Trong hành trình giảm nghèo đa chiều, thiếu hụt thông tin đang trở thành một trong những rào cản lớn đối với người dân khu vực miền núi. Tại tỉnh Nghệ An, phong trào “Bình dân học vụ số” đang được triển khai sâu rộng với mục tiêu không chỉ phổ cập kiến thức công nghệ mà còn mở ra cơ hội tiếp cận dịch vụ, thông tin và sinh kế cho người dân vùng cao.
Tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Yên Xuân, hình ảnh các đoàn viên thanh niên tận tình hướng dẫn người dân sử dụng điện thoại thông minh đã trở nên quen thuộc. Từng thao tác nhỏ như cài đặt ứng dụng, đăng nhập tài khoản định danh điện tử VNeID hay nộp hồ sơ trực tuyến đều được hướng dẫn chậm rãi, chi tiết.
Bí thư Đoàn Thanh niên xã Yên Xuân - Hà Thị Mai Vân cho biết, phần lớn người dân trung niên và cao tuổi tại địa phương chưa quen với các thao tác công nghệ. Việc tiếp cận các nền tảng số vì thế gặp nhiều khó khăn. Để người dân có thể sử dụng được, các đoàn viên phải trực tiếp cầm tay hướng dẫn từng bước, giải thích bằng những cách đơn giản nhất.
Thực tế này cũng được bà Nguyễn Thị Quyên, một người dân địa phương chia sẻ, trước đây, bà chỉ sử dụng điện thoại để nghe gọi, hoàn toàn không biết đến các ứng dụng số. Khi các thủ tục hành chính dần chuyển sang hình thức trực tuyến, bà gặp không ít trở ngại. Nhờ sự hỗ trợ của lực lượng thanh niên, bà đã cài đặt thành công tài khoản định danh điện tử mức độ 2 và bước đầu làm quen với việc thực hiện thủ tục trên môi trường mạng.
Theo lãnh đạo Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Yên Xuân, sau khi triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, số lượng hồ sơ trực tuyến tăng nhanh. Trong khi đó, nhiều người dân chưa thành thạo kỹ năng số, dẫn đến áp lực lớn cho bộ phận “Một cửa”. Sự tham gia hỗ trợ của đoàn viên thanh niên đã góp phần tháo gỡ khó khăn, giúp quy trình giải quyết thủ tục diễn ra thông suốt, giảm thời gian chờ đợi.
Thực hiện đồng bộ từ tỉnh đến cơ sở
Qua những mô hình cụ thể như tại Yên Xuân, phong trào “Bình dân học vụ số” đã được tỉnh Nghệ An chính thức phát động từ tháng 6/2025. Đây là bước đi nhằm phổ cập kỹ năng số cho toàn dân trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, đồng thời gắn với định hướng phát triển khoa học công nghệ theo các nghị quyết của Trung ương.
Điểm đáng chú ý là cách triển khai được thực hiện đồng bộ từ cấp tỉnh đến cơ sở. Các xã, phường xây dựng kế hoạch cụ thể, huy động lực lượng đoàn viên, thanh niên, công an, cán bộ cơ sở cùng tham gia. Nhờ đó, hoạt động không dừng ở tuyên truyền mà đi sâu vào hỗ trợ thực tế.
Tại xã Hạnh Lâm, hàng trăm đoàn viên thanh niên đã tỏa về từng thôn, bản, thực hiện phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà”. Người dân được hướng dẫn từ những kỹ năng cơ bản nhất như sử dụng điện thoại thông minh, truy cập Internet, đến việc nhận diện thông tin xấu, bảo vệ dữ liệu cá nhân trên không gian mạng.
Các lớp tập huấn kỹ năng số cũng được tổ chức linh hoạt, kết hợp giữa hình thức trực tiếp và trực tuyến. Nội dung thiết kế phù hợp với từng nhóm đối tượng, giúp người dân dễ tiếp thu và có thể áp dụng ngay vào thực tế. Việc học không còn mang tính lý thuyết mà gắn liền với nhu cầu sử dụng hằng ngày.
Ở những địa bàn đặc biệt khó khăn như xã Lượng Minh, việc “xóa mù” công nghệ thông tin càng trở nên cấp thiết. Đây là xã vùng cao với địa bàn rộng, dân cư phân tán, điều kiện hạ tầng còn hạn chế. Khoảng một nửa dân số chưa sở hữu điện thoại thông minh, trong khi nhu cầu tiếp cận dịch vụ số ngày càng tăng.
Trước thực tế đó, chính quyền địa phương đã thành lập các tổ công nghệ số từ cấp xã đến từng bản. Lực lượng này phối hợp chặt chẽ với Công an, Đoàn Thanh niên để hỗ trợ người dân tiếp cận công nghệ. Từ việc hướng dẫn nộp hồ sơ trực tuyến đến sử dụng mạng xã hội an toàn, các nội dung đều được truyền đạt theo cách dễ hiểu, gần gũi.
Đáng chú ý, việc phổ cập kỹ năng số tại xã Lượng Minh không tách rời mục tiêu bảo đảm an toàn thông tin. Người dân được hướng dẫn nhận diện các hình thức lừa đảo trên không gian mạng, cách bảo vệ tài khoản cá nhân, tránh rủi ro khi tham gia môi trường số. Đây là yếu tố quan trọng trong bối cảnh các nguy cơ an ninh mạng ngày càng gia tăng.
Theo lãnh đạo địa phương này, phong trào “Bình dân học vụ số” đóng vai trò như một cầu nối, giúp người dân vùng cao từng bước tiếp cận công nghệ, giảm nghèo thông tin. Khi kỹ năng số được hình thành, người dân có thể chủ động tìm kiếm thông tin, tiếp cận chính sách, dịch vụ công và các cơ hội phát triển kinh tế.
Tác động của quá trình này không chỉ ở lĩnh vực hành chính mà khi biết sử dụng Internet, người dân có thể cập nhật thông tin thị trường nông sản, học hỏi kỹ thuật sản xuất, quảng bá sản phẩm qua các nền tảng số. Điều này mở ra hướng đi mới trong phát triển kinh tế nông thôn, góp phần nâng cao thu nhập.
.svg){kind=icon}
