Những cuộc khủng hoảng kinh tế lịch sử, mối lo lớn cho Việt Nam

Sau những cuộc khủng hoảng, tăng trưởng kinh tế của Việt Nam rất ì ạch, phải mất rất nhiều năm mới vực lên được. Với khó khăn quá lớn hiện nay, nếu không có những gói hỗ trợ đủ mạnh, tình trạng này rất có thể sẽ lặp lại.

Quy luật đáng ngại

Quan sát cả những khủng hoảng kinh tế diễn ra tại Việt Nam thời gian qua, giới chuyên môn nhận ra rằng, khi chịu tác động lớn từ các biến động bên ngoài, GDP không bị suy thoái ngay, mà thường tăng chậm lại trong những năm sau đó.

Cụ thể, với cuộc khủng hoảng tài chính - tiền tệ khu vực xảy ra vào năm 1997, khi đó Việt Nam đang đạt mức tăng trưởng cao trên 8%/năm, trong 6 năm liên tục trước. Việt Nam không bị rơi vào “vòng xoáy” của cuộc khủng hoảng này, nhưng tăng trưởng đã bị chậm lại. Năm 1998 tăng trưởng giảm còn 5,76%, năm 1999 còn 4,77%.

Với cuộc khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế toàn cầu xảy ra vào năm 2008 cũng tương tự. Trước đó, tăng trưởng kinh tế của Việt Nam cũng đạt mức khá cao, liên tục trong một số năm từ 7% trở lên. Việt Nam cũng không bị rơi vào “vòng xoáy” của cuộc khủng hoảng này, nhưng tăng trưởng đã chậm lại. Năm 2009 tăng trưởng giảm xuống còn 5,32%.

Năm 2019, kinh tế Việt Nam đạt mức tăng trưởng 7,02% thì năm 2020 đại dịch Covid bùng phát. Việt Nam cũng không bị rơi vào suy thoái, nhưng tăng trưởng chỉ còn 2,91%. Ngân hàng Thế giới (WB) dự báo tăng trưởng GDP năm 2021 của Việt Nam chỉ đạt từ 2-2,5%.

{keywords}
Trong khi tiêu thụ giảm sâu, nguyên liệu đầu vào sản xuất kinh doanh lại tăng chóng mặt.

Điều đáng lo ngại là sau những cuộc khủng hoảng, Việt Nam phải mất rất nhiều năm mới vực nền kinh tế lên được và mức tăng trưởng rất ì ạch, chỉ lên được từ 1-2%/năm. Chuyên gia Nguyễn Đình Cung dự báo, với đà phát triển như hiện nay, năm 2022 nếu tăng trưởng tốt, GDP cao nhất cũng chỉ có thể đạt 5%/năm. 

Hiện tại, nền kinh tế đang gặp thách thức khi tiêu thụ trong nước bị giảm sâu, trong khi đầu vào của sản xuất kinh doanh như xăng dầu, sắt thép, than đá, phân bón, tôm cá nguyên liệu,... đều tăng chóng mặt, dễ hình dung về nguy cơ lạm phát đang rình rập... Với thực tế như vậy, để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, giới chuyên môn cho rằng, cần có giải pháp quyết liệt, phải có gói kích cầu tiêu dùng và hỗ trợ sản xuất.

Hỗ trợ còn thấp

Mới đây, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 406/NQ-UBTVQH15 về một số giải pháp nhằm hỗ trợ DN, người dân chịu tác động của dịch Covid, trong đó có giảm 30% thuế thu nhập DN cho những DN có doanh thu năm 2021 không quá 200 tỷ đồng, giảm 30% thuế giá trị gia tăng (VAT) với một số mặt hàng đến hết 31/12/2021...

Ông Nguyễn Quốc Kỳ, Chủ tịch HĐQT Công ty Vietravel, cho rằng, dù Nghị quyết 406 đưa ra một số chính sách hỗ trợ, nhưng nhiều DN đã ngừng hoạt động, không có doanh thu thì việc giảm thuế thu nhập DN hay giảm thuế VAT cũng không giúp được gì để khôi phục hoạt động. Hơn nữa, các chính sách hỗ trợ này chỉ thực hiện đến hết 2021, chỉ hơn 2 tháng là quá ngắn, chưa kịp ngấm đối với những DN có hoạt động trở lại.

“Một cơ thể đã ốm nặng, giờ còn chưa ngồi dậy nổi thì không thể trong vòng 2 tháng khỏe mạnh bình thường. Các DN cần có giải pháp hỗ trợ quyết liệt, dứt khoát hơn mới có thể trở lại hoạt động được”, ông Kỳ nhấn mạnh.

