diện chung (JCPOA) năm 2015.
Ngày 28/2, cuộc tấn công chung của Mỹ và Israel vào Iran diễn ra ngay sau khi vòng đàm phán hạt nhân gián tiếp thứ 3 giữa Mỹ và Iran tại Geneva, Thụy Sĩ, nơi ông Trump nhấn mạnh sự ưu tiên đối với một giải pháp ngoại giao.
Nhà phân tích Clayton lưu ý, Tổng thống Mỹ muốn một giải pháp ngoại giao cho chương trình hạt nhân của Iran để được coi là "người kiến tạo hòa bình và giành giải Nobel Hòa bình". Tuy nhiên, cách tiếp cận này đã thay đổi. Ông Clayton cho hay: "Những lý lẽ mà Thủ tướng Israel Netanyahu đưa ra để tấn công Iran hồi tháng 2, bao gồm có thông tin tình báo đáng tin cậy về vị trí chính xác của lãnh tụ tối cao Iran, đã làm thay đổi tính toán của Tổng thống Trump".
Khi tuyên bố mở chiến dịch tấn công Iran, ông Trump đã kêu gọi các thành viên đối lập Iran lật đổ chế độ. "Khi chúng tôi hoàn thành, hãy tiếp quản chính phủ của các vị. Vị trí đó thuộc về các vị". Kể từ đó, các mục tiêu Washington nêu ra đã liên tục thay đổi.
Theo ông Clayton, mục tiêu ban đầu của Mỹ là thay đổi chế độ ở Iran, sau đó là giải tán chương trình hạt nhân, phá hủy hệ thống tên lửa đạn đạo của quốc gia này. Nhà phân tích này tin chiến dịch của Mỹ chống Iran thiếu mục tiêu rõ ràng, thiếu chiến lược rút lui và thiếu sự ủng hộ ở cả trong lẫn ngoài nước.
Ưu tiên khác nhau
Các nhà phân tích cho rằng trong khi mục tiêu của Mỹ có vẻ không ổn định, lập trường của Israel nhất quán hơn. Theo ông Clayton, Thủ tướng Israel từ lâu đã muốn hệ thống chính trị của Iran sụp đổ và mục tiêu này sẽ khó có thể đạt được nếu không có sự can thiệp sâu hơn của Mỹ. Trong khi đó, ông Trump có thể nhắm đến kết quả hạn chế hơn.
Người đứng đầu nước Mỹ đã so sánh tình hình Iran với Venezuela. Sau khi Washington tiến hành chiến dịch tấn công, bắt giữ Tổng thống Venezuela Maduro, cấu trúc chính phủ của nước này phần lớn vẫn được giữ nguyên. Tuy nhiên, ông Trump cũng thừa nhận các cuộc tấn công Iran đang diễn ra có thể làm suy yếu kịch bản tương tự khi những người kế nhiệm tiềm năng trong giới lãnh đạo Tehran đã tử vong.
Theo Ahron Bregman, nhà phân tích chính trị người Israel tại Anh, những khác biệt cũng tồn tại khi đề cập tới vấn đề cuộc xung đột nên kéo dài bao lâu. “Người Israel muốn kéo dài cuộc xung đột càng lâu càng tốt, có thể là vài tuần, để làm suy yếu Iran. Tôi tin ông Trump sẽ sớm tìm cách chấm dứt chiến dịch, đặc biệt là khi giá dầu tiếp tục tăng", ông Bregman bình luận.
Sức ép trong nước và khu vực
Các nhà phân tích cho rằng chính trị nội bộ và động lực khu vực đang tiếp tục định hình lập trường của cả hai quốc gia.
Theo ông Clayton, ở Mỹ, áp lực tại Quốc hội ngày càng tăng khi thương vong tăng và các mối lo ngại về kinh tế chi phối các cuộc tranh luận chính trị trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sắp tới. “Sẽ có một số đảng viên Cộng hòa lo lắng về ghế của họ trong cuộc bầu cử vào tháng 11 khi chiến dịch tấn công Iran không được công chúng ủng hộ và người dân Mỹ đang thất vọng vì cuộc khủng hoảng giá cả phải chăng”.
Các đồng minh trong khu vực cũng ngày càng lo ngại. Một số quốc gia Vùng Vịnh cho Mỹ đặt cơ sở quân sự đã phải đối mặt với các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) của Iran và đang lo ngại dính líu sâu hơn vào cuộc xung đột. Theo ông Clayton, điều này đã tạo ra rạn nứt giữa Washington và các đối tác khu vực, những nước ngày càng tin rằng chính sách của Mỹ ưu tiên an ninh của Israel hơn an ninh của chính họ.
Thị trường năng lượng đã trở thành một điểm gây áp lực khác. Giá dầu tăng cao và sự tắc nghẽn ở eo biển Hormuz đã làm các lời kêu gọi giảm leo thang tăng tính cấp thiết.
Trong khi đó, Israel cũng phải đối mặt với những áp lực trong nước. Quốc gia này dự kiến tổ chức bầu cử trước cuối tháng 10. Các nhà phân tích cho rằng ông Netanyahu có khả năng sẽ đặt cuộc xung đột với Iran làm trọng tâm chiến dịch tranh cử của mình nhằm củng cố sự ủng hộ.
Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ đã bắt đầu “các hoạt động tác chiến quy mô lớn” tại Iran, cam kết phá hủy lực lượng quân sự của nước này và xóa sổ chương trình hạt nhân của Tehran.
Hội đồng giáo sĩ Iran đang tìm kiếm người kế nhiệm Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei sau khi ông bị hạ sát trong các cuộc tấn công phối hợp của Mỹ và Israel vào nước này kể từ ngày 28/2.
.svg){kind=icon}
