Người dân TPHCM cầm nhành hoa trắng, đứng bên đường chờ đón đoàn xe đưa hài cốt 731 liệt sĩ tại công viên Lê Thị Riêng về Nghĩa trang liệt sĩ TPHCM an táng. Ai cũng mong ngóng, xúc động được đưa tiễn các Anh hùng liệt sĩ một đoạn đường.
Sáng 14/10, giữa nhịp sống hối hả của TPHCM, có một khoảnh khắc mọi âm thanh dường như lắng lại. Tại công viên Lê Thị Riêng, những nhành hoa trắng được người dân mang đến tiễn đưa 731 liệt sĩ về nơi an nghỉ.
Gần 60 năm sau cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, các anh, các chị mới có cuộc trở về ấy. Điều khiến chúng ta xúc động không chỉ là con số 731, mà là 731 tuổi thanh xuân đã dừng lại để giấc mơ lớn của dân tộc được tiếp tục.
Chiến tranh được ghi lại bằng chiến dịch, địa danh và mốc thời gian. Nhưng phía sau mỗi trang sử là số phận con người. Chiếc lược, chiếc nhẫn, đôi dép cao su, bức ảnh nhòa theo năm tháng tìm thấy trong lòng đất nhắc rằng những người lính ấy từng có mái nhà để nhớ, người thân để thương, dự định cho ngày mai. Khi Tổ quốc cần, họ đã đặt tương lai đất nước lên trên tương lai chính mình.
Có những sự hy sinh phải nhiều thập niên sau chúng ta mới tìm lại được dấu tích. Có những gia đình chờ mãi một tin tức, một nơi để thắp hương, một cái tên được xác nhận. Bởi vậy, cuộc tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ ở công viên Lê Thị Riêng không đơn thuần là công việc chuyên môn. Đó còn là hành trình tìm về với lương tâm, đạo lý và lời hứa của những người đang sống: Tổ quốc không quên bất kỳ người con nào đã hiến dâng đời mình cho Tổ quốc.
Điều lớn lao trong lễ truy điệu hôm nay là sự hiện diện của nhiều thế hệ cùng một niềm thành kính. Những người đi qua chiến tranh cúi đầu trước đồng đội. Những người sinh ra trong hòa bình cúi đầu trước những người chưa từng gặp mặt. Thế hệ trẻ có thể không hình dung hết tiếng súng năm xưa, nhưng có thể hiểu giá trị của cuộc sống không còn tiếng súng. Lòng biết ơn trở thành sợi dây nối liền quá khứ, hiện tại và tương lai.
Dân tộc Việt Nam có truyền thống “uống nước nhớ nguồn”. Nhưng truyền thống chỉ thật sự sống khi được thực hành bằng những nghĩa cử bền bỉ, không chỉ trong ngày lễ. Đó là chăm lo cho gia đình liệt sĩ, người có công; tiếp tục tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính những người chưa rõ tên tuổi; gìn giữ nghĩa trang, di tích và ký ức chiến tranh. Mỗi hồ sơ được khôi phục, mỗi mẫu ADN được đối chiếu có thể mở ra một cuộc đoàn tụ muộn màng, dù chỉ trong tâm tưởng.
Hành trình ấy được tiếp nối bằng trách nhiệm và thành tựu khoa học, công nghệ. Từ tư liệu lưu trữ, lời kể nhân chứng đến phương pháp khảo sát, giám định hiện đại, nhiều thế hệ góp sức tìm lại những điều tưởng bị thời gian vùi lấp. Chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về việc mở rộng rà soát địa điểm có thể có hài cốt liệt sĩ khẳng định: đây không thể là nỗ lực nhất thời, mà phải là công việc kiên trì của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.
Tri ân không chỉ là đưa các anh, các chị về nơi an nghỉ, mà còn phải đưa câu chuyện của họ đến với những lớp người mai sau. Một bài học lịch sử sinh động, bảo tàng biết kể chuyện, bộ phim chân thực, không gian tưởng niệm được chăm chút hay tư liệu được số hóa đều có thể làm ký ức lịch sử tiếp tục sống. Khi người trẻ hiểu hòa bình đến bằng cách nào, họ sẽ biết trân trọng hòa bình và có trách nhiệm hơn với tương lai đất nước.
Không nên biến sự hy sinh thành những khẩu hiệu quen thuộc khiến người nghe khó cảm nhận chiều sâu. Hãy kể về các liệt sĩ như những con người có tình yêu, gia đình, tuổi trẻ và những lựa chọn không dễ dàng. Sự thật về những người chấp nhận nằm lại để đồng bào được sống trong độc lập, tự do đã đủ sức lay động lòng người.
Đất nước đang đứng trước những cơ hội mới, nuôi dưỡng khát vọng hùng cường, phồn vinh, hạnh phúc. Giữa mục tiêu tăng trưởng, công trình hiện đại và những bước tiến hội nhập, càng cần nhớ điểm khởi đầu của mọi khát vọng ấy là nền độc lập đánh đổi bằng máu xương. Không có những người chấp nhận nằm lại với núi sông, sẽ không có một Việt Nam hôm nay đủ tự tin để mơ những giấc mơ lớn.
Bởi vậy, biết ơn phải được đo bằng cách chúng ta sống và hành động. Một nền hành chính tận tụy, một xã hội công bằng, nhân ái, một nền giáo dục nuôi dưỡng nhân cách, một nền văn hóa giữ gìn căn cốt dân tộc, một thế hệ thanh niên sáng tạo và cống hiến – tất cả là cách tiếp nối lý tưởng của người đã khuất. Không phải ai cũng có cơ hội lập chiến công phi thường; nhưng ai cũng có thể làm đất nước tốt đẹp hơn từ công việc hằng ngày.
Sự tri ân sâu sắc nhất không chỉ nằm ở phút mặc niệm, mà còn ở câu hỏi sau đó: Chúng ta đã làm gì để xứng đáng với những người không có cơ hội sống tiếp cuộc đời mình? Câu hỏi ấy cần theo mỗi cán bộ trong trách nhiệm phụng sự, mỗi người trẻ trong khát vọng cống hiến và mỗi công dân trong ý thức gìn giữ hòa bình.
731 liệt sĩ đã trở về trong vòng tay đồng bào. Nhưng sự trở về ấy không phải điểm kết thúc. Đó là cuộc trao gửi giữa những người đã nằm xuống và những người đang sống, giữa thế hệ giữ nước và thế hệ dựng xây. Nếu muốn Tổ quốc bay lên, chúng ta phải nhớ những người chọn nằm lại với núi sông đã trao cho đất nước đôi cánh độc lập, tự do. Trách nhiệm hôm nay là làm cho đôi cánh ấy vươn cao bằng trí tuệ, lòng nhân ái và những thành tựu xứng đáng với sự hy sinh không gì bù đắp được.
Một dân tộc biết tri ân sẽ không đánh mất cội nguồn sức mạnh. Và những người đã nằm lại sẽ sống mãi trong ký ức của đất nước.
Hơn 3 tháng, lực lượng chức năng đã tìm kiếm, quy tập 731 hài cốt liệt sĩ tại công viên Lê Thị Riêng. Lễ truy điệu diễn ra vào sáng ngày hôm nay.
Nghĩa trang Liệt sĩ TPHCM đang khẩn trương hoàn tất công tác chuẩn bị để đón 731 hài cốt liệt sĩ hy sinh trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, được tìm kiếm, quy tập tại công viên Lê Thị Riêng, về nơi an nghỉ.
.svg){kind=icon}