Theo ông, khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế toàn cầu năm 2008, Quốc hội có chính sách giảm 50% thuế VAT và kéo dài trong vòng 2 năm. Hiện các DN vừa bị ảnh hưởng của đại dịch Covid kéo theo kinh tế suy thoái thì chính sách hỗ trợ lại thấp hơn, chỉ giảm 30% thuế VAT và thời gian ngắn hơn là chưa hợp lý.

{keywords}
Các gói hỗ trợ đa số vẫn mang tính hình thức, kém hiệu quả hoặc thậm chí không khả thi.

Trong khi đó, ông Phạm Tấn Công, Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), cho rằng, quy mô các gói hỗ trợ hiện mới đạt hơn 2% GDP là mức khá thấp so với các nước trong khu vực. Thái Lan đã dành 15,6% GDP, Malaysia 8,8% GDP, Indonesia 5,4% GDP... để hỗ trợ DN và người dân bị ảnh hưởng dịch Covid.  

Dẫn số liệu về các gói hỗ trợ của các quốc gia trên thế giới kể từ khi đại dịch Covid bùng phát, chuyên gia Lê Xuân Nghĩa cho biết: Mỹ đã đưa ra các gói hỗ trợ với tổng giá trị 5.838 tỷ USD, tương đương khoảng 28% GDP năm 2020; Nhật Bản chi tới 61% GDP; châu Âu chi khoảng 20% GDP... Nguồn hỗ trợ được các nước dùng để tài trợ thất nghiệp, tài trợ việc làm bằng phát tiền mặt; cho vay các DN lớn mà ngân hàng không thể cho vay, bảo lãnh cho các DN vừa và nhỏ vay vốn.

Việt Nam hiện mới chi hỗ trợ có 2,94% GDP. Việc giảm hay ưu đãi lãi suất không giúp các DN tiếp cận được vốn trong hoàn cảnh này. Bởi DN đang gặp khó khăn sẽ không đủ điều kiện vay vốn ngân hàng. Việc hỗ trợ phải bằng “tiền tươi thóc thật”, theo ông Nghĩa.

Nỗi lo ì ạch kéo dài

Trong khi đó, khảo sát của VCCI vào tháng 9/2021 cho thấy, các gói hỗ trợ lớn trong thời gian dịch Covid bao gồm: Chính sách tài khóa với trọng tâm là gia hạn thời hạn nộp thuế và tiền thuê đất; Chính sách tiền tệ với trọng tâm là cơ cấu lại nợ, miễn, giảm lãi suất, hỗ trợ tín dụng; Chính sách hỗ trợ bảo đảm an sinh xã hội... đa số vẫn mang tính hình thức, kém hiệu quả hoặc thậm chí không khả thi.

Chẳng hạn, chính sách giảm thuế thu nhập cho DN không giúp được gì cho những DN bị ảnh hưởng nặng, thua lỗ.

Theo khảo sát của Bộ KH-ĐT, tỷ lệ DN tiếp cận được với một số chính sách hỗ trợ về thuế, tín dụng, cho vay ưu đãi còn thấp do thủ tục phức tạp, các điều kiện chưa phù hợp. Các mâu thuẫn còn tồn tại giữa các luật điều chỉnh hoạt động sản xuất kinh doanh vẫn chưa giải quyết triệt để, gây khó khăn cho DN.

VCCI cho biết tổng nợ công trên GDP của Việt Nam đang ở mức thấp, vì vậy cần xem xét mở rộng quy mô các gói hỗ trợ cho DN. "Với GDP ước tính năm 2020 của Việt Nam là gần 6,3 triệu tỷ đồng, các gói hỗ trợ có thể mở rộng tới 4%, tương đương 250.000 tỷ", Chủ tịch VCCI đề xuất. Tiếp theo là giảm thuế thu nhập DN, thuế VAT, tiền thuê đất ở mức 50%, thay vì 30% như hiện nay trong 2021-2022. Nếu không có những gói hỗ trợ đủ mạnh, thì tăng trưởng kinh tế nguy cơ sẽ lặp lại quy luật của những lần khủng hoảng trước, đó là tăng trưởng rất ì ạch.

Trần Thủy

tin nổi bật

Đánh thuế cao người sở hữu nhiều bất động sản

Các chuyên gia nhận định, Nghị quyết 18 sẽ tạo nguồn thu ngân sách ổn định từ thị trường bất động sản, đưa bất động sản vào sử dụng hiệu quả, chống nạn đầu cơ, thổi giá.

Rủi ro từ Pacific Airlines

Vietnam Airlines thừa nhận có thể gặp rủi ro nếu việc tìm kiếm nhà đầu tư mới cho Pacific Airlines quá chậm hoặc không đạt được thoả thuận.

