Thế chấp nhà đất của bố mẹ để vay 2 tỷ đồng
Theo trình bày của đại diện ngân hàng S. (trụ sở tại TPHCM), tháng 5/2011, ngân hàng ký với vợ chồng ông C. (ngụ TP Hà Nội) hai hợp đồng tín dụng với tổng hạn mức 2 tỷ đồng.
Một khoản vay được dùng để đầu tư nâng cấp, mở rộng siêu thị trong thời hạn 10 năm; khoản còn lại nhằm bổ sung vốn kinh doanh với thời hạn 3 năm. Tài sản bảo đảm cho các khoản vay là quyền sử dụng đất và nhà ở tại Hà Nội, đứng tên bà P. - mẹ ông C.
Ngân hàng S. sau đó giải ngân đủ 2 tỷ đồng. Tuy nhiên, đến tháng 10/2012, vợ chồng ông C. mới thanh toán được hơn 444 triệu đồng tiền gốc cùng một phần lãi phát sinh rồi ngừng trả nợ. Ngân hàng S. chuyển toàn bộ khoản vay sang nợ quá hạn và khởi kiện ra tòa.
Theo yêu cầu khởi kiện, tính đến ngày 24/7/2020, tổng số tiền mà ngân hàng S. yêu cầu vợ chồng ông C. thanh toán lên tới gần 7,84 tỷ đồng, bao gồm hơn 1,55 tỷ đồng nợ gốc, lãi trong hạn, lãi quá hạn và lãi chậm trả.
Tại phiên tòa sơ thẩm, vợ chồng ông C. thừa nhận khoản nợ và cho biết gặp khó khăn tài chính do tài sản thế chấp nằm trong diện giải phóng mặt bằng thuộc dự án hạ tầng giao thông. Hai người đề nghị ngân hàng xem xét miễn giảm một phần nợ gốc và toàn bộ tiền lãi.
Đáng chú ý, vụ án còn phát sinh tranh chấp với gia đình bà H. Theo trình bày, cuối năm 2012, bà H. đã mua căn nhà này với giá 960 triệu đồng dù biết tài sản đang được thế chấp tại ngân hàng.
Sau khi nhận nhà, gia đình bà bỏ thêm khoảng 150 triệu đồng để sửa chữa, cải tạo và sinh sống ổn định từ đó đến nay. Vì vậy, bà H. đề nghị được xem xét nhận khoản hỗ trợ đối với phần công trình do gia đình tự xây dựng thêm nếu Nhà nước thu hồi đất.
Ai được nhận tiền bồi thường khi đất thế chấp bị thu hồi?
Theo bản án sơ thẩm, TAND quận Hoàng Mai (nay là TAND khu vực 3 - TP Hà Nội) tuyên chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của ngân hàng S., buộc vợ chồng ông C. trả hơn 5,27 tỷ đồng gồm nợ gốc và các khoản lãi, không chấp nhận một số khoản lãi và tiền phạt theo yêu cầu của ngân hàng.
Tòa xác định nếu người vay không trả nợ, ngân hàng được quyền nhận khoản bồi thường liên quan đến quyền sử dụng đất và tài sản thế chấp khi Nhà nước thu hồi đất để thu hồi nợ. Tuy nhiên, ngân hàng không được nhận các khoản hỗ trợ tái định cư hoặc bồi thường không liên quan đến tài sản bảo đảm.
Bản án cũng tuyên bà H. được nhận khoản tiền bồi thường đối với phần công trình xây dựng thêm của gia đình mình.
Không đồng tình với phán quyết trên, ngân hàng S. kháng cáo, yêu cầu được tính thêm lãi phạt và được nhận toàn bộ tiền đền bù nếu tài sản bị thu hồi. Ngân hàng cũng phản đối việc tòa tuyên bà H. được nhận tiền bồi thường đối với phần xây dựng thêm.
Tại phiên phúc thẩm, Hội đồng xét xử TAND TP Hà Nội nhận định các hợp đồng tín dụng ký giữa ngân hàng với vợ chồng ông C. được xác lập hợp pháp, ngân hàng đã giải ngân đủ 2 tỷ đồng và phía vay còn nợ hơn 1,55 tỷ đồng tiền gốc.
Tòa phúc thẩm giữ nguyên phán quyết buộc vợ chồng ông C. thanh toán tổng cộng hơn 5,27 tỷ đồng gồm nợ gốc, lãi trong hạn và lãi quá hạn; đồng thời bác yêu cầu đòi tiền phạt chậm trả của ngân hàng.
Đối với tài sản thế chấp là nhà đất, tòa xác định việc bố mẹ ông C. thế chấp tài sản cho ngân hàng là hợp pháp. Tuy nhiên, Tòa xác định giao dịch chuyển nhượng giữa các bên không có giá trị pháp lý vì tài sản đã được thế chấp tại ngân hàng và không đáp ứng các điều kiện chuyển nhượng theo quy định.
Tòa cũng cho rằng cấp sơ thẩm đã vượt quá phạm vi giải quyết khi tuyên bà H. được hưởng tiền bồi thường đối với phần công trình xây dựng thêm.
Theo bản án phúc thẩm, TAND TP Hà Nội sửa một phần bản án sơ thẩm, xác định ngân hàng S. có quyền yêu cầu xử lý tài sản thế chấp để thu hồi nợ. Trường hợp tài sản bị thu hồi để thực hiện quy hoạch, giải phóng mặt bằng, ngân hàng được nhận khoản bồi thường liên quan đến tài sản thế chấp để thu hồi nợ.
(Tham khảo Bản án số 32/2021/KDTM-PT ngày 5/3/2021 của TAND TP Hà Nội)
.svg){kind=icon}
