Các nhà phân tích cho biết sau khi eo biển Hormuz mở cửa trở lại, tình trạng bất ổn sẽ vẫn kéo dài nhiều tháng. Cho tới hiện tại vẫn còn khoảng 2.000 tàu đang mắc kẹt tại điểm nghẽn này.
"Chúng ta đang hoàn thành công việc", Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố trong một buổi ký sắc lệnh hành pháp tại Nhà Trắng ngày 31/3. Ông hứa cuộc xung đột ở Iran sẽ kết thúc “trong vòng 2 tuần hoặc có thể lâu hơn một chút”.
Vài giờ sau, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nói với hãng tin Fox News: “Chúng ta có thể thấy vạch đích. Không phải hôm nay, không phải ngày mai nhưng nó sẽ đến.”
Đáng chú ý nhất là Thượng nghị sĩ Cộng hòa Lindsey Graham, người trong nhiều thập niên đã thúc giục Nhà Trắng cứng rắn hơn với Iran, hiện lại yêu cầu ông Trump chấm dứt xung đột. Trong một bài đăng trên mạng xã hội X, ông Graham cho biết đã có một “cuộc thảo luận sôi nổi” với ông Trump về việc đạt thỏa thuận hòa bình.
Theo báo Telegraph, những tuyên bố trên được đưa ra trong bối cảnh ngày càng có nhiều câu hỏi về giá xăng dầu tăng cao ở Mỹ. Chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel nhằm vào Iran đã gây ra tác động tàn phá đối với giá năng lượng, góp phần làm tăng 30% giá nhiên liệu kể từ ngày 28/2. Trong khi đó, các cuộc thăm dò cho thấy đa số người Mỹ đang dần mệt mỏi với cuộc xung đột. 60% trong số 1.979 người tham gia cuộc thăm dò gần đây của YouGov nói họ không tán thành cách xử lý xung đột của Tổng thống Trump.
Cục diện ở Trung Đông thay đổi
Sáu quốc gia Ảrập giáp Vịnh Ba Tư là Ảrập Xêút, Kuwait, Bahrain, Qatar, Các Tiểu vương quốc Ảrập Thống nhất (UAE) và Oman đều bị mắc kẹt dưới "mưa tên lửa" của Iran kể từ khi xung đột nổ ra. Cho tới nay, tất cả những nước trên đều bị trúng tên lửa của Iran.
Trước đây, các quốc gia này đã giúp quản lý căng thẳng ở Trung Đông thông qua hòa giải, ngoại giao và quan hệ kinh tế. Song, sau các cuộc tấn công của Iran, động lực này đã thay đổi.
Tiến sĩ Matthew Kroenig, Giám đốc Trung tâm Chiến lược và An ninh Scowcroft thuộc Hội đồng Đại Tây Dương nhấn mạnh: "Iran đã nổi lên như một đối thủ đáng gờm hơn trước đây, bởi vì nước này đang tích cực tấn công các quốc gia Vùng Vịnh... Chừng nào nước Cộng hòa Hồi giáo còn đứng vững, mối quan hệ giữa Iran và Vùng Vịnh… sẽ trở nên thù địch hơn".
Điều quan trọng là nếu Mỹ rút khỏi cuộc xung đột ở Iran, các quốc gia Vùng Vịnh sẽ dễ bị tổn thương và dễ bị tấn công hơn bao giờ hết.
Tiến sĩ Kroenig nói thêm: "Toàn bộ mô hình kinh tế của Vùng Vịnh về cơ bản dựa trên ý tưởng rằng đó là một thiên đường an toàn về kinh tế và an ninh. Giờ đây, chúng ta thấy điều đó không đúng, nó dễ bị tổn thương. Ở đó sẽ có nhiều mối lo".
Chuyên gia này lý giải, các các quốc gia vùng Vịnh sẽ không còn lựa chọn nào khác ngoài việc dựa vào Mỹ để được bảo vệ trong tương lai, ngay cả khi Mỹ rút khỏi cuộc xung đột. Ông Kroenig nói: “Họ thực sự không thể tự mình làm được điều đó”.