Kinh tế trọng điểm miền Trung: Kỳ vọng lớn, hiệu quả chưa cao

Vùng KTTĐ miền Trung duy trì được mức tăng trưởng cao trong thời gian dài, tuy nhiên quy mô nền kinh tế vùng còn tương đối nhỏ và chiếm tỷ trọng khá thấp trong nền kinh tế Việt Nam.

Tiền vào ví dân Việt chỉ 4,2 triệu/tháng, làm sao đủ chi tiêu?

Theo Tổng cục Thống kê, trước năm 2019 thu nhập bình quân đầu người liên tục tăng, tuy nhiên sau 2019 do tác động tiêu cực của đại dịch Covid-19, thu nhập có xu hướng giảm dần.

Xả nhiều CO2 ra môi trường, xuất khẩu sang EU bị đánh thuế cao

Nếu DN không giảm phát thải khí carbon, sắp tới hàng hóa xuất khẩu sang EU sẽ bị áp một loại thuế, trở nên đắt đỏ hơn và ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của nhiều DN Việt Nam.

Hàng tồn kho "chất núi", đơn đặt hàng giảm, kinh tế Trung Quốc "ngấm đòn"?

Hàng hóa tồn kho tăng mạnh, ngoại trừ ô tô. Các đơn hàng tiêu dùng nội địa và xuất khẩu ra nước ngoài hầu hết đều giảm trong quý II so với quý I.

Tăng trưởng GDP hơn 7,7%, kinh tế phục hồi mạnh mẽ

Tổng cục Thống kê cho biết GDP quý II năm 2022 ước tính tăng 7,72% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn tốc độ tăng của quý II các năm trong giai đoạn 2011-2021.

Cứ điểm Samsung giảm sản xuất: Nỗi lo toàn cầu, cảnh báo cho Việt Nam

Câu chuyện Samsung giảm sản xuất tại Việt Nam là dấu hiệu cho thấy sự suy giảm tăng trưởng kinh tế toàn cầu. Sự suy giảm tăng trưởng, thậm chí một số quan ngại rơi vào suy thoái, sẽ ảnh hưởng tới kinh tế Việt Nam trong nửa cuối năm 2022.

Hỗ trợ lãi suất 2%: Món quà hấp dẫn nhưng thực sự khó với

Khi các ngân hàng vẫn giữ chuẩn mực cho vay an toàn thì các DN nhỏ và vừa, yếu kém thua lỗ, không có tài sản bảo đảm sẽ không thể tiếp cận được gói hỗ trợ lãi suất 2%.

Tiềm năng như Singapore, siêu giàu đổ đến Đà Nẵng mua nhà ăn chơi

Một thành phố đáng sống chắc chắn là đáng đến, nhưng một điểm đáng đến chưa chắc đã đáng sống. Đà Nẵng đang “vươn mình” trở thành một thành phố đáng sống và kỳ vọng trở thành điểm đến của giới siêu giàu.

Tập đoàn Ấn Độ sẵn sàng đầu tư 10 tỷ USD vào Việt Nam

UBND TP. Đà Nẵng vừa trao chứng nhận cho phép nhà đầu tư nghiên cứu đầu tư dự án Cảng biển Liên Chiểu, khởi đầu của dòng vốn 10 tỷ USD đầu tư vào Việt Nam trong 5 năm tới.

CGV lỗ hàng trăm triệu USD

CJ CGV, công ty con của CJ Group, báo lỗ hơn 187 triệu USD trong năm ngoái. Bước sang đầu năm 2022, công ty vẫn lỗ 42,7 triệu USD.

Vừa phục hồi bị 'bão giá' vùi dập, chuẩn bị tăng tốc lại thiếu vốn

Nhiều lĩnh vực đang có nhịp độ phục hồi nhanh sau dịch nhưng áp lực giá, chi phí xăng dầu tăng và thiếu vốn là vấn đề các doanh nghiệp đang gặp phải.

Bỏ quy định về khung giá đất, người sở hữu nhiều nhà đất sẽ bị đánh thuế cao

Nghị quyết 18-NQ/TW yêu cầu quy định mức thuế cao hơn với người sử dụng nhiều diện tích đất, nhà, đầu cơ đất, đồng thời, bỏ khung giá đất.

'Siết' tiền tài xế và quán ăn, app giao hàng ăn dày cả 2 bên

Với một đơn hàng, ứng dụng của các hãng công nghệ lấy được cả tiền chia sẻ doanh thu từ quán ăn và tiền chiết khấu từ vận đơn của shipper. Con số này không hề nhỏ.