Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa có báo cáo gửi Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính và Phó Thủ tướng Lê Thành Long về việc hướng dẫn thi hành một số nội dung của Nghị định 46 quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật An toàn thực phẩm.
Báo cáo nêu rõ, trước đây, các hoạt động kiểm soát an toàn thực phẩm (ATTP) nông sản nhập khẩu theo quy định tại Nghị định 15 được thực hiện thông suốt, không có hiện tượng ùn tắc hàng hóa tại cửa khẩu. Tuy nhiên, khi bắt đầu thực hiện các quy định mới tại Nghị định 46 kể từ ngày 26/1/2026 đã xuất hiện tình trạng ùn tắc hàng hóa nhập khẩu.
Theo thống kê của các cơ quan kiểm soát nhập khẩu, đến ngày 29/1, tồn đọng số lượng lớn lô hàng nhập khẩu chờ kiểm tra để được thông quan. Trong đó, chủ yếu là rau, củ, quả, gạo, lúa, sắn và hàng thực phẩm đã chế biến, bao gói sẵn tại các cửa khẩu.
Trong bối cảnh một số vụ việc mất ATTP xảy ra thời gian vừa qua, Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh, các biện pháp kiểm soát chặt chẽ ATTP quy định tại Nghị định 46 thay thế Nghị định 15 trước đây là cần thiết. Tuy nhiên, việc triển khai ngay Nghị định 46 có hiệu lực kể từ ngày ký gặp một số khó khăn vướng mắc.
Cụ thể, theo quy định tại khoản 2, Điều 25 Nghị định 46, tất cả các mặt hàng thực phẩm nhập khẩu thuộc diện kiểm tra thông thường đều phải được kiểm tra hồ sơ, kiểm tra thực trạng hàng hóa và lấy mẫu kiểm nghiệm chỉ tiêu chất lượng, an toàn thực phẩm. Thời gian để gửi và trả kết quả kiểm nghiệm thường kéo dài ít nhất từ 5-7 ngày.
Kết quả kiểm nghiệm là căn cứ ban hành Thông báo kết quả xác nhận thực phẩm đạt hoặc không đạt yêu cầu nhập khẩu. Đây là nội dung khác hoàn toàn so với Nghị định 15 (bổ sung thêm bước kiểm tra thực trạng hàng hoá và lấy mẫu kiểm nghiệm).
Trong khi đó, tại các cửa khẩu, đặc biệt là các cửa khẩu đường bộ hầu như không có sẵn phòng kiểm nghiệm, điều này đã gây khó khăn rất lớn cho quá trình kiểm tra.
Bên cạnh đó, việc lựa chọn chỉ tiêu chất lượng, ATTP từ các nhóm chỉ tiêu chất lượng, an toàn thực phẩm trong hồ sơ để gửi phòng kiểm nghiệm đối với các lô hàng nhập khẩu (khoản 2, Điều 21 Nghị định 46) cũng chưa có hướng dẫn cụ thể về nguyên tắc lựa chọn và số lượng chỉ tiêu. Vì vậy, cơ quan kiểm tra ATTP tại cửa khẩu chưa có căn cứ để xác định chỉ tiêu và số lượng chỉ tiêu phải thực hiện kiểm tra.
Hồ sơ đăng ký kiểm tra ATTP nhập khẩu là hàng hoá nông sản tươi sống phải có thành phần hồ sơ là bản Tiêu chuẩn sản phẩm. Đây là quy định mới so với Nghị định 15 và chưa có hướng dẫn cụ thể về biểu mẫu hay nội dung bắt buộc phải công bố trong bản Tiêu chuẩn sản phẩm. Do vậy, cơ quan kiểm tra ATTP tại cửa khẩu gặp khó khăn trong quá trình thẩm định hồ sơ.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, nông sản nhập khẩu trong dịp Tết Nguyên đán này hầu hết là hàng tươi sống, trong khi điều kiện, hạ tầng kho bãi bảo quản ở các cửa khẩu đều chưa thể đáp ứng dẫn đến việc hàng hoá ùn tắc và dễ bị hư hỏng, làm thiệt hại đến lợi ích của doanh nghiệp.
Điều đáng nói, Nghị định 46 không có quy định doanh nghiệp được phép đưa hàng về kho tự bảo quản trong thời gian đợi kết quả kiểm nghiệm ATTP.
Ngay sau khi Nghị định 46 được ban hành, có hiệu lực, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chỉ đạo các cơ quan liên quan tổ chức triển khai ngay các quy định mới của Nghị định, áp dụng các giải pháp để thực hiện kiểm tra ATTP đối với các lô hàng nhập khẩu.
Theo đó, ngay khi nhận được một số thông tin về vướng mắc tại cửa khẩu, Bộ đã phối hợp chặt chẽ với UBND tỉnh Tây Ninh cũng như chỉ đạo các cơ quan kiểm dịch thực vật vùng để tạm thời xử lý việc ách tắc hàng hóa ở tất cả các cửa khẩu khác. Đến ngày 31/1, tình trạng hàng nông sản nhập khẩu bị ùn tắc đã cơ bản được giải quyết.
Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật thuộc Bộ NN&MT cũng đã ban hành văn bản gửi Cục An toàn thực phẩm (cơ quan giúp việc cho Bộ Y tế, trực tiếp soạn thảo Nghị định 46) thông tin về các vướng mắc khi triển khai Nghị định.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang xem xét phương án phân cấp cho UBND tỉnh trực tiếp kiểm tra ATTP đối với các lô hàng nhập khẩu thuộc phạm vi quản lý của Bộ để địa phương chủ động, linh hoạt xử lý các sự việc phát sinh trên địa bàn.
Để kịp thời tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc nêu trên, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa thực phẩm, đặc biệt trong thời gian cận Tết Nguyên đán, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất Thủ tướng Chính phủ và Phó Thủ tướng giao Bộ Y tế là cơ quan đầu mối phối hợp với các bộ, ngành có liên quan để rà soát, sửa đổi ngay Nghị định 46 đảm bảo tính khả thi.
Trong thời gian chưa sửa đổi Nghị định 46, Bộ đề nghị Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Y tế chủ trì, phối hợp với bộ, ngành có liên quan có văn bản hướng dẫn thi hành một số nội dung của Nghị định 46 cho phù hợp với thực tiễn; Giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiến hành các thủ tục phân cấp việc thực hiện kiểm tra ATTP nhập khẩu thuộc lĩnh vực quản lý về địa phương để tạo thuận lợi cho các tổ chức, cá nhân nhập khẩu và tạo thuận lợi, đồng bộ trong quá trình thực hiện.
.svg){kind=icon}
