Trái phiếu Mỹ cũng gần như "bốc hơi" khỏi kho dự trữ. Trong khi đó, người dân đua nhau rút vàng khỏi ngân hàng, khiến mặt bằng lãi suất cho vay tăng kỷ lục: tín dụng thương mại vượt 53%, vay tiêu dùng cá nhân lên tới 63% trong khi lãi suất điều hành của ngân hàng trung ương ở mức 37%.
Khoảng cách ngày càng nới rộng giữa lãi suất thực tế và lãi suất điều hành cho thấy niềm tin ngày càng suy giảm của người dân vào nội tệ.
Két sắt cạn dần: Từ 160 tỷ USD còn chưa đến 18 tỷ
Theo dữ liệu từ Bộ Tài chính Mỹ được Bloomberg và Reuters dẫn lại, lượng trái phiếu kho bạc Mỹ mà Ngân hàng Trung ương Thổ Nhĩ Kỳ (CBRT) nắm giữ đã giảm từ mức 160 tỷ USD đầu năm xuống chỉ còn chưa đến 18 tỷ USD vào cuối tháng 3/2026. Như vậy, chỉ trong một tháng, Thổ Nhĩ Kỳ đã bán tháo gần 90% kho trái phiếu Mỹ của mình.
Nguyên nhân đến từ cuộc chiến Iran bùng phát từ cuối tháng 2/2026. Xung đột khiến giá dầu tăng sốc, trong khi Thổ Nhĩ Kỳ là nước nhập khẩu năng lượng lớn, lập tức tạo áp lực lớn lên đồng Lira.
Để can thiệp thị trường ngoại hối và giảm áp lực mất giá của đồng nội tệ, ngân hàng trung ương đã phải bán một lượng lớn trái phiếu Mỹ - loại tài sản có tính thanh khoản cao - nhằm bổ sung nguồn USD.
Chỉ riêng trong tháng 3, các ngân hàng quốc doanh Thổ Nhĩ Kỳ đã phải bán ra một lượng lớn ngoại tệ để ổn định tỷ giá.
Vấn đề càng trầm trọng hơn khi CBRT không còn cách nào khác ngoài việc đụng đến "kho báu" cuối cùng: vàng dự trữ.
Theo dữ liệu từ Hội đồng Vàng Thế giới (WGC) và Bloomberg, ngân hàng trung ương nước này đã bán ra khoảng 60 tấn vàng chỉ trong tháng 3/2026, mức giảm mạnh nhất lịch sử. Đáng chú ý, phần lớn lượng vàng bán ra chỉ trong vòng 2 tuần của tháng 3.
Số vàng này được sử dụng trong các hợp đồng hoán đổi (swap) để vay ngoại tệ, thay vì bán đứt, nhằm tạm thời tăng thanh khoản USD mà vẫn có thể mua lại sau. Dù vậy, dự trữ vàng đã giảm từ mức đỉnh 641 tấn (quý III/2025) xuống còn khoảng 535 tấn trong quý I/2026.
Với tốc độ này, "lá chắn" tài chính của Thổ Nhĩ Kỳ đang bị ảnh hưởng đáng kể. Tuy nhiên, tín hiệu tích cực đã đến khi cuối tháng 5/2026, dự trữ vàng quốc gia này đã ổn định và bắt đầu tăng nhẹ trở lại.
Khi người dân cũng quay lưng
Trong bối cảnh ngân hàng trung ương phải đối mặt với áp lực lớn lên dự trữ ngoại hối, tâm lý phòng thủ của người dân cũng tạo thêm thách thức cho quá trình ổn định thị trường tài chính.
Khi giá vàng thế giới lao dốc từ mức đỉnh 5.600 USD xuống dưới mốc 4.400 USD, người dân Thổ Nhĩ Kỳ, vốn coi vàng là nơi trú ẩn tài sản đã đổ xô đi mua.
Họ ồ ạt rút tiền gửi bằng đồng Lira khỏi ngân hàng để mua vàng và tích trữ, với kỳ vọng giá kim loại quý này sẽ sớm phục hồi. Theo giới phân tích, xu hướng chuyển dịch từ tiền gửi sang vàng đã làm gia tăng áp lực thanh khoản đối với hệ thống ngân hàng trong giai đoạn bất ổn.
Mặc dù lãi suất điều hành chính thức được giữ nguyên ở mức 37%, nhưng ngân hàng trung ương đã thực hiện một đợt "thắt chặt thầm lặng" để ứng phó xung đột địa chính trị. Cụ thể, cơ quan này đã tạm ngừng kênh cho vay với lãi suất ưu đãi 37% và chuyển sang kênh cho vay qua đêm với mức lãi suất cao hơn là 40%, qua đó siết chặt thanh khoản mà không cần công bố tăng lãi suất chính thức.
Trong khi GS Selva Demiralp của Đại học Koc (Thổ Nhĩ Kỳ) kêu gọi tăng lãi suất lên 40%, nhiều tổ chức tài chính quốc tế lại dự báo Ngân hàng Trung ương Thổ Nhĩ Kỳ sẽ giữ nguyên lãi suất điều hành ở mức 37% và duy trì chi phí vay thực tế ở mức 40% cho đến khi tình hình Trung Đông rõ ràng hơn.
Bộ Tài chính Thổ Nhĩ Kỳ đang kiên trì "cai" sự lệ thuộc vào vàng. Sau khi giảm tỷ lệ tái cấp vốn trái phiếu vàng xuống 76% trong quý I, nước này vẫn duy trì chiến lược thận trọng.
Trong tháng 6, bên cạnh việc phát hành trái phiếu vàng theo kế hoạch, chính phủ cũng đa dạng hóa các kênh vay khác như trái phiếu lãi suất thả nổi và cố định. Đây là nỗ lực nhằm giảm dần sự phụ thuộc vào kim loại quý đầy biến động.
.svg){kind=icon}
