Một trong những nội dung thu hút sự quan tâm cao của dư luận khu vực và quốc tế là việc các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN sẽ thể hiện quyết tâm “nỗ lực hoàn tất đàm phán về một Bộ quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) hiệu quả và thực chất phù hợp với luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS), trong năm 2026”.
Biển Đông có rất nhiều tài nguyên cũng như có vị trí quan trọng với tư cách là tuyến đường giao thông huyết mạch trên biển của thế giới. Nhưng đây cũng là khu vực luôn tiềm ẩn nhiều bất trắc khi mà những tranh chấp phức tạp vẫn chưa được giải quyết.
Tuyên bố về ứng xử của các bên tại Biển Đông (DOC) đã trở thành một trụ cột, điều cốt lõi trong hành động của các nước ASEAN và Trung Quốc liên quan đến vấn đề tranh chấp trên Biển Đông. Tuy nhiên, DOC chưa phải là mục tiêu cuối cùng trong việc cung cấp giải pháp cho các vấn đề tranh chấp trên biển.
Do đó, Bộ quy tắc ứng xử của các bên ở Biển Đông (COC) vẫn phải đề ra các nguyên tắc thực chất và được xây dựng trên cơ sở quá trình đàm phán với sự tham gia của các bên liên quan. Tương lai, COC phải là một công cụ pháp lý tổng thể có tính ràng buộc với các quốc gia ASEAN cũng như Trung Quốc, từ đó có thể tạo ra một môi trường trong khuôn khổ hòa bình, ổn định, bền vững để giải quyết các tranh chấp trên khu vực biển Đông.
Song, để tiến tới sự ra đời của COC đòi hỏi các bên liên quan cần có sự thống nhất về nội dung các điều khoản bao gồm trong đó. Quá trình đàm phán COC liên tục bị trì hoãn trong một thời gian rất dài, bất chấp nỗ lực của các thành viên ASEAN, chủ yếu là do khác biệt giữa Trung Quốc và các nước trong khu vực trong cách nhìn nhận về COC.
Với Trung Quốc, COC chỉ có thể là một công cụ không mang tính ràng buộc về pháp lý, được sử dụng để cải thiện lòng tin khu vực hơn là giải quyết các tranh chấp lãnh thổ. Trong khi đó, các thành viên ASEAN lại kỳ vọng COC là một văn kiện mang tính ràng buộc pháp lý, góp phần tích cực vào giải quyết bất đồng về chủ quyền lãnh thổ trên Biển Đông.
Gần đây, cả phía ASEAN và Trung Quốc đều đã có những động thái tích cực để đẩy nhanh tiến độ xây dựng COC.
Phát biểu tại cuộc họp báo bên lề kỳ họp “Lưỡng hội” diễn ra tại Bắc Kinh hồi đầu năm, Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị khẳng định nước này sẵn sàng cùng các nước ASEAN tăng cường đối thoại, hóa giải khác biệt và đạt được tiếng nói chung, sớm đạt được Bộ Quy tắc ứng xử của các bên ở Biển Đông (COC) để thực sự đưa Biển Đông thành vùng biển hòa bình, hữu nghị và hợp tác.
Trong năm qua, với nỗ lực chung, Biển Đông vẫn duy trì hòa bình và ổn định, là vùng biển an toàn và bận rộn nhất thế giới cho hoạt động hàng hải và hàng không.
Theo nhà ngoại giao hàng đầu Trung Quốc, để thực hiện mối quan hệ láng giềng hữu nghị và hòa bình ổn định lâu dài ở Biển Đông, cần có sự tin tưởng và dựa trên luật lệ; điều quan trọng là thực hiện Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) và xây dựng COC.
Bộ trưởng Vương Nghị nhấn mạnh quá trình tham vấn về COC đang được đẩy nhanh, và vòng đọc văn kiện COC thứ ba đã hoàn tất với gần 70% nội dung đã được nhất trí.
Thực tế đã chứng minh DOC là một trong những văn kiện nền tảng trong quan hệ ASEAN - Trung Quốc, bởi vậy Việt Nam và các nước trong khu vực đã nỗ lực hết sức mình bảo đảm thực hiện đầy đủ, hiệu quả các điều khoản, cam kết trong DOC, qua đó góp phần duy trì hòa bình, ổn định ở Biển Đông và khu vực nói chung, đồng thời tạo môi trường thuận lợi cho đàm phán COC.
Về COC, cam kết của Việt Nam và các nước tiếp tục tích cực tham gia, đóng góp trách nhiệm, thiện chí cùng các nước đẩy nhanh tiến trình đàm phán nhằm đạt được một COC hiệu lực, thực chất, phù hợp với luật pháp quốc tế, trong đó có UNCLOS năm 1982; nhấn mạnh một Bộ Quy tắc như vậy mới có thể góp phần hữu hiệu vào việc duy trì hòa bình, thúc đẩy hợp tác ở Biển Đông.
.svg){kind=icon}
