Tình trạng nhồi máu cơ tim ở người trẻ đang ở mức đáng lo ngại. VietNamNet trích đăng bài viết của PGS Nguyễn Lân Hiếu - Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội về vấn đề này.
Mấy tuần nay, chúng tôi liên tiếp cấp cứu những ca nhồi máu cơ tim (NMCT) ở người rất trẻ, có bệnh nhân mới 22 tuổi. Khi đưa người bệnh lên bàn chụp, tôi đã không nghĩ cháu bị tổn thương cả 3 nhánh động mạch vành, trong đó động mạch liên thất trước tắc cụt ngay từ đoạn đầu.
Cách đây gần 30 năm, tôi từng báo cáo tại hội nghị một ca NMCT ở người 30 tuổi được can thiệp thành công. Bây giờ thì những trường hợp như vậy không còn hiếm nữa. Mô hình bệnh tật đã thay đổi quá nhanh.
1. Tại sao người dưới 30 tuổi bị nhồi máu cơ tim?
Ở độ tuổi này, xơ vữa chưa thể là thủ phạm chính trong đa số trường hợp. Chúng ta cần đi tìm những nguyên nhân “lạ” như:
Bóc tách động mạch vành tự phát (SCAD): Đây là nguyên nhân hàng đầu ở phụ nữ dưới 35 tuổi, thường gặp ở những người khỏe mạnh, không hút thuốc, vừa trải qua stress cảm xúc rất mạnh, gắng sức quá mức hoặc đang mang thai/sau sinh.
Co thắt động mạch vành: Thường gặp ở người trẻ hút thuốc, thuốc lá điện tử, thức khuya triền miên, sử dụng nhiều cà phê, nước tăng lực.
Do chất kích thích: Ma túy tổng hợp, cần sa, thậm chí lạm dụng bóng cười kèm rượu có thể gây co thắt dữ dội và hình thành cục máu đông chỉ trong vài phút đến vài giờ sau khi sử dụng.
Cục máu đông do rối loạn đông máu: Có thể gặp trong hội chứng kháng phospholipid, thiếu protein C, protein S hoặc các bệnh tự miễn như lupus. Cục máu đông có thể hình thành ở nơi khác rồi di chuyển đến động mạch vành.
Bất thường bẩm sinh động mạch vành: Động mạch vành mọc sai vị trí, đi giữa hai động mạch lớn. Khi người bệnh gắng sức cường độ cao, tim đập nhanh và nhu cầu máu nuôi tim tăng lên. Tuy nhiên, do động mạch vành bị kẹp giữa hai mạch máu lớn nên không đáp ứng đủ nhu cầu đột ngột tăng cao, gây mất cân bằng cung - cầu máu cơ tim.
2. Vấn đề xơ vữa mạch máu
Đây là một sự thật đáng buồn, bởi tình trạng này ngày càng gặp nhiều hơn ở người trẻ ngày nay.
Một người có thể trông khỏe mạnh nhưng vẫn có những yếu tố nguy cơ như:
- Hút thuốc lá từ nhiều năm, thường bắt đầu từ cấp 2, cấp 3; hút pod/vape hằng ngày.
- Gia đình có bố, mẹ, anh, chị bị nhồi máu cơ tim hoặc phải đặt stent trước 55 tuổi ở nam và trước 65 tuổi ở nữ.
- Rối loạn mỡ máu gia đình nhưng không được phát hiện, tư vấn và điều trị.
- Đái tháo đường type 2, béo phì nặng, hội chứng chuyển hóa từ nhỏ.
- Tăng huyết áp không được điều trị.
3. Vì sao người dưới 30 tuổi dễ bị chẩn đoán muộn, dẫn đến tỷ lệ tử vong cao?
Bệnh nhân nghĩ: “Mình mới 25 tuổi, làm sao mà nhồi máu cơ tim được, chắc do trào ngược, đau cơ, lo âu thôi”.
Khi đi khám cấp cứu, điện tâm đồ lần đầu có thể chưa rõ ràng, men tim chưa kịp tăng nên dễ bị cho về nhà theo dõi, đặc biệt tại các bệnh viện đa khoa.
Chính vì vậy, lời khuyên của tôi là phác đồ sử dụng xét nghiệm men tim siêu nhạy để loại trừ hoặc chẩn đoán xác định hội chứng mạch vành cấp cần được phổ cập tại tất cả cơ sở cấp cứu trên toàn quốc.
4. Tiên lượng nhồi máu cơ tim ở người trẻ
Tim người trẻ có khả năng hồi phục sau can thiệp thường tốt hơn người cao tuổi, ít suy tim hơn nếu được cấp cứu kịp thời.
Tuy nhiên, do bệnh dễ bị bỏ sót hoặc nguyên nhân là co thắt động mạch vành, bóc tách động mạch vành, rối loạn đông máu... nhưng không được tìm ra, bệnh rất dễ tái phát. Người trẻ chủ quan đặt stent lại tiếp tục thói quen xấu... khiến bệnh nặng hơn.
5. Phòng bệnh
Tôi xin chỉ đưa ra 2 lời khuyên:
- Người đã có các yếu tố nguy cơ như rối loạn mỡ máu gia đình, đái tháo đường hay tăng huyết áp, đừng nấn ná nữa, hãy bỏ thuốc lá và các sản phẩm chứa nicotine.
- Người đang gắng sức mà xuất hiện những triệu chứng bất thường như đau ngực, khó thở, vã mồ hôi, hãy đến khám chuyên khoa tim mạch càng sớm càng tốt.
.svg){kind=icon}