Số phận lính Mỹ đã được triển khai tới khu vực
Mỹ đã triển khai hơn 50.000 lính đến Trung Đông trong khi Anh tăng cường thêm khoảng 1.000 binh sĩ. Liệu những binh sĩ này có rời đi sau khi xung đột kết thúc hay không là một câu hỏi vẫn còn bỏ ngỏ.
Bà Mona Yacoubian, Giám đốc chương trình Trung Đông tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế cho biết: "Họ là mục tiêu. Chúng ta đã thấy họ bị nhắm mục tiêu gần như theo cách chưa từng có trong bốn tuần qua". Bà Yacoubian nói thêm, việc giảm số lượng binh sĩ là có thể, nhưng điều đó sẽ phụ thuộc vào cách Mỹ lựa chọn rút lui.
Theo bà Yacoubian, ông Trump dường như không muốn điều động bộ binh: “Tôi cảm thấy rằng chúng ta đang hướng tới một giai đoạn mà Tổng thống Trump tuyên bố chiến thắng bằng cách tạo ra một lối thoát nào đó và rút quân khỏi khu vực".
Tương lai eo biển Hormuz trở nên bất ổn
Iran đã đóng cửa eo biển Hormuz, nơi 1/5 lượng dầu thế giới được vận chuyển qua, khiến giá dầu tăng cao. Hồi đầu tuần, UAE cho biết sẽ giúp Mỹ và các đồng minh mở lại tuyến đường huyết mạch này bằng vũ lực.
Tuy nhiên, trong khi Mỹ dường như đang tìm cách chấm dứt xung đột, tương lai của eo biển trở nên bất ổn hơn bao giờ hết. Alex Vatanka, một nhà nghiên cứu cấp cao tại Viện Trung Đông nhận định: "Ngay cả khi Mỹ rút khỏi cuộc xung đột này vào ngày mai và tuyên bố đã hoàn thành xong việc thì Iran phát hiện họ có đòn bẩy".
Chuyên gia này cho biết thêm: "Nếu Mỹ rút lui, điều gì sẽ xảy ra với hàng trăm tỷ USD thương mại phụ thuộc vào việc lưu thông tự do ra khỏi eo biển?".
Bà Yacoubian tin vẫn còn một câu hỏi còn bỏ ngỏ là: “Liệu Mỹ có rút quân khi Iran trên thực tế vẫn nắm quyền kiểm soát eo biển hay không?”.
Giá dầu giảm nhưng khó quay lại mức trước xung đột
Giá dầu đã tăng 40% kể từ khi cuộc xung đột Iran bắt đầu. Giá dầu thô Brent đã lên tới 119 USD/thùng vào ngày 31/3. Các chuyên gia cho biết việc xung đột chấm dứt sẽ khiến giá dầu giảm mạnh.
Richard Hale, Phó chủ tịch của Viện Doanh nghiệp Tự do Plymouth bình luận: "Nếu xung đột chấm dứt và kết thúc bằng việc Iran cho phép di chuyển tự do qua eo biển Hormuz thì giá dầu sẽ giảm. Tuy nhiên, việc giá dầu trở lại mức trước đây khó xảy ra vì một số cơ sở hạ tầng ở Vùng Vịnh và Iran đã bị ảnh hưởng. Tôi nghĩ giá dầu có thể sẽ giảm xuống mức thấp, trung bình khoảng 80 USD/thùng, vẫn cao hơn một chút so với trước khi cuộc đối đầu giữa Mỹ, Israel và Iran nổ ra".
Eo biển Bab al-Mandeb đang đứng trước nguy cơ trở thành "điểm nghẽn dầu mỏ" thứ 2 ở Trung Đông khi Iran và nhóm vũ trang Houthi được Tehran hậu thuẫn ở Yemen sẵn sàng leo thang tình hình để đáp trả Mỹ.
Theo các nhà phân tích quốc tế, nhóm vũ trang Houthi ở Yemen, một trong các đồng minh của Iran, đã bị các ưu tiên trong nước kiềm chế, khiến họ không hỗ trợ Iran chống Mỹ và Israel ngay lập tức như nhóm Hezbollah ở Lebanon.
Khi xung đột Trung Đông kéo dài, cả Mỹ, Iran và Israel đều phải chịu áp lực lớn vì kho vũ khí bị bào mòn và các hệ thống đắt đỏ phải vận hành với cường độ chưa từng có.
.svg){kind=icon}
